Lễ tục "cúng thuyền" của ngư dân làng biển

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Với hơn 20km đường bờ biển, huyện Diễn Châu (Nghệ An) có 8 xã giáp biển, bãi ngang. Hàng trăm năm qua, nghề đánh bắt, khai thác hải sản đã gắn liền với ngư dân và là thế mạnh trong phát triển kinh tế nơi đây.
Các thành viên là người thân, họ hàng hoặc ngư dân cùng chung sở hữu chiếc thuyền thực hiện nghi thức cúng thuyền.
Các thành viên là người thân, họ hàng hoặc ngư dân cùng chung sở hữu chiếc thuyền thực hiện nghi thức cúng thuyền.

Trong tâm thức của ngư dân ở những “miền chân sóng” họ đã coi thuyền là ngôi nhà thứ hai. Khi các chuyến đi khơi cuối cùng trong năm khép lại, ngư dân lại tất bật, hối hả giặt sạch ngư lưới cụ, vệ sinh tàu thuyền; trang trí, điểm tô lại phương tiện và mang phẩm vật thực hiện nghi thức “cúng thuyền” trước khi nghỉ Tết dài ngày.

Theo những ngư dân ở các làng biển xóm Quyết Thắng, Chiến Thắng, Quyết Thành (xã Diễn Bích), tục cúng thuyền là nghi thức tâm linh nhằm tưởng nhớ, tri ân đến các thế hệ tiền nhân gắn bó với nghề. Người dân gửi gắm ước nguyện về những chuyến vươn khơi bình an, cho nhiều tôm cá, cuộc sống đủ đầy, các thuyền viên mạnh khỏe, đoàn kết. Họ tỏ lòng biết ơn chiếc thuyền đã gắn bó bao năm cùng đè sóng vươn khơi và cảm tạ đến các vị thần sông, biển, luồng lạch. Việc đưa vật phẩm lên tàu, thuyền và bày biện ra mâm cỗ có sự chung tay của nhiều người trong gia đình. Các phẩm vật cúng thuyền gồm một con gà trống luộc chín, đĩa xôi, các loại hoa quả, bánh kẹo, gạo, muối, nhang vàng. Không gian tổ chức lễ cúng thuyền có thể diễn ra ở trước mũi thuyền, giữa thuyền hoặc trong khoang lái từ 30 phút đến một giờ đồng hồ...

Khi chủ lễ kết thúc việc khấn vái, nén hương trầm cháy hết thì chủ thuyền sẽ hạ lễ, đem gạo, rượu, muối, bánh kẹo trêm mâm cúng rải xuống nước theo dọc mạn thuyền. Các vật phẩm còn lại sẽ được bày ra trên sạp gỗ trên thuyền để thành viên trong gia đình chủ thuyền, các thuyền viên cùng chủ các tàu thuyền đậu liền kề cùng thụ hưởng. Trong không khí ấm áp, thân tình, mọi người cười nói vui vẻ, chia sẻ cho nhau những kinh nghiệm về nghề biển và cầu chúc những điều tốt đẹp cho nhau trong cuộc sống. Qua đó thắt chặt hơn nữa mối đoàn kết giữa các ngư dân.

Đêm về khuya, tại khu neo đậu tàu, thuyền xóm Chiến Thắng (xã Diễn Bích), sau khi thực hiện nghi thức cúng thuyền, anh Hoàng Văn Phi (xóm Quyết Thắng, xã Diễn Bích) chia sẻ: Anh nối nghiệp đi biển từ bố truyền lại đã được hơn 7 năm. Chiếc thuyền anh sở hữu có công suất 60CV, trung bình mỗi tháng anh cho thuyền đi 2 chuyến khơi, hơn 10 chuyến lộng. Năm nay, việc cúng thuyền có vợ chồng anh, chị gái của vợ và 2 đứa con trai nhỏ tuổi cùng tham gia. Hoàn tất việc cúng thuyền, bản thân anh và mọi người đều vui vẻ, phấn chấn, an tâm và tin tưởng về những chuyến đi biển trong năm mới thu được nhiều hải sản, mang lại cuộc sống ấm no, đủ đầy.

Dịp áp Tết, tiết trời tại các bến bãi, khu neo đậu tàu thuyền trên sông Lạch Vạn se lạnh và lất phất mưa. Nhịp sống trong khu dân cư làng biển đã yên ắng nhưng trên các bến bãi, khu neo đậu tàu thuyền, hoạt động cúng thuyền của ngư dân vẫn diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính.

Ông Nguyễn Văn Nam, xóm Quyết Thắng, xã Diễn Bích, huyện Diễn Châu, Nghệ An cho biết: Nghề đi biển đã gắn bó với ông từ thời ông vừa mười tám, đôi mươi. Khi đó, phương thức đi biển đánh bắt hải sản còn thủ công, thuyền chạy bằng hệ thống cột, buồm nhờ sức gió. Khi còn là “liền em” đảm nhận công việc bếp núc, chăm lo từng bữa ăn cho các thành viên trên thuyền, ông đã chứng kiến tục cúng thuyền được thực hiện mỗi khi Tết đến, Xuân về. Ngoài tục lệ cúng thuyền, ngư dân còn tạo lập nên những phong tục đẹp, gửi gắm vào đó những ước nguyện, niềm tin về những chuyến ra khơi thuận buồm xuôi gió, cập bến chở nặng cá, tôm đầy khoang như: tục nhúng giã đầu năm, mở cửa biển lấy may bắt đầu cho một mùa khai thác; tục thờ cúng cá Ông… Các phong tục này đã phản ánh thái độ ứng xử hài hòa của ngư dân đối với môi trường sông nước, biển cả.

Phó Chủ tịch UBND xã Diễn Bích Nguyễn Văn Liên thông tin: Diễn Bích là xã thuần ngư. Nghề đánh bắt hải sản của ngư dân đã tồn tại hơn 100 năm nay. Từ năm 1994, ngư dân chuyển đổi, hoán cải và sử dụng máy móc vào khai thác hải sản. Toàn xã hiện có hơn 130 tàu, thuyền, trong đó có hơn 50 phương tiện có công suất từ 90CV trở lên chuyên khai thác, đánh bắt hải sản ở những ngư trường vùng khơi. Từ tháng 11 (âm lịch) ngư dân địa phương đồng loạt ra khơi. Nhờ những chuyến ra khơi mang lại hiệu quả kinh tế, tích lũy được tài chính mà ngư dân phấn khởi đón Tết. Sau những chuyến ra khơi cuối cùng của năm, ngư dân sẽ quét dọn, trang trí tàu, thuyền, giặt giũ, phơi phóng ngư lưới cụ và thực hiện nghi lễ cúng thuyền. Qua Tết, sau các lễ thức "nhúng giã" lấy ngày đẹp, "mở cửa biển" cầu may, ngư dân sẽ tiếp tục vươn khơi bám biển.

Huyện Diễn Châu (Nghệ An) có nhiều bến bãi neo đậu tàu thuyền, trong đó tập trung nhiều phương tiện tàu, thuyền nhất là các điểm bến cá Chiến Thắng, Quyết Thắng (xã Diễn Bích), bến cá Châu Thủy, cảng cá Diễn Ngọc (xã Diễn Ngọc)... Đây là những bến bãi nằm trên sông Lạch Vạn, đấu nối với cửa biển Lạch Vạn- một trong 6 cửa lạch có quy mô lớn của Nghệ An. Hàng chục năm qua, hai xã Diễn Bích, Diễn Ngọc luôn đứng đầu về số lượng tàu, thuyền khai thác hải sản trên toàn huyện. Hiện, tổng số phương tiện tàu, thuyền của 2 xã này có hơn 500 chiếc, năm 2023, sản lượng hải sản khai thác đạt gần 50.000 tấn.

UNESCO giúp Việt Nam tăng cường giáo dục nghề nghiệp cho trẻ ngoài nhà trường
UNESCO giúp Việt Nam tăng cường giáo dục nghề nghiệp cho trẻ ngoài nhà trường
(Ngày Nay) - Ngày 26/2, tại thành phố Vũng Tàu, UNESCO Việt Nam phối hợp Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp Công đoàn Bà Rịa-Vũng Tàu tổ chức Hội thảo phát động - triển khai Dự án “Thúc đẩy tiếp cận giáo dục nghề nghiệp và kỹ năng chuyển đổi cho trẻ em và thanh niên ngoài nhà trường tại Việt Nam” và tập huấn kỹ thuật đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh.
“Past Lives” thắng lớn tại giải ISA 2024 trước thềm Oscar
“Past Lives” thắng lớn tại giải ISA 2024 trước thềm Oscar
(Ngày Nay) - Ngày 25/2, Lễ trao giải điện ảnh “Tinh thần độc lập” (Independent Spirit Awards - ISA) lần thứ 39 đã diễn ra tại thành phố biển Santa Monica, bang California (Mỹ), trong đó 3 bộ phim “Past Lives”, “American Fiction” và “The Holdovers” giành nhiều giải lớn.
Cảnh báo lừa đảo đầu tư tiền điện tử nhờ AI
Cảnh báo lừa đảo đầu tư tiền điện tử nhờ AI
(Ngày Nay) - Sau nhiều tháng tán tỉnh trên mạng, một nhân vật tự nhận là nhà buôn rượu đã lừa đảo chiếm đoạt của Shreya Datta, 37 tuổi, ở Philadenphia (Mỹ) 450.000 USD đầu tư cho tiền điện tử. Đáng chú ý, những kiểu lừa đảo này đang nở rộ tại Mỹ.
Chao đèn Peony Floral Cone 28" của nghệ nhân Poncho, hiện thuộc bộ sưu tập đèn kính màu của một nhà sưu tập Việt Nam,
Tìm hiểu quy trình cho ra đời những chao đèn kính màu cùng nghệ nhân John Poncho
(Ngày Nay) - Quy trình tạo ra một chiếc đèn kính màu là sự kết hợp giữa nghệ thuật và kỹ thuật, bao gồm nhiều bước phức tạp và đòi hỏi sự tỉ mỉ từ việc chọn nguyên liệu, đến gia công và hoàn thiện sản phẩm.Hãy cùng Ngày Nay "đột nhập" vào xưởng thủ công của nghệ nhân John Poncho và ngắm nhìn cách ông hiện thực hóa những ý tưởng, biến chúng từ những mảnh kính trở thành những chao đèn tuyệt đẹp. 
Trao giải Gấu Vàng Liên hoan phim Berlin 2024
Trao giải Gấu Vàng Liên hoan phim Berlin 2024
(Ngày Nay) - Tối 24/2, Liên hoan phim Berlin lần thứ 74 Berlinale 2024 đã khép lại với giải thưởng danh giá nhất - giải Gấu Vàng của ban giám khảo quốc tế - đã được trao cho bộ phim tài liệu "Dahomey" của nữ đạo diễn người Pháp gốc Seneral, Mati Diop.
LHQ phản đối kế hoạch hậu xung đột của Israel
LHQ phản đối kế hoạch hậu xung đột của Israel
Ngày 24/2, ông Stephane Dujarric, người phát ngôn của Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres, đánh giá kế hoạch của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đối với Gaza thời hậu chiến đi ngược lại giải pháp hai nhà nước.