Những món ăn khó lòng từ chối khi đến Hà Nam

10/09/2014 | 10:00 In bài viết

Cá kho niêu đất làng Vũ Đại, bánh cuốn Phủ Lý, mắm cáy Bình Lục,... là những đặc sản "trứ danh" của vùng đất Hà Nam.

Hà Nam là vùng đất thuần nông nên những đặc sản ở nơi đây đều là có nguyên liệu chính từ lúa gạo và những sản vật có sẵn ở địa phương. Tuy vật phẩm bình dị nhưng dưới bàn tay khéo léo và sự sáng tạo của người dân đã tạo nên những món ngon dân dã níu lòng du khách thập phương.

Cá kho niêu đất làng “Vũ Đại”

Những món ăn khó lòng từ chối khi đến Hà Nam - anh 1

Làng “Vũ Đại” hay còn gọi là làng Đại Hoàng, huyện Lý Nhân, Hà Nam nổi tiếng với món cá trắm kho truyền thống “nức danh” trong và ngoài nước.

Theo người trong làng kể lại, xưa kia, vùng đất này ít ruộng vườn, nhiều ao chuôm nên quanh năm người dân có thói quen ăn cá. Món cá kho cũng là cách để người dân bảo quản cá được lâu hơn. Dần dần món ăn được lưu truyền, giữ gìn thậm chí trở thành món ăn đặc sản, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân Đại Hoàng.

Để có được nồi cá kho đúng chuẩn truyền thống phải trải qua nhiều khâu khá cầu kỳ. Từ nồi đất phải chọn đúng loại có xuất xứ ở Nghệ An, Thanh Hóa. Nguyên liệu được đun bằng củi nhãn để cháy đượm và mất mùi đất nung. Cá phải là loại trắm đen to. Khi kho, người nấu sẽ cắt bỏ đầu và đuôi cá và xếp vào nồi đất. Phần cốt lõi để tạo nên hương thơm của vị cá chính là các gia vị kho cùng gồm nước cốt chanh, gừng, riềng, nước cốt cua đồng và nước bí quyết gia truyền riêng. Tất cả được đun sôi liu rui khoảng 24 giờ cho tới khi cạn nước.

Mâm cỗ cổ truyền Tết Nguyên Đán của người dân nơi đây ngoài những món ăn thường thấy, bao giờ cũng có thêm đĩa cá kho. Trong ngày mưa lạnh của phương Bắc, được ăn miếng cá kho riềng với cơm nóng đủ để ấm lòng những vị khách thập phương khi tới đây.

Bún cá rô đồng

Những món ăn khó lòng từ chối khi đến Hà Nam - anh 2

Bún cá rô đồng Hà Nam cuốn hút người ăn nhờ lớp thịt vàng ruộm xen lẫn màu xanh của rau cải, vị ngọt thơm của nước dùng… Sự cầu kỳ của món ăn thể hiện khi các đầu bếp chọn cá rô đồng “chính hiệu” của vùng quê chiêm trũng chứ không phải cá rô phi, cá rô lai được bán đại trà trong các chợ.

Bún Tái Kênh

Những món ăn khó lòng từ chối khi đến Hà Nam - anh 3

Bún được sử dụng phổ biến song để có được sợi bún trắng trong, dẻo dai, săn sợi mà không hề nhờ tới chất tẩy trắng, bảo quản phải kể tới bún làng Tái Kênh, Hà Nam. Làm bún được xem là nghề truyền thống của làng thuần nông này. Trong các gia đình, hầu như thành viên nào cũng có thể tham gia vào các công đoạn làm bún.

Bánh cuốn chả nướng Phủ Lý

Những món ăn khó lòng từ chối khi đến Hà Nam - anh 4

Bánh cuốn là món ăn quen thuộc của người dân và nổi tiếng ở nhiều nơi. Nhưng bánh cuốn Phủ Lý có một nét rất riêng, nhẹ nhàng mà tinh tế.

Bánh được làm từ gạo tẻ trắng và tráng mỏng với những dụng cụ đơn giản. Khi khách tới ăn, người chủ quán mới bắt đầu tráng bánh để giữ được độ nóng và dẻo thơm mùi gạo. Những chiếc bánh mỏng tang được tráng xong sẽ phủ lên mình lớp hành khô vàng ruộm thơm ngậy.

Ở những nơi khác, bánh cuốn sẽ bọc nhân thịt băm, mộc nhĩ bên trong và ăn kèm chả quế. Nhưng ở Hà Nam, chả nướng sẽ được dọn kèm cùng bánh cuốn. Thịt lợn thái miếng vừa ăn, tẩm gia vị đầy đủ và được nướng thơm trên than hồng. Chả chín sẽ có màu vàng cánh gián, hơi cháy xém và thịt săn chắc.

Để món bánh cuốn chả nướng được hoàn tất, món nước chấm rất quan trọng với đầy đủ mọi vị mặn ngọt chua cay pha chế hài hòa. Khi ăn, thực khách sẽ rắc thêm chút tiêu, ớt lên trên, ăn kèm cùng chút rau húng, giá đỗ và hoa chuối thái bào. Bánh cuốn Hà Nam bán nhiều ở chợ Phủ Lý, các hàng quán bên sông Đáy. Bất cứ khi nào có dịp ghé qua, du khách thử dừng chân để thưởng thức món ăn bình dị nhưng hấp dẫn này.

Mắm cáy Bình Lục

Những món ăn khó lòng từ chối khi đến Hà Nam - anh 5

Con cáy là một loại thuộc loài cua sống chủ yếu ở vùng duyên hải như Thái Bình, Hải Phòng, Hà Nam... Nghề làm mắm cáy phát triển mạnh nhất ở huyện Bình Lục. Làm mắm không quá khó nhưng để đạt được hương vị đậm đà thơm ngon cần sự tỷ mỉ, khéo léo.

Cáy sau khi bắt về sẽ được rửa sạch rồi giã nhuyễn trong cối đá. Vừa giã, người thợ sẽ cho thêm chút muối tinh. Sau đó tất cả được đổ vào hũ sành cùng riềng và gừng đập giập. Mắm cáy được phơi ngoài nắng cho “ngấu” rồi có thể chôn dưới đất. Để càng lâu, mắm càng đậm đà. Mắm thành phẩm có màu nửa xanh nửa nâu, rất hợp để chấm rau lang luộc. Với những món canh nấu bằng mắm cáy, rau càng xanh mướt và ngọt vị hơn.

Rượu làng Vọc

Những món ăn khó lòng từ chối khi đến Hà Nam - anh 6

Rượu làng Vọc là "tinh tuý" ẩm thực của vùng đất Bình Lục. Loại rượu này thơm nức mùi hương gạo, có vị đậm đà, ngọt lịm mà không say. Rượu Vọc ngon như vậy bởi không chỉ được làm bằng men ta gồm 36 vị thuốc Bắc nấu với gạo nếp, mà còn nhờ thiên nhiên ưu đãi cho nguồn nước cùng kỹ thuật nấu rượu cổ truyền.

Chuối ngự

Những món ăn khó lòng từ chối khi đến Hà Nam - anh 7

Nổi tiếng là đặc sản tiến vua, chuối ngự vùng chiêm không giống như chuối ngự trâu quả to, ăn nhạt. Buồng chuối khá nhỏ nhưng rất đẹp, quả căng tròn, vàng óng, cuống xanh, đầu ruồi có 3 chiếc tua cong đẹp mắt. Khi ăn, chuối có vị ngọt, hương thơm, càng ăn càng thấy ngon.