Đối với người miền Nam, mâm cơm cúng Tất niên và mùng 1 cũng có những món ăn đặc trưng như miền Bắc. Tuy nhiên, các món ăn có phần phong phú hơn, đủ vị chua, cay, mặn, ngọt. Các món ăn cổ truyền của miền Nam không chỉ còn là vấn đề ẩm thực mà còn là văn hóa tâm linh, một lòng hướng về tổ tiên, cội nguồn.
Dưới đây là các món ăn cổ truyền không thể thiếu trong mâm cỗ cúng ngày Tết của miền Nam:
Bánh tét
Bánh chưng, bánh tét đều tượng trưng cho sự no ấm, không thể thiếu trong ngày Tết. Miền Bắc có bánh chưng thì miền Nam có bánh tét.
Đòn bánh Tét mang nhiều ý nghĩa nhân sinh cao cả. Bánh chưng miền Bắc thể hiện cho trời đất, còn bánh tét miền Nam lại mang ý nghĩa tình mẫu tử. Bánh được bọc nhiều lá như người mẹ bọc lấy người con, ăn bánh Tét lại nghĩ về mẹ, sống với mẹ, như chị em đùm bọc lẫn nhau cùng một mẹ sinh ra. Chiếc bánh nhìn giản đơn nhưng thấm đẫm triết lý của người miền Nam về con người và cuộc sống.
Thịt kho
Món thịt kho tàu tuy giản dị nhưng bao năm qua luôn giữ vị trí không thể thiếu trên mâm cơm ngày Tết. Chỉ mâm cơm cúng của miền Nam mới có món ăn hấp dẫn này.
Thịt kho tàu là món ăn hiếm hoi xuất hiện trong cả thực đơn hàng ngày lẫn mâm cỗ Tết. Với thịt, trứng, vị đậm đà, màu sắc bắt mát, món ăn này mang đến sự ấm cúng, sum vầy. Sự hoà hợp các nguyên liệu thể hiện tình cảm gia đình hòa thuận, yên vui. Hương vị và ý nghĩa đã khiến thịt kho tàu trở nên quen thuộc và trường tồn cùng Tết của người miền Nam.
Canh khổ qua (canh mướp đắng)
Canh khổ qua cũng là món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ ngày Tết. Theo quan niệm của người miền Nam thì canh khổ qua là món ăn để mong ước sẽ qua đi sự cơ cực, không may mắn bắt đầu một năm mới tươi sáng. Món canh tuy hơi đắng nhưng lại là món ăn có tác dụng tốt cho cơ thể.
Bánh tráng cuốn
Trong mâm cỗ ngày tết còn một món ăn quen thuộc nữa là món bánh tráng cuốn. Bánh tráng trắng cuộn lấy thịt heo hoặc tôm cùng rau xanh hòa quyện mang hương vị thanh đạm, thể hiện cho một năm may mắn, tươi mới và tràn đầy sinh lực.
Củ kiệu tôm khô
Thật là thiếu sót nếu không nhắc đến món củ kiệu tôm khô, món ăn tuy bình dị nhưng là món ăn không thể thiếu, luôn xuất hiện trên mâm cỗ ngày tết.
Tôm khô củ kiệu là món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ ngày Tết của người dân Sài Gòn. Ngày Tết sẽ mất đi nhiều ý nghĩa nếu như không có sự kết hợp hài hòa của củ kiệu và tôm khô, nó cũng giống như sự kết hợp của bánh chưng xanh - dưa hành - thịt mỡ vậy.
Các món ăn trên mang đậm bản sắc văn hóa ẩm thực của người Nam bộ. Bên cạnh đó cũng có các món như gà luộc, nem rán, xôi gấc… giống miền Bắc.
Tuy có đôi chút khác nhau về các món ăn giữa các vùng miền nhưng tất cả đều có chung một ý nghĩa là tưởng nhớ đến ông bà, tổ tiên, cầu cho một năm mới ngập tràn hạnh phúc và nhiều may mắn.
An Mai
