Tuyển sinh đại học 2026: Có 1/3 thí sinh xác nhận nhập học vào các ngành STEM

Ngày 23/8, trao đổi xung quanh kết quả tuyển sinh đại học đợt 1 năm 2026, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), cho biết tính đến ngày 21/8, đã có hơn 633.000 thí sinh xác nhận nhập học đại học, tăng khoảng 4,2% so với đợt 1 năm 2025. Quy mô như vậy là ổn định và tăng nhẹ.

Điểm nổi bật rõ nét trong bức tranh tuyển sinh đại học năm 2026 nằm ở cơ cấu các nhóm ngành. Có khoảng 212.600 thí sinh đã xác nhận nhập học vào các ngành STEM, chiếm 33,6% tổng số xác nhận nhập học đại học - tức xấp xỉ 1/3.

Trong 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc phạm vi Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ (quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược), có hơn 121.000 người đã xác nhận nhập học, chiếm khoảng 19,1%, gần 1/5 tổng số nhập học đại học.

Cụ thể, số thí sinh xác nhận theo học nhóm ngành khoa học cơ bản là hơn 11.000 người; nhóm ngành kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược xấp xỉ 110.000 người.

Những con số này cho thấy sự chuyển dịch không còn chỉ nằm ở số ngành mở hay chỉ tiêu tuyển sinh, mà đã đi vào quyết định nhập học thực tế của người học.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, tuyển sinh đại học năm 2026 cơ bản ổn định, nhưng cơ cấu nguồn nhân lực đang dịch chuyển rõ hơn về khoa học, công nghệ và những lĩnh vực đất nước đang cần. STEM là một khối rất rộng và phân hóa sâu, vì vậy không nên hiểu rằng tất cả ngành STEM đều có điểm cao. Điều đáng chú ý là đã xuất hiện những "cực điểm chuẩn cao" ở một số nhóm ngành và chương trình đào tạo, bên cạnh các ngành đào tạo sư phạm, sức khỏe, luật vẫn có mặt bằng điểm chuẩn cao nhất và đồng đều trong thời gian qua.

Trong nhóm trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, có nhiều chương trình lấy trên 25 điểm. Riêng các chương trình có tên liên quan vi mạch - bán dẫn trên 60% lượt ngành có điểm chuẩn từ 22,5 trở lên. Các nhóm máy tính, điện - điện tử, cơ khí, vật liệu cũng đã xuất hiện nhiều chương trình có nguồn tuyển tốt trên 22,5 điểm.

Ở chiều khác, biển và hàng hải, đường sắt đã hình thành quy mô nhập học đáng kể, cho thấy người học bắt đầu quan tâm hơn đến những lĩnh vực gắn với các chiến lược và dự án phát triển dài hạn của quốc gia, đây là tín hiệu tích cực.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học nhấn mạnh vai trò của chính sách đã tạo một cú hích bước đầu. Nghị định 179 không chỉ xác định những lĩnh vực ưu tiên mà còn tạo hỗ trợ tài chính trực tiếp, với mức học bổng khoảng 3,7 đến 8,4 triệu đồng/tháng tùy đối tượng và trình độ. Đây là tín hiệu đủ cụ thể để người học giỏi cân nhắc những ngành vốn có yêu cầu học tập cao, thời gian đào tạo dài hoặc thị trường chưa tự tạo đủ sức hút.

Kết quả xác nhận nhập học cho thấy, gần 1/5 số sinh viên xác nhận nhập học đại học đang ở trong phạm vi các nhóm ngành được chính sách ưu tiên. Trên cơ sở tính toán sơ bộ theo tiêu chí nhóm 30% và ngưỡng điểm từ 22,5 trở lên, hiện ước tính khoảng 23.000 sinh viên có thể nằm trong phạm vi tiếp tục được xem xét về tiêu chí đầu vào để hưởng học bổng năm học 2026-2027. Tuy nhiên, đây là số dự kiến, chưa phải số chính thức được cấp học bổng; các cơ sở đào tạo còn phải đối soát dữ liệu và xét đầy đủ điều kiện theo quy định.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Nguyễn Tiến Thảo. (Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN)

Ông Nguyễn Tiến Thảo cho rằng điều quan trọng hơn con số là chính sách đang chuyển từ định hướng sang tác động thực tế, người học có năng lực nhìn thấy một lựa chọn nghề nghiệp được Nhà nước đầu tư và hỗ trợ cụ thể. Đó là tiền đề để thu hút nhân lực cho khoa học cơ bản, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện hạt nhân, đường sắt, năng lượng mới, công nghệ biển và các lĩnh vực chiến lược khác. Những lĩnh vực gắn trực tiếp với các chương trình nhân lực quốc gia đã bắt đầu tạo sức hút rõ hơn.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học cũng lưu ý với thí sinh, sau khi hoàn thành xác nhận nhập học trên hệ thống cần thực hiện các thủ tục theo đúng hướng dẫn chính thức của trường; kiểm tra kỹ học phí, học bổng, ký túc xá và các khoản phải nộp. Đặc biệt, các em cần cảnh giác với đường link, tài khoản hoặc yêu cầu chuyển tiền không chính thức, các hình thức giả mạo giấy thông báo trúng tuyển hay kêu gọi đóng góp tài chính, gói học bổng không xác định.

Nhắn nhủ tới các tân sinh viên, ông Nguyễn Tiến Thảo chia sẻ hành trang vào đại học không chỉ là chiếc máy tính hay bộ hồ sơ nhập học. Quan trọng hơn là khả năng tự học, ngoại ngữ, năng lực bản thân, tính kỷ luật và liêm chính học thuật. Trúng tuyển là một thành quả, nhưng chưa phải đích đến. Các em hãy chuẩn bị hành trang nghiêm túc, nỗ lực thực học. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, lợi thế lâu dài không nằm ở việc hôm nay chúng ta nhớ được bao nhiêu kiến thức, mà ở khả năng tiếp tục học, thích ứng và giải quyết những vấn đề thực của xã hội, đất nước.

Đối với các cơ sở đào tạo, cải cách hành chính cần thực hiện ngay từ bước nhập học sinh viên. Nhập học không được trở lại thành một quy trình giấy tờ sau khi toàn bộ tuyển sinh đã được số hóa. Các trường cần đối soát dữ liệu nhanh, chính xác, giảm tối đa việc yêu cầu người học cung cấp lại thông tin hệ thống đã có, sớm xác định đúng đối tượng được xem xét hưởng học bổng theo Nghị định 179. Đồng thời sử dụng dữ liệu tuyển sinh và nhập học để rà soát quy mô, cơ cấu ngành, năng lực đào tạo và chất lượng đầu vào.

Từ năm 2026, dữ liệu tuyển sinh cần theo dõi được toàn bộ chuỗi dữ liệu từ đăng ký, xác nhận nhập học, duy trì học tập đến tốt nghiệp, việc làm và thu nhập. Khi đó, dữ liệu tuyển sinh không chỉ phục vụ xếp nguyện vọng mà trở thành dữ liệu đầu vào cho quản trị chất lượng và hoạch định chính sách.