Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
Trước khi tiến hành biểu quyết thông qua, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.
Theo Bộ trưởng, những ý kiến đóng góp của các đại biểu đã giúp làm rõ hơn các vấn đề từ thực tiễn, hoàn thiện chính sách và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật trình Quốc hội.
Chính phủ đã tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Luật theo Kết luận số 358 ngày 12/11/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường; đồng thời chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tư pháp rà soát, chỉnh lý kỹ thuật dự thảo luật. Các nội dung đã được rà soát, chỉnh lý nhằm đảm bảo tính thống nhất với hệ thống pháp luật, sự đồng bộ giữa các quy định và tính khả thi khi tổ chức thực hiện, đồng thời hoàn thiện nội dung tiếp thu, giải trình, kỹ thuật lập pháp.
Cụ thể, cơ quan chủ trì soạn thảo đã khẩn trương phối hợp với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan rà soát, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật đối với 7 nhóm nội dung trong Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (tiếp thu, chỉnh lý 5 nội dung để làm rõ nội hàm của quy định và giải trình 2 nội dung trên cơ sở các điều, khoản đã quy định tại dự thảo Luật)...
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định, đo lường gắn trực tiếp với đời sống của mỗi người dân, mỗi hoạt động của mọi doanh nghiệp. Trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, năng lực đo lường còn quyết định khả năng kiểm chứng kết quả nghiên cứu, làm chủ quy trình và phát triển sản phẩm mới. Vì vậy, đầu tư cho đo lường cần được nhìn nhận là đầu tư cho năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi luật lần này nhằm giải quyết những bất cập của thực tiễn, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động đo lường đáp ứng yêu cầu phát triển mới, góp phần thể chế hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Dự thảo Luật trình Quốc hội xem xét thông qua sẽ giải quyết được ba định hướng lớn. Cụ thể gồm, việc đổi mới phương thức quản lý để bảo vệ tốt hơn quyền lợi người dân và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Quản lý về đo lường phải tập trung vào những hoạt động có nguy cơ gây thiệt hại, những lĩnh vực tác động trực tiếp đến sức khỏe, an toàn và quyền lợi của người dân. Việc giảm thủ tục, giảm kiểm tra cần gắn với trách nhiệm tuân thủ của tổ chức, cá nhân và khả năng phát hiện, xử lý vi phạm của cơ quan quản lý. Tinh thần xuyên suốt của luật là tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện tốt pháp luật, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các hành vi gian lận. Kết quả cải cách phải thể hiện ở thời gian, chi phí tuân thủ giảm xuống và mức độ tin cậy của phép đo lường được nâng lên.
Cùng với đó, tạo cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số trong hoạt động đo lường. Phương tiện đo ngày nay càng phụ thuộc nhiều vào phần mềm, kết nối mạng và xử lý dữ liệu. Do đó, yêu cầu quản lý phải bao quát cả phương tiện đo, phần mềm và dữ liệu hình thành trong quá trình đo.
Điều người dân và doanh nghiệp cần là kết quả đo có thể tin cậy, kiểm tra và xác nhận khi cần thiết. Chuyển đổi số trong đo lường phải gắn với bảo vệ tính toàn vẹn của dữ liệu, phòng ngừa việc can thiệp trái phép và đảm bảo căn cứ giải quyết khi có tranh chấp.
Cuối cùng là phát triển năng lực kỹ thuật đo lường phục vụ sản xuất, nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế. Hiệu quả triển khai quy định của luật phụ thuộc rất lớn vào năng lực kỹ thuật đo lường. Nếu thiếu tiêu chuẩn đo lường, thiết bị và nhân lực chuyên môn, doanh nghiệp vẫn phải chờ đợi hoặc gửi phương tiện, mẫu đo ra nước ngoài với chi phí rất cao. Vì vậy cần phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường có trọng tâm, phù hợp với nhu cầu của các ngành, lĩnh vực và địa phương; kết nối, khai thác hiệu quả năng lực hiện có; khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư và chủ động đảm bảo đo lường trong sản xuất, kinh doanh, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế...
Về chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý, Luật bổ sung quy định về nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung, kết quả đo lường số hóa và quản lý, khai thác dữ liệu trên môi trường số; chứng thư điện tử có giá trị pháp lý như văn bản giấy; yêu cầu đối với phần mềm của phương tiện đo nhằm phòng, chống gian lận. Trên cơ sở dữ liệu, hoạt động kiểm tra được chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm và thực hiện theo mức độ rủi ro.
Về phát triển năng lực đo lường quốc gia và phát huy vai trò doanh nghiệp, Luật ưu tiên phát triển chuẩn đo lường cho công nghệ chiến lược, năng lượng mới, kinh tế số, kinh tế xanh. Lần đầu tiên Chương trình bảo đảm đo lường tại tổ chức, doanh nghiệp được luật hóa theo hướng tự nguyện; chi phí thực hiện được tính là chi cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, kết quả thực hiện được xem xét để miễn, giảm kiểm tra nhà nước.
Luật phân định rõ cơ chế đối với phương tiện đo nhóm 1 và nhóm 2: dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo nhóm 1 và chuẩn đo lường không dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2 thực hiện theo cơ chế công bố năng lực, tự chịu trách nhiệm; đối với nhóm 2, Nhà nước đánh giá, chỉ định tổ chức đủ năng lực; bỏ thủ tục chứng nhận chuẩn công tác.
Luật cũng làm rõ trách nhiệm quản lý phép đo chuyên ngành của các bộ; phân định thẩm quyền kiểm tra giữa trung ương, cấp tỉnh và cấp xã...
