Được biết dự án này chị đã làm đơn xin phép từ năm 2016 nhưng đến nay vẫn chưa được khởi động xây dựng. Mục đích chị tổ chức buổi giới thiệu này là gì, thưa chị?
Nghệ sĩ Linh Huyền: Khởi nguồn từ ý tưởng muốn lưu giữ lại những kỷ vật và kỷ niệm quý báu của cải lương suốt 100 năm qua. Trước khi xin giấy phép xây dựng Bảo tàng Cải lương Nam Bộ, tôi không nghĩ đối mặt với nhiều khó khăn như thế. Cụ thể, sau 9 năm chờ được hoàn tất thủ tục cấp phép, đến nay dự án tiếp tục chờ, mặc dù có nhiều tín hiệu khởi sắc.
Vị trí ban đầu dự kiến xây Bảo tàng thuộc tỉnh Long An cũ, nay dời sang Khu Công viên Lịch sử Văn hóa Dân tộc TP.HCM tọa lạc tại Thủ Đức. Có tới 6 đơn vị liên ngành chịu trách nhiệm trong việc cấp phép xây dựng Bảo tàng này. Tôi đã có trong tay biên bản đồng thuận của 6 đơn vị ấy. Lẽ ra đã có công văn quyết định của UBND TP.HCM rồi, nhưng do tình hình sáp nhập hành chính, nên chưa biết khi nào mới nhận được công văn.
Tôi muốn qua cuộc họp mặt này để nhờ cơ quan truyền thông chuyển tải tình cảm của tôi dành cho cải lương đến quý lãnh đạo. Đồng thời cũng thông báo đến các cô, bác, anh, chị, em nghệ sĩ biết về dự án để cùng nhau hợp sức. Cuối cùng để người dân biết thông tin về Bảo tàng để có thể đến xem, hoặc chung tay cùng chúng tôi lưu giữ giá trị đẹp đẽ của bộ môn nghệ thuật truyền thống của dân tộc.
Hiện tại, chị và cộng sự đã chuẩn bị xong nội dung của bảo tàng chưa?
Nghệ sĩ Linh Huyền: Bản thiết kế bảo tàng được vẽ bởi kiến trúc sư người Úc Matthew Young hoàn thành xong nhiều năm trước. Đề án mà tôi đề xuất là một khu phức hợp, không chỉ trưng bày cổ vật mà còn có cả sân khấu biểu diễn. Tại đây, chúng tôi sẽ hợp cùng các nghệ sĩ tên tuổi xây dựng nhiều vở cải lương hay diễn phục vụ khán giả yêu cải lương. Ngoài ra, còn có khu vực nhà hàng được trang trí nét văn hoá đặc thù, phục vụ văn hoá ẩm thực độc đáo ba miền, và khu vực bảo tàng tượng sáp 168 đào kép chánh của 84 đoàn Cải lương.
Bộ sưu tập tôi được thừa hưởng từ thầy Út Trong (Nguyễn Văn Trong) cũng sẽ được trưng bày, gồm rất nhiều tài liệu giấy in (khảo cứu về cải lương, các bản chép tay các tuồng tích, bài ca), nhạc cụ, hình ảnh, đạo cụ, phục trang, băng đĩa…, những cổ vật quý báu mà ngay cả người làm nghề lâu năm cũng chưa có cơ hội tiếp cận. Không gian này cũng để khán giả và du khách nước ngoài chiêm ngưỡng cổ vật, học sinh tìm hiểu văn hoá dân tộc, nghệ sĩ tích luỹ thêm kiến thức chuyên ngành.
 |
Nghệ sĩ Linh Huyền (bìa trái) cùng các nghệ sĩ lão thành và nam ca sĩ Quang Thành trong buổi giới thiệu Bảo tàng Cải lương Nam Bộ |
Nghe qua quy mô bảo tàng chắc hẳn tổng vốn đầu tư rất lớn, chị lấy kinh phí từ đâu?
Nghệ sĩ Linh Huyền: Tổng chi phí ước tính là 8,7 triệu đô la. Chúng tôi thực hiện dự án kiểu BOT. Phía Nhà nước cho thuê đất, hỗ trợ nguồn vốn vay, còn chúng tôi sẽ đầu tư về nội dung.
Chúng tôi sẽ khởi công xây dựng với nguồn vốn, giải ngân theo tiến độ trong 3 năm. Tôi ước đoán, từ khi nhận giấy phép đến 2 hoặc 3 năm sau chúng tôi sẽ hoàn thành. Doanh thu của chúng tôi đến từ tất cả các hoạt động, như: tổ chức biểu diễn, diễn thuyết, dạy âm nhạc truyền thống, kể cả phân phối độc quyền dầu Oliu chính hãng từ Ý… và các nguồn thu cá nhân để trả tiền vay.
Ngoài bán vé trực tiếp cho khách đặt chân đến tận bảo tàng, chúng tôi bán vé để du khách ngồi nhà nhưng vẫn tham quan bảo tàng thật sinh động qua định dạng thực tế ảo 3D. Hình thức này ở nước ngoài thành công nên tôi rất tự tin. Chúng tôi thành lập một quỹ tại Mỹ tên là Hồn Việt Foundation. Quỹ này nhận đóng góp từ kiều bào hải ngoại cho bảo tàng. Sau 50 năm, chúng tôi chuyển giao Bảo tàng cho Nhà nước quản lý.
Cải lương vốn đang khó bán vé, nhiều bảo tàng ở Việt Nam không bán vé cũng ít người xem. Điều gì thúc đẩy chị phải hoàn thành xong dự án này?
Nghệ sĩ Linh Huyền: Tôi may mắn được sống và làm việc tại Italia, xứ sở mà văn hóa di sản chiếm số lượng lớn của nhân loại. Hơn nữa là đứa con của tổ nghiệp cải lương nên tôi rất khao khát di sản Cải lương được nằm trong bảo tàng đẳng cấp. Hơn nữa, được học cải lương bài bản, được tiếp xúc với các vị thầy đáng kính, được tiếp cận với nhiều tài liệu hay về cải lương, tôi càng thấy trách nhiệm lưu giữ và chuyển giao cho thế hệ trẻ càng lớn. Do cải lương ít sáng đèn nên thế hệ trẻ chưa có cơ hội nhìn thấy hết cái đẹp, cái quý của nghệ thuật dân tộc mang lại.
Suốt nhiều năm ở Ý, trong vai trò đại sứ văn hoá nghệ thuật truyền thống Việt Nam tại Châu Âu, tôi đã tham gia nhiều buổi trình diễn và thuyết trình về cải lương, đưa được “Dạ Cổ Hoài Lang” vào bộ phim: “Grand Tour” đoạt giải Cannes trình chiếu trên 27 nước Châu Âu. Người dự khán thích thú vô cùng khi biết cải lương là như thế. Nếu chúng ta không lưu giữ và quảng bá, vô tình chúng ta đánh mất vốn quý, cái đẹp của dân tộc mình.
Tôi rất thường tham quan các bảo tàng ở Châu Âu. Có những bảo tàng vĩ đại nhưng nhiều nơi đơn giản chỉ vài chục hiện vật. Vấn đề là họ kể câu chuyện rất hấp dẫn từ các hiện vật ấy. Hiện nay, trong tay chúng tôi có quá nhiều thứ độc đáo của cải lương, đó là những thứ sẽ khiến người xem xúc động. Tôi muốn đưa những vẻ đẹp ấy ra toàn thế giới. Sau 50 năm, tôi đã thành cát bụi nhưng bảo tàng vẫn còn đó. Đây là điều tôi hạnh phúc và hoàn toàn không nhận về lợi ích gì khác.
Cảm ơn chị về buổi trò chuyện, chúc dự án của chị sẽ thành hiện thực.
Nghệ sĩ Linh Huyền là học trò nghệ sĩ Út Trong (1920 - 2004), người thầy của rất nhiều ngôi sao cải lương Việt Nam từ thập niên 1950. Ông cũng là nhà sưu tập cải lương độc đáo và ông đã chuyển giao lại cho học trò Linh Huyền.
Nghệ sĩ Linh Huyền từng hát cho nhiều đoàn cải lương, Trần Hữu Trang là sân khấu sau cùng chị cộng tác. Sau khi kết hôn với một nghệ sĩ Italia, anh Richard Asinari di San Mazano, chị vẫn gắn bó với hoạt động cải lương. Nhiều năm qua, chị định cư tại Italia nhưng liên tục quảng bá cải lương trong vai trò đại sứ văn hoá nghệ thuật truyền thống Việt Nam. Chị cũng thường xuyên về Việt Nam trong các dịp biểu diễn và quảng bá văn hoá.
