Hai "siêu dự án" đường sắt giải ngân chậm
Theo Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn ngân sách nhà nước năm 2026 được Bộ Xây dựng và các địa phương phân bổ chi tiết cho các dự án giao thông trọng điểm là 251.418,6 tỷ đồng, gồm 196.177,9 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương và 56.805,9 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương.
Trong tổng số vốn đã giải ngân (95.445,1 tỷ đồng), vốn ngân sách trung ương đạt 63.968,8 tỷ đồng, tương đương 32,6% kế hoạch đã phân bổ; vốn ngân sách địa phương đạt 31.460,5 tỷ đồng, tương đương 55,4% kế hoạch đã phân bổ.
Một số dự án có tỷ lệ giải ngân tốt (đạt trên 80% kế hoạch vốn giao) gồm: Dự án Đường Vành đai 4 - TP Hồ Chí Minh đã giải ngân 23.982,6 tỷ đồng, đạt 85,7% kế hoạch vốn; dự án cao tốc Quy Nhơn - Pleiku giải ngân 8.888,6 tỷ đồng, đạt 93% kế hoạch; dự án Bến Thành - Tham Lương giải ngân 6.406,3 tỷ đồng, đạt 85,4% kế hoạch.
Tuy nhiên, 2 dự án quan trọng quốc gia thuộc lĩnh vực đường sắt được giao kế hoạch vốn lớn lại đang có tiến độ giải ngân chậm. Cụ thể, dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam (dự án đường sắt tốc độ cao) mới giải ngân 1.717,1 tỷ đồng, đạt 3% kế hoạch vốn được giao (56.846,1 tỷ đồng); dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng giải ngân 1.806,6 tỷ đồng, đạt 5,1% kế hoạch vốn được giao (35.121,5 tỷ đồng).
Do 2 dự án này có quy mô vốn lớn, nên tiến độ giải ngân đã ảnh hưởng đáng kể đến kết quả chung của Bộ Xây dựng và nhóm các dự án giao thông trọng điểm. Ngoài ra, vẫn còn 14 dự án, dự án thành phần có tỷ lệ giải ngân dưới 5% kế hoạch.
Về nguyên nhân, Bộ Tài chính cho biết, tiến độ giải ngân của một số dự án còn gặp khó ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư. Đơn cử, dự án cao tốc Cao Bằng - Bắc Kạn chưa hoàn thành phê duyệt đầu tư nên chưa thể giao kế hoạch vốn để khởi công.
Bên cạnh đó, công tác giải phóng mặt bằng còn gặp nhiều vướng mắc. Giá nguyên vật liệu và chi phí đầu vào tăng khiến các nhà thầu chưa thực sự quyết tâm triển khai dự án. Việc thu hút đủ lao động, đặc biệt là lao động có tay nghề, cũng gặp khó trong khi chi phí nhân công ngày càng tăng.
Ngoài ra, thời tiết trong tháng 8 bắt đầu bước vào mùa mưa, bão cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công tại các dự án...
Tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn
Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn trong những tháng cuối năm, Bộ Tài chính kiến nghị Bộ Xây dựng và các địa phương tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp đã được đề ra tại Thông báo số 343/TB-VPCP ngày 1/7/2026 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 Ban chỉ đạo các công trình, dự án trọng điểm.
Thực hiện nghiêm Công điện số 25/CĐ-TTg ngày 21/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường các giải pháp quản lý, bình ổn giá nhiên liệu, nguyên liệu, vật liệu xây dựng; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, thi công các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành Giao thông vận tải.
Đồng thời đẩy nhanh tiến độ, tăng sản lượng thực hiện và giải ngân trong quý III/2026 với mục tiêu tỷ lệ giải ngân của các công trình, dự án trọng điểm cao hơn mức bình quân chung cả nước. Công khai các dự án, công trình chậm tiến độ.
Đối với 2 dự án đường sắt, Bộ Xây dựng cần khẩn trương bàn giao mốc giới cho các địa phương để triển khai công tác giải phóng mặt bằng; đồng thời tăng cường kiểm tra, đôn đốc các địa phương liên quan và kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
Mặt khác, Bộ Tài chính cũng đang rà soát, cân đối để báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét việc điều chuyển kế hoạch vốn năm 2026 trên cơ sở đề xuất điều chỉnh giảm kế hoạch vốn năm 2026 của Bộ Xây dựng và nhu cầu bổ sung vốn của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương khác.
