Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Trách nhiệm cán bộ là chìa khóa khơi thông nguồn lực

Sáng 29/7, tại Hà Nội, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị đã thu hút sự quan tâm chú ý và nhận được sự đồng tình ủng hộ của đông đảo cán bộ, đảng viên, người dân Thủ đô.

Điểm tựa cho doanh nghiệp

Trong bài phát biểu sáng 29/7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Thể chế hóa phải kịp thời, đồng bộ, chuyển chủ trương của Đảng thành quy định rõ ràng, khả thi. Cấp nào có thẩm quyền phải chủ động giải quyết; vấn đề vượt thẩm quyền phải báo cáo ngay, đồng thời đề xuất phương án xử lý. Không chỉ chuyển văn bản lên cấp trên rồi chờ đợi; không để khoảng trống pháp lý, hướng dẫn thiếu thống nhất làm chậm công việc, phát sinh thêm thủ tục, chi phí cho người dân, doanh nghiệp."

Tâm đắc với chỉ đạo này, Tiến sỹ Nguyễn Quốc Việt (Trường đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ các nhiệm vụ cần làm với những định hướng rõ ràng, những phương án xử lý kịp thời, nhanh chóng giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện của bộ máy Nhà nước. Có được “kim chỉ nam” này, các doanh nghiệp đã thêm được một “điểm tựa” vững chắc trong hoạt động của mình.

Tiến sỹ Nguyễn Quốc Việt phân tích, thực tế hiện nay, khi doanh nghiệp đối mặt với những quy định chồng chéo, thiếu rõ ràng, họ tìm đến cơ quan quản lý với hy vọng có được một "chiếc phao" pháp lý để tự tin triển khai dự án đầu tư kinh doanh. Tuy nhiên, câu trả lời nhận được thường là sự liệt kê khô khan các văn bản quy phạm pháp luật mà không đi kèm sự hướng dẫn cụ thể cho tình huống thực tế. Cách làm này, có thể vẫn "đúng pháp luật" về mặt quy trình hành chính, nhưng lại hoàn toàn không hướng tới sự quản lý dựa trên kết quả và hiệu quả, suy cho cùng đó chính là biểu hiện của sự thiếu trách nhiệm đến cùng đối với chức trách, nhiệm vụ được giao, thậm chí là lảng tránh trách nhiệm.

Việc đẩy quả bóng trách nhiệm hiểu luật về phía doanh nghiệp thực chất là một hình thức chuyển giao rủi ro pháp lý. Khi bản thân các cơ quan và cán bộ quản lý đồng thời chính là những nơi hay có bộ phận đã trực tiếp soạn thảo để rồi thực thi chính sách còn không dám khẳng định cách hiểu đúng nhất các chính sách và pháp luật, thì doanh nghiệp, với nguồn lực hạn chế, sẽ rơi vào tình trạng "tiến thoái lưỡng nan" trước những rủi ro khó đoán định bởi sự không nắm vững quy định pháp luật.

Theo Tiến sỹ Nguyễn Quốc Việt, Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã nhấn mạnh đến tính kỷ luật Đảng nghiêm minh, đi cùng bảo vệ cán bộ liêm chính, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây chính là tư duy và nhận thức mới về xây dựng Đảng và quản trị kiến tạo quốc gia trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã bước sang giai đoạn phát triển mới. Không thể có một môi trường kinh doanh thuận lợi nếu doanh nghiệp vẫn phải "bơi" trong một biển quy định mà không có sự chỉ dẫn xác đáng từ người cầm lái chính sách, việc đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng giải thích và thực thi pháp luật không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để khơi dậy tinh thần doanh chủ, biến những con số mục tiêu tăng trưởng thành hiện thực sống động trên con đường đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Mở đường cho đổi mới, sáng tạo

Là một đảng viên gắn bó lâu năm với công tác thực thi pháp luật, cựu thẩm phán Ngô Thị Yến (ở tổ 24, phường Ngọc Hà) bày tỏ sự nhất trí cao với đường lối chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc “vấn đề mới cần thí điểm phải rõ phạm vi, thời hạn, trách nhiệm và được tổng kết."

Bà Ngô Thị Yến phân tích câu nói này thể hiện tư duy quản trị thận trọng, khoa học và chặt chẽ; vừa mở đường cho sự đổi mới, sáng tạo (cho phép thí điểm cái mới), đồng thời cũng thiết lập "hàng rào bảo vệ" bằng kỷ luật thực thi để ngăn ngừa việc lợi dụng thí điểm để trục lợi hoặc gây hậu quả nghiêm trọng. Đối với mỗi một chương trình thí điểm, cần thiết phải làm rõ phạm vi để tránh làm tràn lan, cần rõ thời hạn để không bị thí điểm vô thời hạn, cần rõ trách nhiệm để tránh đùn đẩy và cần được tổng kết, đánh giá hiệu quả để ra quyết định dừng lại hay tiếp tục nhân rộng, triển khai.

Lấy ví dụ về việc ngành kiểm sát đang được giao nhiệm vụ thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích tại Viện Kiểm sát nhân dân 6 tỉnh, thành phố (gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đà Nẵng, Quảng Ninh, Đắk Lắk) từ 1/1/2026, cựu thẩm phán cho rằng đây là bước tiến quan trọng trong công tác bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Bằng thẩm quyền này, Viện Kiểm sát được chủ động khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ các nhóm yếu thế và lợi ích công cộng khi không có người đứng ra khởi kiện.

Theo bà Ngô Thị Yến, chương trình thí điểm khởi kiện công ích này tại Viện Kiểm sát nhân dân 6 tỉnh, thành phố đã đáp ứng đầy đủ những tiêu chí mà đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra: rõ phạm vi (6 tỉnh, thành phố), thời hạn (3 năm), trách nhiệm (quy định cụ thể trong Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội) và được tổng kết (sau khi kết thúc thời gian thí điểm).

Sau 6 tháng thí điểm, Viện Kiểm sát nhân dân các tỉnh, thành phố đã thực hiện các bước tố tụng, khởi kiện bảo vệ chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương, chấm dứt nhiều vụ gây ô nhiễm môi trường… thể hiện tính ưu việt và nhân văn, đem lại lợi ích cho Nhà nước và nhân dân. Với những kết quả tích cực này, ngành kiểm sát dự định sẽ sớm rút ngắn thời gian thí điểm để đưa công tác này trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm chính của ngành.

Cán bộ, đảng viên và nhân dân Thủ đô tin tưởng với tư duy đổi mới, sáng tạo, lấy người dân làm trung tâm phát triển, quyết liệt hành động và chống hình thức, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và kỷ luật đảng… tại Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV sẽ là tiền đề quan trọng để tạo nền tảng cho đất nước bước sang giai đoạn phát triển cao hơn.