Hoàn thành báo cáo phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố
Ban Tổ chức Trung ương vừa ban hành Hướng dẫn Một số nội dung về sắp xếp, thành lập tổ chức đảng ở thôn, tổ dân phố (Hướng dẫn số 03-HD/BTCTW, ngày 20/6/2026). Mục đích, yêu cầu trong sắp xếp, thành lập tổ chức đảng phải đồng bộ, thống nhất và tương ứng với việc sắp xếp, thành lập thôn, tổ dân phố, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thực tiễn của từng địa phương nhằm góp phần tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
Thành lập tổ chức đảng và xây dựng phương án nhân sự ở thôn, tổ dân phố sau sắp xếp là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cần bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, quyết liệt theo đúng tiến độ, yêu cầu đề ra; phát huy dân chủ đi đôi với đề cao trách nhiệm của cấp ủy, chi bộ và cán bộ, đảng viên trên cơ sở khách quan, minh bạch, đoàn kết, thống nhất và đồng thuận sau sắp xếp; kiên quyết khắc phục tư tưởng cá nhân, cục bộ, địa phương, “lợi ích nhóm”, thiếu tính xây dựng. Công tác nhân sự phải thực hiện theo đúng quy định của Đảng, Nhà nước, bảo đảm cơ cấu độ tuổi hợp lý, hài hòa giữa tính kế thừa và yêu cầu trẻ hóa đội ngũ cán bộ.
Trước đó, chiều 18/6, tại họp báo định kỳ của Bộ Nội vụ, ông Nguyễn Hữu Thành, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương cho biết, thực hiện Kết luận số 34-KL/TW năm 2026 của Bộ Chính trị, Nghị định số 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Chỉ thị số 21/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, chỉ sau 3 tuần thực hiện, đến nay đã có 34/34 địa phương hoàn thành báo cáo phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố. Các địa phương đang tập trung xây dựng đề án, lấy ý kiến cử tri nhằm bảo đảm tiến độ.
Đáng chú ý, để giải quyết bài toán dôi dư cán bộ sau sáp nhập, những người dôi dư sẽ được hưởng chế độ, chính sách về tinh giản biên chế theo Nghị định số 154 của Chính phủ. Đồng thời, Nghị định số 185 cũng quy định rõ cơ chế khoán quỹ phụ cấp và phân cấp, ủy quyền cho chính quyền cấp tỉnh chủ động kết hợp với ngân sách địa phương để quyết định mức phụ cấp đối với từng chức danh không chuyên trách, nâng cao năng lực cho đội ngũ ở cơ sở.
Mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực thực thi
Thực tế cho thấy, những địa phương sau sáp nhập đang sở hữu quy mô phát triển lớn hơn đáng kể so với trước đây. Có thể thấy, tại khu vực miền Trung, Đà Nẵng kết nối không gian đô thị, công nghiệp, logistics, cảng biển và vùng động lực Chu Lai. Tỉnh Gia Lai lần đầu tiên hình thành trục liên kết trực tiếp giữa cao nguyên và duyên hải. Lâm Đồng hội tụ các lợi thế về nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, công nghiệp khai khoáng, du lịch và kinh tế biển. Khánh Hòa tiếp tục phát huy vai trò trung tâm kinh tế biển, logistics và năng lượng của khu vực Nam Trung Bộ.
Sự thay đổi về địa giới cho thấy có sự chuyển dịch từ tư duy quản lý địa bàn hành chính sang tư duy kiến tạo không gian kinh tế. Đà Nẵng không còn bó hẹp trong đô thị biển, Gia Lai không chỉ là cao nguyên, mà tất cả đang vận hành như những chỉnh thể kinh tế thống nhất. Lâm Đồng không chỉ được nhận diện bởi Đà Lạt và nông nghiệp công nghệ cao. Những trung tâm đô thị, vùng nguyên liệu, khu công nghiệp, cảng biển, logistics và các hành lang kinh tế đang được đặt trong cùng một không gian phát triển thống nhất.
Nhờ cắt giảm tầng nấc trung gian, chính quyền cơ sở đã có những bứt phá thực hiện những nhiệm vụ quy mô lớn. Có thể kể tới, tại Hà Nội, xã Quang Minh đã vươn lên trực tiếp giải quyết xong những vướng mắc về đất dịch vụ tồn đọng gần 20 năm, trực tiếp quản lý khối lượng đầu tư công gần 2.000 tỷ đồng và trở thành đơn vị cấp xã đầu tiên trong cả nước tổ chức đấu thầu thành công khu đô thị quy mô lớn lên tới 205 ha với tổng mức đầu tư gần 15.000 tỷ đồng.
Còn tại Thành phố Hồ Chí Minh, xã Bình Mỹ đang áp dụng triết lý "đồng kiến tạo" giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân, dựa trên nền tảng dữ liệu số GIS, hướng tới kinh tế cộng đồng và chuyển đổi xanh. Việc tinh gọn bộ máy giúp Quảng Ninh cắt giảm trung bình 50% thời gian làm thủ tục hành chính, đưa tỷ lệ người dân hài lòng đạt trên 99%...
 |
| Hoạt động giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hoằng Tiến (Thanh Hoá). |
Trong tuần qua, các địa phương đẩy mạnh việc lấy dữ liệu làm trục chính trong điều hành chính quyền. Tại Tây Ninh, nhằm thực hiện hiệu quả Luật Dữ liệu năm 2024, UBND tỉnh đã quyết liệt yêu cầu các sở, ngành, địa phương hoàn thiện nền tảng số, bảo đảm dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống”. Toàn tỉnh đã xây dựng được 138/182 nền tảng số, cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Người đứng đầu các cơ quan phải chịu trách nhiệm trực tiếp, tổ chức kiểm tra chất lượng dữ liệu tối thiểu 6 tháng một lần và hoàn thành kết nối tự động vào Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) của tỉnh trong tháng 12/2026. Đối với cấp cơ sở, các xã, phường phải hoàn thành thu thập dữ liệu trước ngày 30/9/2026 để phục vụ tích hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản lý.
Tại Ninh Bình, hệ thống Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp cơ sở sau một năm vận hành đã khẳng định rõ vai trò đầu mối. Điển hình tại xã Hiển Khánh, việc áp dụng quy trình “4 tại chỗ” (tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt, trả kết quả tại chỗ) giúp giải quyết nhiều hồ sơ chỉ trong 3 đến 5 phút. Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 1/5/2026, trung tâm tiếp nhận hơn 5.100 hồ sơ, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 99%. Nhờ kết nối, tái sử dụng dữ liệu số về dân cư, hộ tịch, đất đai, bảo hiểm xã hội, thành phần giấy tờ người dân phải chuẩn bị đã giảm đáng kể.
Nhận diện điểm nghẽn và giải pháp hoàn thiện
Theo bà Đồng Thị Nhung, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Thành Nam, Ninh Bình, việc kết nối và sử dụng dữ liệu dân cư, hộ tịch, đất đai, bảo hiểm xã hội giúp giảm đáng kể thành phần hồ sơ người dân phải chuẩn bị. Nhiều thủ tục trước đây yêu cầu cung cấp nhiều loại giấy tờ nay có thể được giải quyết nhanh gọn thông qua việc tái sử dụng dữ liệu số đã có trên hệ thống.
Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình vận hành Trung tâm Phục vụ hành chính công theo mô hình mới vẫn đang đối mặt không ít khó khăn, thách thức. Theo bà Đồng Thị Nhung, một trong những vướng mắc hiện nay là sự phân tán của các hệ thống phần mềm chuyên ngành. Mỗi bộ, ngành sử dụng một phương thức đăng nhập và quản lý dữ liệu riêng khiến cán bộ phải thao tác trên nhiều nền tảng khác nhau khi tra cứu hoặc tổng hợp thông tin. Điều này không chỉ làm tăng thời gian xử lý công việc mà còn ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết hồ sơ cho người dân.
Không chỉ lĩnh vực đăng ký kinh doanh, công tác quản lý đất đai đang đặt ra nhiều thách thức. Tại xã Hải Hậu, Ninh Bình, khối lượng hồ sơ đất đai có nguồn gốc pháp lý phức tạp còn khá lớn. Đáng chú ý, nhiều Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp từ nhiều năm trước trên cơ sở đo đạc thủ công khiến việc tra cứu, xác minh thông tin và cập nhật dữ liệu rất mất thời gian...
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý nhà nước cấp xã còn chậm. Ví dụ như tại Tây Ninh, mới có 3 phường gồm Tân Ninh, Bình Minh và Long Hoa hoàn thành xây dựng dữ liệu đầu kỳ; các xã, phường còn lại chưa bảo đảm tiến độ theo yêu cầu của Ủy ban nhân dân tỉnh. Cùng với đó, sự chênh lệch lớn về quy mô dân số giữa các địa bàn tạo áp lực nhân lực lớn cho các xã, phường lớn sau sáp nhập...
Tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp” diễn ra ngày 17/6, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương khẳng định giá trị to lớn của mô hình chính quyền địa phương hai cấp nằm ở tính hiện đại, tính hiệu lực, hiệu quả, tính dân chủ, gần dân và phục vụ nhân dân.
Để mô hình phát huy tối đa tiềm năng trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, ông Đoàn Minh Huấn cho rằng, yêu cầu then chốt trong chặng đường tới là tiếp tục hoàn thiện thể chế. Trong đó, việc trao quyền dứt khoát phải đi đôi với trao nguồn lực, công cụ quản trị và điều kiện thực thi; phân cấp, phân quyền phải song hành cùng kiểm tra, giám sát; chuyển đổi dứt điểm từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển dựa trên hệ thống dữ liệu...
