Việt Nam - Ấn Độ: Mở không gian hợp tác, tạo động lực phát triển mới

Ngài Pabitra Margherita, Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao và Bộ Dệt may,Chính phủ Cộng hòa Ấn Độ.

Phát biểu khai mạc, GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam khẳng định, quan hệ Việt Nam - Ấn Độ được vun đắp trên nền tảng lịch sử, văn hóa và lòng tin chính trị sâu sắc.

Từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1972, quan hệ hai nước không ngừng được củng cố và nâng tầm, với các dấu mốc quan trọng là thiết lập Đối tác Chiến lược năm 2007 và Đối tác Chiến lược toàn diện năm 2016.

GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu khai mạc.

Theo GS.TS. Lê Văn Lợi, đây là thời điểm thuận lợi để Việt Nam và Ấn Độ chuyển từ lòng tin chiến lược sang năng lực hợp tác chiến lược; từ hội tụ tầm nhìn sang đồng hành hành động; từ tiềm năng sang những kết quả phát triển cụ thể.

Đây cũng chính là yêu cầu đặt ra sau khi khuôn khổ quan hệ được nâng cấp. Khi nền tảng chính trị và lòng tin giữa hai nước ngày càng được củng cố, vấn đề quan trọng tiếp theo là làm thế nào để những định hướng ở cấp cao được chuyển hóa thành các chương trình, dự án và sáng kiến hợp tác có tính thực chất, tạo ra giá trị cụ thể cho phát triển của mỗi nước.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường cho rằng, Việt Nam và Ấn Độ có nhiều điểm tương đồng về khát vọng đưa đất nước phát triển hùng cường, độc lập, tự chủ và tự cường; cùng hướng tới một trật tự hòa bình, công bằng và dựa trên luật pháp quốc tế.

Tuy nhiên, hai nước cũng đang cùng đứng trước những thách thức từ một thế giới có mức độ bất định, phân mảnh và chia rẽ ngày càng sâu sắc. Trong bối cảnh đó, việc triển khai những định hướng mà lãnh đạo cấp cao hai nước đã thống nhất đòi hỏi những bước đi cụ thể hơn.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường

Theo Thứ trưởng, hai nước cần thực hiện ba “chuyển hóa” quan trọng. Thứ nhất, chuyển tin cậy chính trị thành năng lực cùng hành động. Thứ hai, chuyển khuôn khổ quan hệ được nâng cấp thành năng lực hợp tác thực chất, qua đó góp phần củng cố tính tự chủ, tự cường của mỗi nước. Thứ ba, chuyển sự gần gũi chiến lược thành một không gian kết nối hòa bình và thịnh vượng giữa Đông Nam Á với Nam Á, giữa Thái Bình Dương với Ấn Độ Dương.

Ba chuyển hóa này cho thấy quan hệ Việt Nam - Ấn Độ trong giai đoạn mới không chỉ được nhìn nhận từ góc độ song phương, mà còn đặt trong không gian chiến lược rộng hơn của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Nếu quan hệ chính trị là nền tảng thì khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kết nối kinh tế được kỳ vọng trở thành những động lực mới thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Ấn Độ.

Việc hội thảo dành trọng tâm cho các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghiệp công nghệ cao, kinh tế số, chuyển đổi xanh và năng lượng tái tạo cho thấy phạm vi hợp tác đang được mở rộng theo những xu hướng phát triển mới của kinh tế thế giới.

Trong đó, hợp tác về công nghệ và đổi mới sáng tạo có thể tạo ra những không gian tương tác mới giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các cơ sở đào tạo. Đây cũng là những lĩnh vực đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực nghiên cứu và khả năng kết nối giữa tri thức với thị trường.

Cùng với công nghệ, kết nối hạ tầng - logistics và chuỗi cung ứng tự cường được đặt trong tổng thể các động lực phát triển mới. Việc tăng cường kết nối không chỉ tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư song phương, mà còn có thể mở rộng không gian liên kết giữa hai khu vực Nam Á và Đông Nam Á.

Đối với Việt Nam, đây là cơ hội để tiếp tục đa dạng hóa quan hệ kinh tế, tận dụng các thế mạnh của Ấn Độ trong những lĩnh vực có hàm lượng tri thức và công nghệ cao, đồng thời tăng cường khả năng tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị mới.

Đối với Ấn Độ, Việt Nam có vị trí quan trọng trong cấu trúc Đông Nam Á và là một trong những điểm kết nối với không gian kinh tế rộng lớn của ASEAN. Vì vậy, việc mở rộng hợp tác với Việt Nam cũng tạo thêm điều kiện để Ấn Độ tăng cường hiện diện và kết nối kinh tế với khu vực.

Ngài Pabitra Margherita, Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao và Bộ Dệt may, Chính phủ Ấn Độ đánh giá, khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện tăng cường phản ánh tầm nhìn chung và hướng tới tương lai của lãnh đạo hai nước. Đáng chú ý, 18 kết quả đạt được trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Ấn Độ là những động lực cụ thể để thúc đẩy quan hệ hợp tác tiếp tục tiến lên phía trước.

Ngài Pabitra Margherita, Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao và Bộ Dệt may, Chính phủ Cộng hòa Ấn Độ.

Như vậy, vấn đề đặt ra trong giai đoạn tiếp theo không còn chỉ là xác lập thêm các lĩnh vực hợp tác, mà quan trọng hơn là tổ chức thực hiện hiệu quả những cam kết đã có.

Theo định hướng được nêu tại hội thảo, các sáng kiến và khuyến nghị của giới nghiên cứu sẽ tiếp tục được kết nối với cơ quan hoạch định chính sách, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác nghiên cứu. Qua đó, những ý tưởng hợp tác có thể từng bước được chuyển hóa thành chương trình, dự án và sáng kiến cụ thể, đóng góp vào việc triển khai khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện tăng cường Việt Nam - Ấn Độ.

Cách tiếp cận này cũng cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của đối thoại học thuật và chính sách. Không chỉ cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định chính sách, các viện nghiên cứu còn có thể trở thành cầu nối giữa giới hoạch định chính sách, doanh nghiệp và các đối tác phát triển, góp phần tìm kiếm những mô hình hợp tác mới.

Tại hội thảo, các chuyên gia Việt Nam và Ấn Độ cũng tập trung phân tích sự hội tụ chiến lược giữa hai nước tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, gắn với vai trò trung tâm của ASEAN, an ninh biển và một trật tự khu vực dựa trên luật lệ.

Trong bối cảnh môi trường quốc tế có nhiều biến động, sự tương đồng về tầm nhìn đối với hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển tạo thêm cơ sở để Việt Nam và Ấn Độ tăng cường phối hợp trong các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.