Tô Ánh Nguyệt - sức hút của cải lương kinh điển

Đây thực sự là tin vui đối với người yêu cải lương khi không dễ để một tác phẩm có suất tái diễn trong bối cảnh hiện nay, cũng là minh chứng cho sức hút của cải lương kinh điển đối với công chúng.

Những giá trị vượt thời gian

Tô Ánh Nguyệt là kịch bản nổi tiếng của soạn giả Trần Hữu Trang, được viết vào khoảng giữa thập niên 30 thế kỷ XX. Từ đấy đến nay, qua gần 1 thế kỷ, đã có không biết bao nhiêu phiên bản được dàn dựng khắp các đoàn hát lớn nhỏ trên cả nước. Trong đó, có 2 phiên bản được nhớ đến nhiều là bản dựng ở đoàn Thanh Minh Thanh Nga vào năm 1958 với những tên tuổi tiền phong Phùng Há, Ba Vân, Hoàng Giang, Việt Hùng, Hữu Phước… và đặc biệt là bản dựng của NSND Diệp Lang tại đoàn 2-84 gắn liền với tên tuổi Lệ Thủy, Minh Vương, Thanh Tòng, Thoại Miêu… vào thập niên 80 thế kỷ trước. Sau khi đoàn 2-84 ngừng hoạt động, các vở diễn hay của đoàn, trong đó có Tô Ánh Nguyệt, được đưa về Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang biểu diễn, trở thành kịch mục tiêu biểu.

NSƯT Thu Vân và nghệ sĩ Nguyễn Văn Khởi được tin tưởng giao vai Nguyệt và Minh của "Tô Ánh Nguyệt" - Ảnh: Minh Khang

Ở phiên bản kỷ niệm 50 năm Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, NSND Hữu Quốc nhận trọng trách phục dựng tác phẩm theo bản dựng kinh điển của NSND Diệp Lang. Là một đạo diễn có tư duy sắc sảo, đề cao diễn xuất có chiều sâu gần gũi với phong cách NSND Diệp Lang, NSND Hữu Quốc đã rất cẩn trọng trong bản phục dựng, chú trọng làm rõ tình tiết và nhất là tạo điểm nhấn diễn xuất cho dàn diễn viên.

Với vai Nguyệt và Minh, NSƯT Thu Vân và Nguyễn Văn Khởi có bước tiến mới trong nghề - Ảnh: Minh Khang

Còn lại, từng tình huống kịch, từng lời thoại, câu ca của Tô Ánh Nguyệt vốn đã là bất hủ. Người xem đâu chỉ thương cảm chuyện tình dang dở của đôi trai gái từ gần 100 năm trước mà còn cảm thán cho số phận người phụ nữ trước lề thói phong kiến “trọng nam khinh nữ”. Cùng với đó là sự vận động, va đập giữa những giá trị cũ - mới trong buổi giao thời đầy biến động khi cái mới đến quá nhanh mà cái cũ vẫn còn bám rễ. Nhìn lại, có thể thấy, những thông điệp đằng sau bi kịch gia đình của Tô Ánh Nguyệt vẫn còn nguyên giá trị cho hôm nay khi chúng ta vẫn bối rối trong bài toán giữ gìn và khẳng định bản sắc, tránh bị “hòa tan” trong thời đại “toàn cầu hóa”.

"Tô Ánh Nguyệt" không chỉ là bi kịch tình yêu mà còn chứa đựng nhiều giá trị về gia đình, xã hội, thời cuộc - Ảnh: Minh Khang

Nối tiếp truyền thống

NSƯT Quốc Kiệt, giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, cho biết, chọn phục dựng Tô Ánh Nguyệt cho dịp kỷ niệm 50 năm thành lập nhà hát được thống nhất từ tập thể lãnh đạo và hội đồng nghệ thuật. “Tô Ánh Nguyệt nhắc nhớ đến vị tác giả mà Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang đang thừa hưởng cái tên của ông. Đưa Tô Ánh Nguyệt trở lại như một sự tôn vinh dành cho tác giả Trần Hữu Trang và cũng là lời khẳng định về sự nối tiếp truyền thống. Vì thế, kịch bản được chọn cũng phải phù hợp với lực lượng hiện có của nhà hát và phần nào đã được chuẩn bị từ trước để tác phẩm được chỉn chu nhất. Rõ ràng, từng trích đoạn Tô Ánh Nguyệt đều là lớp diễn mẫu mà diễn viên nhà hát đều đã học tập hoặc biểu diễn qua” – ông Quốc Kiệt cho biết.

NSND Hữu Quốc và NSND Thoại Miêu trong vai ông bà Cả là bệ đỡ cho dàn nghệ sĩ mới tham gia vở - Ảnh: Minh Khang

Trong bản phục dựng lần này, ngoài NSND Thoại Miêu là “người cũ” từ bản dựng ngày trước trở lại với vai diễn mới, còn lại là sự góp mặt của lực lượng biểu diễn nòng cốt, gắn bó lâu năm với nhà hát. NSND Thoại Miêu và NSND Hữu Quốc tạo bệ đỡ vững chắc cho lớp kế thừa nối tiếp các vai diễn kinh điển. Trong đó, cặp đào - kép được “chọn mặt gửi vai chánh” là NSƯT Thu Vân (vai Nguyệt) và nghệ sĩ Nguyễn Văn Khởi (vai Minh). Cả Vân và Khởi đều có thế mạnh về giọng ca khi từng gặt hái danh diệu “Chuông vàng vọng cổ” cũng như nỗ lực học hỏi, tiến bộ từng bước về diễn xuất suốt những năm qua. Đảm nhận 2 vai diễn trung tâm của Tô Ánh Nguyệt, áp lực là không thể tránh khỏi nhưng NSƯT Thu Vân và Nguyễn Văn Khởi đều rất tự hào và làm hết sức mình cho vai diễn mà bất cứ người nghệ sĩ cải lương nào cũng mong mỏi chạm đến.

"Tô Ánh Nguyệt" phiên bản mới được NSND Hữu Quốc phục dựng từ bản dựng kinh điển của NSND Diệp Lang - Ảnh: Minh Khang

“Không riêng gì tôi mà bất cứ nghệ sĩ trẻ nào thể hiện lại các vai diễn kinh điển cũng phải chịu áp lực so sánh với người đi trước. Nhưng đó cũng là may mắn khi mình có cơ hội được đảm nhận vai diễn hay mà không phải ai cũng có được, càng tạo động lực để mình phải học hỏi, cố gắng làm thật tốt vai diễn, có thể chinh phục khán giả. Được góp mặt trong tác phẩm kỷ niệm 50 năm Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang lại càng là vinh dự, giúp tôi cảm nhận rõ ràng hơn trách nhiệm người nghệ sĩ góp phần phát huy truyền thống nhà hát, giữ gìn nghệ thuật cải lương” – Nguyễn Văn Khởi chia sẻ.

Phiên bản Tô Ánh Nguyệt 2026 còn có sự tham gia của: NSƯT Bảo Trí, các nghệ sĩ Diễm Thanh, Thanh Toàn, Dũng Nhí, Thanh Đông, Võ Hoài Long, Hoàng Minh Vương…