Chiều 24/2, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, Trưởng ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) chủ trì Phiên họp thứ 31 của Ban Chỉ đạo.
Phiên họp được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến với 22 tỉnh, thành phố ven biển nhằm kiểm điểm kết quả thực hiện các nhiệm vụ thời gian qua; đồng thời xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cần tập trung triển khai trước và trong quá trình Đoàn Thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) làm việc tại Việt Nam.
Đối soát chặt chẽ số lượng tàu cá ra-vào
Tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết, Bộ đã trao đổi kỹ thuật và cập nhật kết quả chống khai thác IUU theo yêu cầu của EC; đồng thời, xây dựng báo cáo tổng thể chống khai thác IUU từ năm 2017 đến nay.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quyết định số 515/QĐ-BNNMT về Kế hoạch kiểm tra đợt cao điểm việc thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định tại 15 địa phương trọng điểm (Cà Mau, An Giang, Thành phố Hồ Chí Minh, Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Lắk, Quảng Ngãi, Huế, Cần Thơ, Đà Nẵng, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị, Khánh Hòa và Vĩnh Long) từ nay cho đến ngày 9/3/2026 với nội dung và phương pháp thực hiện cụ thể, tương tự như EC sẽ thực hiện thanh tra các địa phương.
Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đề nghị Chủ tịch Ủy ban Nhân dân 22 tỉnh, thành phố ven biển có tàu cá tập trung thanh tra, kiểm tra công tác chống khai thác và chuẩn bị làm việc với Đoàn Thanh tra lần thứ 5 của EC.
Đến nay, tổng số tàu cá hiện có của các địa phương đăng ký đã được cập nhật 100% trên VNFishbase. Bộ trưởng Trần Đức Thắng đề nghị tỉnh An Giang rà soát để đảm bảo đúng quy định về hạn ngạch cấp giấy chấp thuận đóng mới, cải hoán và đăng ký tàu cá theo đúng quy định.
Các địa phương tiếp tục rà soát, cập nhật, công bố công khai các tàu đã xóa đăng ký trên cơ sở dữ liệu dùng chung để các cơ quan chức năng kiểm tra, kiểm soát tuyệt đối với tàu cá không đủ điều kiện hoạt động.
Hiện, các địa phương báo cáo đã thực hiện kiểm soát, giao xã, phường, cán bộ quản lý trực tiếp tại vị trí neo đậu.
Về kiểm soát tàu cá ra/vào cảng cá, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có Công văn gửi Chủ tịch Ủy ban Nhân dân 22 tỉnh, thành phố có tàu cá và Bộ Quốc phòng để chỉ đạo cơ quan chức năng phối hợp kiểm soát số lượng tàu cá ra/vào cảng thống nhất với số lượng tàu cá xuất nhập qua trạm biên phòng. "Tuy nhiên, việc kiểm soát liên thông tàu cá qua cảng trên hệ thống eCDT và qua trạm biên phòng thực hiện vẫn chưa được đầy đủ,"- Bộ trưởng Trần Đức Thắng nói và đề nghị các địa phương chỉ đạo các cảng cá và đồn biên phòng đối soát chặt chẽ số lượng tàu cá ra/vào cảng hoặc trạm biên phòng đúng quy định.
Bộ trưởng cũng thông tin khái quát về việc xử lý tàu cá và ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài; kết quả rà soát, xử lý hồ sơ xử phạt vi phạm VMS của các địa phương; công tác quản lý truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm tự kê khai, tự rà soát của doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản; chuyển đổi nghề khai thác thủy sản…
Hiện các cơ sở tiếp tục hoàn thiện, kết nối liên thông hoàn chỉnh để bắt buộc áp dụng các hệ thống điện tử như nhật ký khai thác, thu mua, chuyển tải, truy xuất nguồn gốc toàn trình.
Tuy nhiên, một số địa phương chưa hoàn thành việc rà soát, đối soát và cập nhật dữ liệu tàu cá lên VNFishbase để chia sẻ liên thông, đồng bộ với các cơ sở dữ liệu khác để quản lý tàu cá như: Lâm Đồng, Quảng Trị, Tây Ninh...
Bộ trưởng khẳng định, theo tinh thần chỉ đạo của Ban Bí thư và Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo các địa phương phải chịu trách nhiệm hoàn toàn nếu để xảy ra sai sót, cung cấp dữ liệu thiếu trung thực hoặc không quản lý chặt chẽ tàu cá vi phạm bởi kết quả đợt thanh tra này sẽ quyết định việc rút “thẻ vàng” hoặc nguy cơ bị nâng lên “thẻ đỏ.”
Hiện tại, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với các bộ, ngành, nhất là các địa phương tập trung kiểm tra, rà soát, đối chiếu, chuẩn bị hồ sơ và làm việc với Đoàn Thanh tra lần thứ 5 của EC, quyết tâm đạt kết quả tốt nhất trong nỗ lực gỡ cảnh báo “thẻ vàng” cho ngành thủy sản Việt Nam. Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, công tác xử phạt vi phạm hành chính đã có chuyển biến, nhất là đối với các trường hợp mất kết nối VMS; tuy nhiên, cần tiếp tục nâng cao tỷ lệ chấp hành quyết định xử phạt, bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý khi xử lý các trường hợp vi phạm.
Trung tướng Lê Quang Đạo, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam cho biết, lực lượng quân đội đang duy trì tuần tra, kiểm soát chặt chẽ trên biển, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm và cảnh báo nguy cơ tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.
Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất hoàn thành ngay việc kết nối, liên thông đồng bộ giữa các hệ thống dữ liệu nghề cá, bảo đảm hiệu quả quản lý...
Bảo đảm số liệu thống nhất, chính xác
Kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện việc thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU, không chỉ dừng ở xử phạt hành chính mà phải kiểm tra việc thực hiện đầy đủ các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo; khẩn trương khắc phục tình trạng chênh lệch, thiếu đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống, bảo đảm số liệu thống nhất, chính xác, sẵn sàng giải trình khi Đoàn Thanh tra lần thứ 5 của EC kiểm tra.
Các địa phương phải nghiêm túc thực hiện, báo cáo đúng, đủ các nhiệm vụ được giao, tập trung khắc phục triệt để những tồn tại đã được thanh tra, kiểm tra, không giải trình chung chung, không né tránh trách nhiệm; hoàn thiện báo cáo truy xuất nguồn gốc, báo cáo tự kê khai của doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản; tăng cường quản lý đội tàu, nhất là tàu cá “3 không,” tàu mất kết nối VMS.
Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài khẩn trương xây dựng chương trình làm việc với Đoàn Thanh tra của EC; xác định rõ đối tượng, nội dung, mục tiêu, yêu cầu, tài liệu cần chuẩn bị, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân.
Các bộ, ngành, địa phương phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, nhân lực, bảo đảm sẵn sàng làm việc với đoàn công tác ở cả cấp chính sách và cấp kỹ thuật.
Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, từ nay đến thời điểm Đoàn Thanh tra lần thứ 5 của EC làm việc là giai đoạn cao điểm, các thành viên Ban Chỉ đạo phải tập trung kiểm tra, khắc phục tồn tại và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết, bảo đảm sự thống nhất, liên tục và trách nhiệm trong quá trình thực hiện.
