Vaccine COVID-19 có dành cho người nghèo?

Vaccine COVID-19 có dành cho người nghèo?

Vaccine ngừa COVID-19 đang được triển khai tiêm đại trà tại nhiều quốc gia trên thế giới, mang lại hi vọng cho người dân thế giới về khả năng sớm chấm dứt đại dịch. Tuy nhiên câu chuyện chia sẻ vaccine công bằng lại đang nổi lên với nhiều khả năng những công dân thuộc các quốc gia nghèo, được đánh giá là đối tượng dễ bị tổn thương nhất do tác động của dịch COVID-19, lại là những người có nguy cơ “bị bỏ lại phía sau” trong cuộc chạy đua sở hữu vaccine toàn cầu này.

________________

Vaccine COVID-19 có dành cho người nghèo? ảnh 1

Trong giai đoạn đầu tiêm chủng ngừa COVID-19 hàng loạt tại nhiều quốc gia, có hai nhóm quan trọng nhất được ưu tiên: những người có nhiều khả năng tử vong vì căn bệnh này nhất nếu họ mắc phải (người già, người có bệnh lý nền...) và những người có nhiều khả năng mắc và truyền bệnh nhất (nhân viên y tế, nhân viên xã hội...). Những người giàu có không nằm trong tuyến đầu, nên khả năng được ưu tiên tương đối thấp. Tuy vậy, nhiều người đang cố gắng dùng tiền và ảnh hưởng để được nằm trong nhóm ưu tiên.

Chia sẻ trên trang CNN (Mỹ), các chuyên gia y tế tại California tại Mỹ cho biết đã nhận được một số yêu cầu được tiếp cận sớm với loại vaccine mới, đổi lại bằng các khoản thanh toán “khủng” hoặc quyên góp lớn. Khi được tư vấn phải xếp hàng chờ đợi vì vaccine cần phân phối cho nhóm người có nguy cơ cao nhất, BS Jeff Toll, tại Trung tâm Y tế Cedars-Sinai cho biết, khách hàng của ông bao gồm các giám đốc điều hành và nhân vật giải trí nổi tiếng đã lần lượt đưa ra những khoản tiền lớn để được ưu tiên. “Mọi người sẵn sàng trả hàng chục ngàn đôla kèm theo các khoản quyên góp lớn”- TS Toll chia sẻ trên The Los Angeles Times. Và trong nhiều trường hợp, đã có những thỏa thuận ngầm xảy ra.

Vaccine COVID-19 có dành cho người nghèo? ảnh 2

Câu hỏi đặt ra là tại sao lại xảy ra cơn khát vaccine toàn cầu như vậy, khi mức giá vaccine (Moderna có giá giá 37 USD /mũi tiêm hay Pfizer là 19,5 USD/ mũi tiêm) được cho là không quá cao, thậm chí cả những gia đình thu nhập trung bình cũng có khả năng chi trả. Câu trả lời ở nguồn cung khi ngay trong giai đoạn bào chế và phát triển vaccine cũng đã diễn ra một cuộc chạy đua sở hữu và dự trữ vaccine của các quốc gia giàu có và phát triển. Các doanh nghiệp sản xuất vaccine lớn nhất thế giới như AstraZeneca, BioNTech-Pfizer và Moderna dự đoán trong năm tới sẽ sản xuất 5,3 tỷ liều vaccine COVID-19. Nhưng trên thực tế, vaccine chỉ có hiệu quả khi được tiêm 2 mũi, nên số lượng vaccine nêu trên chỉ có thể cung cấp đủ cho 1/3 dân số toàn cầu. Tính đến giữa tháng 11, các nước đã đặt mua 7,48 tỷ liều, tương đương với 3,76 tỷ người được tiêm, vì hầu hết vaccine đều phải tiêm hai mũi. Con số này vượt xa khả năng sản xuất tối đa của các tập đoàn dược phẩm.

Vaccine COVID-19 có dành cho người nghèo? ảnh 3

Theo báo cáo của Oxfam và các tổ chức nhân quyền khác, các quốc gia giàu có chỉ chiếm 14% dân số thế giới đã sử dụng nguồn lực và ảnh hưởng của mình để thu được 96% vaccine của Pfizer và 100% của Moderna. Các quốc gia này thậm chí còn đang lên kế hoạch dự trữ. Cụ thể, nếu tất cả vaccine đang nghiên cứu cho kết quả khả quan, nhiều nước giàu sẽ có đủ lượng dự trữ cho ít nhất mỗi người một liều vaccine. Như Canada đã đặt mua tương đương 4 liều/người, trong khi các nước như Indonesia thì đặt mua không đủ, cứ 2 người mới có một liều tiêm. Theo các nhà nghiên cứu, ngay cả khi tất cả các nhà sản xuất có thể tạo ra các loại vaccine hiệu quả, an toàn và đáp ứng các mục tiêu sản xuất tối đa, “ít nhất 1/5 dân số thế giới cũng không được tiếp cận với vaccine cho đến năm 2022”. Điều này đặt ra lo ngại rằng những nước nghèo hơn sẽ bị bỏ lại đằng sau trong cuộc đua sở hữu vaccine này.

Vaccine COVID-19 có dành cho người nghèo? ảnh 4

Nhiều người lý giải rằng, ở một khía cạnh nào đó, vaccine cũng là một loại hàng hóa, do vậy lẽ thường, ai có tiền sẽ mua được trước. Vì vậy, trong vấn đề vaccine COVID-19, câu chuyện công bằng về khả năng tiếp cận vaccine giữa người giàu và người nghèo, cũng như giữa những quốc gia phát triển và đang phát triển lại càng rõ ràng hơn.

Các tổ chức nhân đạo quốc tế cảnh báo, có tới 90% người dân ở hàng chục quốc gia nghèo có thể không được tiêm chủng vaccine phòng COVID-19 trong năm 2021 do các nước giàu đang dự trữ một lượng vaccine lớn hơn nhiều so với nhu cầu. Vấn đề nghiêm trọng tới mức Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres thừa nhận rằng, chủ nghĩa dân tộc về vaccine phòng COVID-19 đang “lan truyền với tốc độ tối đa”, khiến người dân ở các quốc gia đang phát triển trên khắp thế giới phải dõi theo một số nước giàu chuẩn bị triển khai hoạt động tiêm chủng vaccine phòng COVID-19 như thế nào, rồi tự hỏi liệu mình có được tiêm vaccine này hay không.

Vaccine COVID-19 có dành cho người nghèo? ảnh 5

Để giúp đảm bảo cơ chế phân phối vaccine công bằng và bình đẳng trên toàn cầu, nhiều sáng kiến đã được đưa ra, trong đó nổi bật là Sáng kiến COVAX do Liên minh vaccine toàn cầu Gavi, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Liên minh Ðổi mới sáng tạo Sẵn sàng cho dịch bệnh (CEPI) thực hiện. Mục tiêu của Sáng kiến là thúc đẩy việc phát triển và sản xuất vaccine COVID-19 cũng như đảm bảo tất cả người dân trên thế giới, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển và có thu nhập thấp, sẽ có cơ hội tiếp cận với vaccine công bằng. Cho tới cuối năm 2021, COVAX cam kết sẽ cung cấp 2 tỷ liều vaccine cho người dân. Số vaccine này đủ tiêm phòng cho nhóm người có nguy cơ lây nhiễm cao và các nhân viên y tế tiếp xúc gần với bệnh nhân mắc COVID-19. Toàn bộ 190 nền kinh tế đã đồng ý tham gia chương trình này sẽ tiếp cận được vaccine trong 6 tháng đầu năm 2021, với lô hàng đầu tiên bắt đầu được phân phối trong quý I-2021.

Vaccine COVID-19 có dành cho người nghèo? ảnh 6

Tuy nhiên hiện cũng có nhiều lo ngại mục tiêu đặt ra của cơ chế này có thể không thực hiện được do thiếu quỹ và nguồn cung. Những lời kêu gọi hỗ trợ quỹ của Liên hợp quốc sẽ gặp khó khăn khi kinh tế thế giới đã rơi vào đợt suy thoái nghiêm trọng nhất trong lịch sử do đại dịch COVID-19. Vấn đề cũng không chỉ dừng lại ở khâu cung ứng mà còn cả ở hoạt động hậu cần. Điển hình như vaccine Pfizer cần phải được bảo quản ở nhiệt độ lạnh đặc biệt -70 độ C, điều đang nằm ngoài khả năng của nhiều nước hiện nay. Đối với một số quốc gia, đây là một rào cản gần như không thể vượt qua. Tổng thống đắc cử của Palau, ông Surangel Whipps Jr., cho biết trong một cuộc phỏng vấn hôm 2/12 rằng, việc sở hữu vaccine dường như là bất khả thi.

Điều đó cho thấy một thực tế đáng buồn đang diễn ra khi những nước giàu đang sở hữu những loại vaccine hiệu quả nhất, thậm chí còn dự phòng trong khi đó tại các nước nghèo, vaccine còn chưa đủ cho cả những đối tượng cần ưu tiên như bác sĩ tuyến đầu hay người già yếu. Nếu các nước giàu không thay đổi chính sách “vị kỷ” trong việc nghiên cứu, sản xuất và phân phối vaccine ngừa COVID-19, hàng triệu người có thể sẽ không qua khỏi đại dịch lịch sử. Trong khi đó, lợi ích tốt nhất của thế giới là phải đảm bảo tiêm chủng vaccine rộng rãi, bởi nếu dịch bệnh không bị đẩy lùi, sẽ lại có những biến thể virus mới và những loại vaccine hiện nay có thể sẽ không còn phát huy tác dụng tốt.

Vaccine COVID-19 có dành cho người nghèo? ảnh 7

Không thể phủ nhận rằng việc phát triển, thử nghiệm và phê duyệt vaccine COVID-19 trong một khoảng thời gian ngắn như vậy là một kỳ tích và đang mang lại cho thế giới hi vọng về khả năng sớm chấm dứt đại dịch. Tuy nhiên hiện có nhiều lo ngại rằng thế giới đang hình thành một tâm lý chủ quan, tự mãn rằng đại dịch đang qua đi và lơ là các biện pháp khác vốn đã rất hiệu quả trong phòng chống dịch Covid-19 như đảm bảo chuẩn giãn cách xã hội, đeo khẩu trang, rủa tay thường xuyên....

Với cuộc chạy đua sở hữu vaccine đang diễn ra quyết liệt, Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo, vaccine không phải là phép nhiệm màu ngăn chặn đại dịch. Các nước cũng không nên quá kỳ vọng rằng vaccine sẽ thay thế mọi biện pháp khác để chặn đứng đại dịch mà lơ là cảnh giác. Thực tế việc có vaccine và tiến hành chủng ngừa sẽ chỉ là bổ sung một công cụ quan trọng và sắc bén cho bộ các công cụ cần thiết để đối phó với đại dịch này.

Việc triển khai vaccine quá nhanh chóng cũng có thể làm người dân mất niềm tin vào cơ chế tiêm chủng, đặc biệt là loại do Pfizer và Moderna tạo ra bởi những loại vaccine này vốn sử dụng công nghệ mRNA mới và có thể gây ra các tác dụng phụ ngắn hạn. Viết trên tờ Foreign Affairs, hai chuyên gia y tế Josh Michaud và Jen Kates cảnh báo “sự vỡ mộng về vaccine” trong trường hợp liều vaccine không đạt được hiệu quả như kỳ vọng. Một vấn đề khác là ngay cả khi các chương trình tiêm chủng hiệu quả và có chấm dứt đại dịch ở một số quốc gia phát triển, bản thân virus SARS-CoV-2 vẫn có thể tồn tại và lan rộng ở các nước nghèo. Điều này không chỉ gây nguy cơ đối với hàng triệu người sống ở các quốc gia đó, mà còn có thể tiếp tục lây lan sang những nơi khác. Thực tế này cho thấy thế giới sẽ tiếp tục phải chiến đấu với đại dịch thêm một thời gian dài nữa. Vaccine chỉ là một công cụ sắc bén trong cuộc chiến này và thời điểm dịch bệnh kết thúc sẽ phụ thuộc vào nhiều cả vào hành động, ý thức và quyết định của các nhà lãnh đạo cũng như người dân trong thời gian tới.

Vaccine COVID-19 có dành cho người nghèo? ảnh 8

Bài : Anh Đức

Thiết kế: Thúy Hà

TIN LIÊN QUAN
Miền Bắc sắp đón thêm không khí lạnh tăng cường gây mưa rét.(Ảnh minh hoạ)
Thời tiết chuyển mưa rét, nhiệt độ Hà Nội thấp nhất 13 độ C
(Ngày Nay) - Hôm nay (ngày 28/1), đợt không khí lạnh tăng cường bắt đầu ảnh hưởng đến tỉnh thành miền Bắc gây ra mưa nhỏ, trời rét với nhiệt độ thấp nhất 12-15 độ, vùng núi cao dưới 5 độ. Tại Thủ đô Hà Nội, nhiệt độ có thể xuống thấp ở mức 13 độ C.
Đồng chí Trần Hồng Hà, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường
Phát triển kinh tế tuần hoàn là yêu cầu tất yếu của phát triển bền vững
Phát biểu tham luận tại Đại hội XIII, đồng chí Trần Hồng Hà, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu là vấn đề cấp bách toàn cầu. Phát triển kinh tế tuần hoàn là yêu cầu tất yếu của phát triển bền vững trong bối cảnh mới. -
Bà con nông dân tại huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu tập trung gieo cấy lúa vụ Đông Xuân cho đúng lịch thời vụ. Ảnh: Nguyễn Oanh/TTXVN
Trên 54% diện tích đã có nước gieo cấy vụ Đông Xuân
(Ngày Nay) -  Theo báo cáo nhanh của Tổng cục Thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về tình hình lấy nước phục vụ gieo cấy vụ Đông Xuân 2020 - 2021 khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ, tính đến 15h ngày 27/1, diện tích có nước trung bình toàn khu vực là 283.030 ha, đạt 54,2% kế hoạch.
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ. - Ảnh: Như Ý
Bộ trưởng GD&ĐT: Lần đầu tiên lịch sử ngành Giáo dục phá bỏ độc quyền sách giáo khoa
(Ngày Nay) - “Việc lựa chọn sách giáo khoa được các địa phương thực hiện cơ bản nghiêm túc, công khai, minh bạch. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử ngành Giáo dục nước ta thực hiện chủ trương này và đã có kết quả bước đầu đáng khích lệ”, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ nhận định.