Phòng ngừa tác dụng phụ nghiêm trọng của thuốc nhờ giải mã gen

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Theo GS.TS. Thầy thuốc Nhân dân Đỗ Tất Cường, Chủ tịch Hội đồng cố vấn lâm sàng Hệ thống y tế Vinmec, Cố vấn khoa học GeneStory, thực trạng “một liều thuốc điều trị cho tất cả” đang góp phần làm tăng cao nguy cơ người bệnh gặp phản ứng có hại của thuốc, thậm chí có thể dẫn tới tử vong.
Phòng ngừa tác dụng phụ nghiêm trọng của thuốc nhờ giải mã gen

Đây là một trong những nội dung thảo luận của các chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế tại Hội thảo “Ứng dụng Dược lý học di truyền trong lâm sàng” diễn ra ngày 26/7 vừa qua, hướng tới mục tiêu tìm kiếm giải pháp giảm thiểu phản ứng có hại của thuốc đối với người dùng.

Vấn đề phản ứng có hại của thuốc - từ góc nhìn thế giới tới thực trạng Việt Nam

Để minh họa cho hiệu quả của việc ứng dụng di truyền vào dự phòng nguy cơ phản ứng có hại của thuốc, Giáo sư dược lý di truyền George P. Patrinos - Giám đốc Khoa học tổ chức The Golden Helix Foundation (Anh), đồng Chủ tịch mạng lưới hợp tác y học hệ gen toàn cầu (G2MC), kiêm Cố vấn Chiến lược của GeneStory, đã dành phần lớn thời gian nói về chương trình U-PGx - một dự án nghiên cứu lớn ở châu Âu bắt đầu từ tháng 01/2012 đến nay, với sự tham gia của 7 nước Châu Âu, 8000 bệnh nhân và nguồn quỹ 15 triệu Euro.

Kết quả cho thấy việc tiến hành xét nghiệm gen liên quan đến dị ứng và đáp ứng thuốc đã giúp giảm tới 50% số ca nhập viện do phản ứng thuốc. Quan trọng hơn, trên 30% bệnh nhân có đáp ứng tốt với liều chỉ định theo kiểu gen. Từ thành công tiêu biểu này, ứng dụng của giải mã gen và dược lý di truyền đã được lan tỏa mạnh mẽ tới các quốc gia như UAE và châu Á.

Phòng ngừa tác dụng phụ nghiêm trọng của thuốc nhờ giải mã gen ảnh 1

Trong khi đó tại Việt Nam, các nghiên cứu chỉ ra rằng tần suất xảy ra các dị ứng, phản ứng có hại của thuốc của người Việt ở mức rất cao so với thế giới. Theo kết quả của các dự án nghiên cứu về hệ gen người Việt, triển khai bởi Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn, cứ 5 người sử dụng thuốc điều trị thần kinh (carbamazepine) thì có hơn 1 người có nguy cơ chịu phản ứng có hại nghiêm trọng, hay cứ 10 người sử dụng thuốc điều trị gout (allopurinol) thì có 1.5 người có nguy cơ chịu tác dụng phụ.

TS.BS. Nguyễn Văn Đĩnh - Trưởng khoa Nội chung, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec cũng chia sẻ, tỉ lệ xảy ra tổn thương nghiêm trọng về da gây ra bởi thuốc và yếu tố di truyền tại Việt Nam cao hơn 17-20 lần so với người châu Âu. Đáng ngại hơn, chi phí điều trị các tổn thương này chiếm tới 1/6 thu nhập bình quân đầu người của người Việt.

Điều này đặt ra nhu cầu bức thiết đẩy mạnh ứng dụng các phương pháp tiên lượng nguy cơ phản ứng phụ của thuốc, trong đó có dược lý di truyền - khoa học nghiên cứu phản ứng của thuốc lên cơ thể quy định bởi bộ gen.Việc chủ động phòng ngừa các tác dụng phụ của thuốc trước khi tiến hành điều trị không chỉ giúp đảm bảo an toàn, mà còn giúp giảm gánh nặng chi phí trị bệnh cho người dân.

Dự phòng phản ứng có hại của thuốc từ giải mã gen: làm sao để người bệnh hưởng lợi?

Câu hỏi đặt ra là, làm sao để ứng dụng dược lý di truyền trở nên phổ biến trong môi trường y tế Việt Nam, hướng tới đối tượng được hưởng lợi chính là người bệnh?

GS.TS. NGƯT Nguyễn Thanh Bình - Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Dược Hà Nội, cho rằng chính sách bảo hiểm chưa linh hoạt là một trong những rào cản khiến người dân chưa tiếp cận các dịch vụ liên quan xét nghiệm gen tại Việt Nam. GS. Bình cho rằng cần phải có nhiều hơn nữa các nghiên cứu khoa học quy mô để thuyết phục cơ quan quản lý nhà nước, để người dân, đặc biệt là người nghèo, có thể hưởng lợi nhiều hơn từ các xét nghiệm dược lý di truyền.

Ở góc nhìn khác, với vai trò lãnh đạo, đồng thời là chuyên gia lâm sàng hàng đầu, GS. Đỗ Tất Cường cho rằng, giải mã gen chính là cầu nối giữa các bác sĩ lâm sàng và các nhà nghiên cứu di truyền học và dược học. Theo GS. Cường, “việc cần làm bây giờ là nâng cao nhận thức của các bác sĩ lâm sàng về lĩnh vực dược lý di truyền, từ đó đẩy mạnh sự liên kết giữa lâm sàng, dược và di truyền, tạo ra nền tảng vững chắc giúp tối ưu hiệu quả và chi phí chữa trị, dự phòng các tác hại không mong muốn, nâng cao chất lượng cuộc sống người bệnh.”

Phòng ngừa tác dụng phụ nghiêm trọng của thuốc nhờ giải mã gen ảnh 2

Song song với đó, PGS. TS. Phùng Thanh Hương - Trưởng khoa Công nghệ sinh học, Trường Đại học Dược Hà Nội cũng đề cao sự cần thiết của việc kết hợp nhiều công nghệ khác nhau, bao gồm cả phòng thí nghiệm, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn… hướng tới giảm chi phí đồng thời tăng mức độ khả thi ứng dụng điều trị cá nhân hóa vào môi trường y tế Việt Nam.

Các chuyên gia trong tọa đàm cũng thống nhất rằng, các hoạt động truyền thông, giáo dục liên quan tới dược lý di truyền cần được đẩy mạnh, để chính người dân hiểu được tầm quan trọng của các xét nghiệm giải mã gen đối với sức khỏe của mình.

Kết thúc Hội thảo, GS. Patrinos bày tỏ sự tin tưởng Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành quốc gia điển hình trong khu vực về thực hiện dược lý di truyền hiệu quả. Đặc biệt là khi một số đơn vị hàng đầu về khoa học và y học như Quỹ Đổi mới Sáng tạo Vingroup (VinIF), Công ty cổ phần GeneStory và Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã nhìn ra tầm quan trọng của dược lý di truyền đối với sức khỏe người dân cũng như cả hệ thống y tế, và đang triển khai những bước đầu để đẩy mạnh lĩnh vực này. “Các bạn đã có một tầm nhìn rõ ràng, việc bây giờ cần phải làm là trở thành người tiên phong” - GS. Patrinos khẳng định.

Công ty Cổ phần GeneStory là một trong ba đại diện đồng tổ chức Hội thảo: “Ứng dụng Dược lý học di truyền trong lâm sàng” ngày 26.07 vừa qua. Hiện tại, GeneStory là đơn vị tiên phong và duy nhất tại Việt Nam cung cấp các báo cáo về dược lý di truyền thông qua giải mã gen với 100+ chỉ số về khả năng đáp ứng thuốc. Bên cạnh đó, các báo cáo của GeneStory còn tiết lộ đa dạng chỉ số về nguy cơ bệnh, cùng các tính trạng về thể chất, dinh dưỡng, sức khỏe tinh thần cho cả người lớn và trẻ em.

Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
(Ngày Nay) - Ngày 15/11, Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định lập trường đàm phán của Moskva về Ukraine tiếp tục hướng tới các mục tiêu do Tổng thống Vladimir Putin đề ra hồi tháng 6/2024. Trong khi đó, phía Mỹ cho biết đang thúc đẩy đối thoại trực tiếp giữa Nga và các nước châu Âu về giải pháp cho cuộc xung đột.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.