“Làm thế nào để con sẵn sàng vào lớp 1?” cũng là một trong những vấn đề được đặt ra trong tọa đàm trực tuyến “Khi nào trẻ sẵn sàng để học?” do Hệ thống Giáo dục Vinschool tổ chức mới đây. Chương trình cùng phụ huynh nhìn lại cách chuẩn bị cho trẻ bước vào Tiểu học mà không biến những năm tháng mầm non thành một phiên bản thu nhỏ của lớp 1.
Tọa đàm tập trung vào cách nhìn nhận sự sẵn sàng và tiến bộ của trẻ trong những năm đầu đời; mối quan hệ giữa chơi và học; vai trò của giáo viên, môi trường và Chuẩn đầu ra trong việc thiết kế những trải nghiệm học tập phù hợp.
Học qua chơi để trẻ tự khám phá
Đại diện Ban Giám hiệu Mầm non Vinschool cho biết, những trải nghiệm phù hợp với độ tuổi đóng vai trò quan trọng đối với việc học và phát triển của trẻ trong những năm đầu đời. Khung Thực hành phù hợp với sự phát triển (Developmentally Appropriate Practice – DAP) của Hiệp hội Giáo dục Mầm non Quốc gia Hoa Kỳ (NAEYC) nhấn mạnh cách tiếp cận dựa trên điểm mạnh, học qua chơi và sự tham gia tích cực của trẻ; đồng thời xem xét những đặc điểm chung trong sự phát triển, sự khác biệt của từng trẻ và bối cảnh mà việc học diễn ra.
 |
| Giáo viên không làm hộ hay biến mọi khoảnh khắc thành một bài giảng. Trẻ sẽ có cơ hội tự nghĩ, tự thử và tự tìm cách giải quyết. |
Học qua chơi vì vậy không có nghĩa là trẻ chỉ chơi mà không học. Điều quan trọng nằm ở cách những trải nghiệm học tập được thiết kế. Một trong những cách tiếp cận được trao đổi tại tọa đàm là chơi có định hướng (Guided Play). Trẻ vẫn được lựa chọn, tưởng tượng và thử nghiệm, trong khi môi trường, học liệu và cách giáo viên tương tác, đặt câu hỏi được thiết kế có chủ đích, hướng tới những mục tiêu học tập và phát triển cụ thể.
Chẳng hạn, thay vì yêu cầu trẻ ghi nhớ một khái niệm toán học, các thầy cô và phụ huynh có thể tạo ra một tình huống để trẻ tự khám phá, thử nhiều cách giải quyết và diễn đạt điều mình quan sát được. Quá trình đó vừa giúp trẻ tiếp cận kiến thức, vừa rèn khả năng suy luận, ngôn ngữ và giải quyết vấn đề.
Với Toán học, cách tiếp cận CPA (Concrete - Pictorial - Abstract) cũng được sử dụng để đưa trẻ đi từ trải nghiệm trực quan đến khái niệm trừu tượng. Chẳng hạn, khái niệm “một nửa” có thể bắt đầu từ việc chia một chiếc bánh thật cho hai bạn nhỏ, sau đó chuyển sang hình ảnh minh họa và cuối cùng mới đến ký hiệu 1/2.
Theo cách tiếp cận này, trẻ hiểu vì sao một khái niệm có ý nghĩa trước khi được yêu cầu ghi nhớ nó được viết như thế nào.
Không có một “chiếc khuôn” cho mọi đứa trẻ
Một yếu tố khác được nhấn mạnh tại tọa đàm là vai trò của giáo viên trong việc quan sát và điều chỉnh cách hỗ trợ từng trẻ.
Tại các lớp Mầm non Vinschool, giáo viên quan sát trẻ trong quá trình học và chơi: trẻ đang chú ý vào đâu, gặp khó khăn ở bước nào, sử dụng ngôn ngữ như thế nào khi tương tác với bạn và đang tìm cách giải quyết vấn đề ra sao.
Từ những quan sát đó, giáo viên quyết định khi nào nên lùi lại để trẻ tự khám phá, khi nào đặt một câu hỏi gợi mở và khi nào cần hỗ trợ trực tiếp. Đây là năng lực chuyên môn đòi hỏi giáo viên được đào tạo bài bản, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm hoặc trực giác.
Cách quan sát và đánh giá cũng liên quan đến một băn khoăn khác của phụ huynh: chuẩn đầu ra có biến thành chiếc khuôn để so sánh trẻ với nhau?
Theo chia sẻ của Ban Giám hiệu Mầm non Vinschool tại tọa đàm, Chuẩn đầu ra không nhằm buộc mọi trẻ đạt cùng một kết quả tại cùng một thời điểm. Đây là cơ sở tham chiếu giúp giáo viên biết ở mỗi giai đoạn phát triển cần quan sát điều gì, trẻ đang ở đâu và bước hỗ trợ tiếp theo nên là gì.
Đánh giá vì vậy hướng tới việc hiểu trẻ và điều chỉnh cách hỗ trợ, thay vì dán nhãn hay xếp hạng. Các mốc phát triển giúp giáo viên và phụ huynh có cơ sở để quan sát sự tiến bộ của trẻ theo thời gian, đồng thời tôn trọng nhịp phát triển riêng của mỗi trẻ.
“Vinschool không chuẩn bị cho trẻ bằng cách kéo tuổi thơ của con về phía tiểu học sớm hơn, mà bằng cách làm cho từng trải nghiệm tuổi thơ trở nên giàu ý nghĩa phát triển”, đại diện Vinschool cho biết.
Từ phương pháp học qua chơi, vai trò của giáo viên đến cách sử dụng chuẩn đầu ra, tọa đàm “Khi nào trẻ sẵn sàng để học?” cho thấy sự chuẩn bị cho lớp 1 không nhất thiết bắt đầu bằng việc dạy trước chương trình Tiểu học. Quan trọng hơn là giúp trẻ xây dựng những nền tảng để biết quan sát, biết diễn đạt, biết giải quyết vấn đề và từng bước biết cách học – đồng thời tiếp cận các kiến thức học thuật theo cách phù hợp với lứa tuổi.
