Ấn tượng, kỷ lục, vượt xa, nhanh nhất thế giới... Đó là những từ ngữ được các chuyên gia và giới truyền thông sử dụng để tái hiện sống động nhất về “bức tranh” kinh tế Việt Nam năm 2018.
Không chỉ GDP tăng cao...
Năm 2018, cuộc chiến thương mại giữa các nước lớn, các nền kinh tế lớn có diễn biến phức tạp, xu hướng gia tăng chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch, cùng với việc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) liên tiếp 4 lần tăng lãi suất, đồng USD lên giá, lãi suất trung và dài hạn trên thị trường thế giới tăng lên đã tác động đến sản xuất, xuất khẩu của các nước, trong đó có Việt Nam.
Với phương châm “Kỷ cương, liêm chính, hành động, sáng tạo, hiệu quả”, Chính phủ đã lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt các Bộ, ngành và địa phương tập trung thực hiện đồng bộ, hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp tại các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ. Kết thúc năm 2018, kinh tế - xã hội Việt Nam có những chuyển biến tích cực, đặc biệt là tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt mức “kỷ lục” 7,08%.
Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ cho biết: “Sau 11 năm, Việt Nam mới đạt được mức tăng trưởng kinh tế 7,08%, vượt xa chỉ tiêu Quốc hội giao là 6,7%. Đây là kết quả từ điều hành quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và nỗ lực của các cấp, các ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, của mỗi người công nhân và nông dân”.
 Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ |
Theo Phó Thủ tướng, tăng trưởng kinh tế của năm 2018 có đặc điểm là toàn diện cả về “cung” và “cầu”, trong đó “cung” toàn diện ở 3 lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, công nghiệp xây dựng và dịch vụ. Động lực chính của tăng trưởng năm 2018 là công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ, trong đó công nghiệp chế biến chế tạo tăng rất mạnh (12,98%); dịch vụ tăng 7,03%. Dịch vụ tăng ở cả 2 khu vực bán buôn (tăng 8,51%), sức mua hàng hoá bán lẻ tăng 11,7%- mức tăng 2 con số hiếm thấy do cầu nội địa tốt, lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm tăng 8,21% và các dịch vụ ăn uống và lưu trú; vận tải, kho bãi... đều đạt mức tăng trưởng khá.
Đặc biệt, nếu động lực của tăng trưởng năm 2017 là công nghiệp chế biến và chế tạo thì nhân tố làm cho tăng trưởng 2018 cao hơn năm 2017 chính là công nghiệp khai khoáng và nông nghiệp. Bằng chứng là sản xuất nông nghiệp tăng 3,76% - đây là mức tăng cao nhất trong trong giai đoạn 2012 - 2018; công nghiệp khai khoáng năm 2017 giảm 7,16%, sang năm 2018 tốc độ giảm ít hơn với mức 3,11%. Sự sụt giảm chậm lại của công nghiệp khai khoáng và tốc độ tăng kỷ lục của nông nghiệp chính là 2 yếu tố làm cho tăng trưởng kinh tế năm 2018 cao hơn chỉ tiêu đã đặt ra.
“Nhờ đó, quy mô kinh tế năm nay là 5,5 triệu tỷ đồng, tương đương 240,5 tỷ USD, tăng gấp 1,3 lần so với năm 2015. Thu nhập bình quân đầu người đạt xấp xỉ 2.600 USD/người/năm, tăng gần 200 USD so với năm ngoái” - Phó Thủ tướng cho hay.
... mà còn cải thiện về chất lượng tăng trưởng
Nói về chất lượng tăng trưởng kinh tế năm 2018, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ khẳng định: “Năm 2018 kinh tế Việt Nam không chỉ tăng trưởng cao mà có xu hướng tốt nhờ có sự cải thiện đáng kể về năng suất, chất lượng, hiệu quả lao động; sức cạnh tranh của nền kinh tế tiếp tục được nâng cao.”.
Để chứng minh do đánh giá nói trên, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đề cập tới yếu tố quan trọng là tỷ lệ đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) trong tăng trưởng GDP. Theo Phó Thủ tướng, mục tiêu TFP của kế hoạch 5 năm đặt ra là từ 30-35%, nhưng riêng năm 2018 đã đạt tới 40,23%, trong khi đó cả giai đoạn 2011 - 2015 đóng góp của TFP chỉ đạt 33,58%.
Lãnh đạo Chính phủ cho biết, năm 2019, xu thế tích cực của nền kinh tế vẫn là chủ đạo, triển vọng kinh tế Việt Nam tiếp tục khả quan. Tuy nhiên, các Bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp cần lưu tâm tới một số rủi ro, thách thức, trong đó lớn nhất là thách thức từ bên ngoài, từ căng thẳng địa chính trị và xung đột thương mại của các nền kinh tế lớn trong khi độ mở của kinh tế Việt Nam rất lớn và quy mô nền kinh tế còn khá khiêm tốn.
“Trong lúc này, chúng ta cần tiếp tục giữ vững và củng cố ổn định kinh tế vĩ mô, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, hàng đầu, đồng thời đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng như là các giải pháp gia cố khả năng chống chịu tác động từ kinh tế thế giới và tăng cường sức mạnh cho nền kinh tế trong tương lai”, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nêu rõ.
Thành quả là tốt đẹp nhưng chặng đường phía trước để hướng tới mục tiêu cơ bản là nước công nghiệp thì vẫn chưa dễ dàng, trong bối cảnh kinh tế, chính trị thế giới nhiều bất trắc hơn trước.
Như lời của ông Ousmane Dione - Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam - trong bản tin cuối năm “Âm vang Việt Nam”: “Năm 2018 là một năm tốt đẹp với Việt Nam. Tuy nhiên, con đường của năm 2019 còn nhiều “mây mờ giăng lối”, bởi khi đã trở thành một trong những nền kinh tế mở nhất thế giới thì Việt Nam cũng dễ bị tổn thương do những biến động, nhất là khi căng thẳng thương mại toàn cầu leo thang…”, đòi hỏi Việt Nam phải bản lĩnh, khôn ngoan và sáng suốt khi ra quyết sách.
