Ông Trần Anh Tuấn, chuyên gia dự báo nhân lực, Phó chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM nhận định, nhu cầu năng lực thì các bạn trẻ thường hay hiểu ngành nghề nào có nhiều nhân lực, ngành nghề nào lương cao, ngành nghề nào “hot”, ngành nghề nào ngồi nhà cao cửa rộng, ngành nghề nào dễ giàu có và ngành nghề nào được mọi người nể phục là không còn phù hợp trong thị trường lao động hiện nay. Tất cả những điều đó là điều kiện phù hợp cho thị trường lao động, cho quốc gia là có 2 đặc trưng của thị trường năng lực mà chúng ta phải chú ý.
Đầu tiên, thị trường lao động đã kết hợp với nền kinh tế trong quá trình hội nhập và trong thị trường lao động hội nhập tạo ra một thị trường lao động tự do di chuyển. Hiện nay có quan điểm là, nên làm việc tại nhà, nên làm việc tại địa phương và không đi đâu cả. Hoặc có quan điểm phải đi khắp nơi là tùy theo các bạn trẻ chọn lựa và hoàn toàn phù hợp. Phụ huynh đã bắt đầu mở cửa cho các bạn trẻ “di chuyển” nên các bạn đã biết chọn ngành nghề nào cho phù hợp với bản thân.
Thế hệ trẻ đang thay đổi để không bị bỏ lại phía sau
Ông Trần Anh Tuấn nói, các bạn trẻ dù không muốn thay đổi thì cũng phải bắt nhịp và hòa nhịp được với thế giới để tiến đến cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Mà trong đó là, vạn vật kết nối, dữ liệu lớn và ro-bot. Vấn đề đặt ra, phải chú trọng các đặc trưng này để hình thành nhân lực phù hợp. Nhiều ý kiến đặt ra, đại dịch Covid-19 đã phá tan nhiều ngành nghề và làm cho người lao động thất nghiệp.
Điều này nếu phân tích kỹ sẽ càng làm quan trọng hơn các đặc trưng trên. Theo đó, lực lượng lao động trẻ phải chú ý để trở thành nguồn nhân lực phù hợp. Đại dịch Covid-19 đã đi qua và sẽ bị bỏ lại ở phía sau nhưng xã hội luôn phát triển và sẽ thu hút nguồn nhân lực để vực dậy nền kinh tế.
Trong đó, vẫn sẽ bắt buộc có sự thay đổi để những ngành nghề sẽ mất đi và đồng thời tạo ra những ngành nghề mới. Vậy thì, quốc gia chúng ta đang rất cần những nguồn nhân lực có chất lượng cao, có nghề nghiệp, có chuyên môn và bắt buộc phải có tính hội nhập quốc tế. Đây là điều bắt buộc và hội nhập quốc tế không phải là làm việc ở nước ngoài mà ngồi làm việc ở Việt Nam nhưng vẫn có đủ yếu tố là nhân lực quốc tế.
Ông Tuấn khẳng định, có được như vậy, các bạn trẻ mới có thể cạnh tranh nổi với các nguồn nhân lực trên thế giới và được gọi là công dân toàn cầu.
Tiêu chí của nguồn nhân đang có một sự thay đổi rất lớn, vừa phải mang tính chất nhân lực có chất lượng cao, có nghề nghiệp. Nghề nghiệp đang trở thành một mục tiêu hết sức quan trọng. Các bạn trẻ đang ở trong xã hội học tập và nghề nghiệp, không có nghề nghiệp thì sẽ không phát triển trong thời kỳ sắp tới.
Theo các cấp bậc ở quốc gia, bao gồm: Đại học, Cao đẳng và Trung cấp sơ cấp. Tùy theo hoàn cảnh mỗi người sẽ có sự lựa chọn nhưng trong đó có 3 cấp bậc hết sức quan trọng và 2 cấp bậc tập trung lại gọi là nguồn nhân lực chất lượng cao, có trình độ cao. Đó chính là, nguồn nhân lực của trình độ đại học và nguồn nhân lực của trình độ cao đẳng.
Học đại học thì được gọi là kỹ sư, cử nhân. Học cao đẳng thì chúng ta gọi là kỹ sư, cử nhân thực hành. Thực hành ở đây chiếm thị phần không nhỏ trong cơ cấu của nguồn nhân lực quốc gia. Kế đó, bậc trung cấp là những kỹ thuật viên vận hành.
 |
| Ông Nguyễn Quốc Cường, Chuyên gia tư vấn hướng nghiệp và tuyển sinh. |
Không ai có thể dành cho các bạn trẻ một lời khuyên và quan trọng là các bạn trẻ vận hành các kiến thức đã học như thế nào trong công việc. Đặc trưng không kém phần quan trọng trong thời kỳ công nghệ cao là học tập suốt đời, học để lên cao và đặc biệt là để tạo ra một giá trị nghề nghiệp, giá trị hành nghề.
Ông Trần Anh Tuấn lập luận, khi có một giá trị nghề nghiệp, giá trị hành nghề và cấp bậc học càng cao càng quan trọng. Không có giá trị nghề nghiệp, giá trị hành nghề thì lúc này bằng cấp cao cũng chỉ để là quá khứ là mình có học tập mà thôi.
Cơ cấu lựa chọn về nhóm ngành học đã có sự thay đổi
Thời kỳ lao động GenZ khác với trước đây. Nếu trước đây, lao động chỉ cần trí thức thì hiện nay, nền kinh tế trí thức đã chuyển đổi sang nền kinh tế tri thức. Xã hội đã đòi hỏi những người có tri thức càng cao phải tương tác với công nghệ, am hiểu được công nghệ và làm việc được với ro-bot thì mới có thể phát triển.
Nói chính xác hơn, thời kỳ này và trong tương lai sẽ là kinh tế số, kỹ thuật số. Các bạn trẻ có thù ghét công nghệ như thế nào đi chăng nữa cũng phải sống chung với công nghệ. Chính vì vậy, hệ thống giáo dục đang có sự thay đổi rất lớn. Bên cạnh phương pháp học truyền thống cũng đã bắt đầu số hóa, kỹ thuật số để thay đổi bằng hình thức học trực tuyến để kết nối công nghệ và tạo ra nguồn nhân lực mới.
Ông Nguyễn Quốc Cường, Chuyên gia tư vấn hướng nghiệp và tuyển sinh phân tích, các bạn trẻ thế hệ GenZ đang được thừa hưởng tư tưởng thoáng hơn từ những ông bố, bà mẹ 8x. Thế hệ công dân 8x là nguồn nhân lực sung sức khi đất nước và nhân loại bước qua những năm 2000. Đây cũng chính là thời kỳ đất nước phát triển và đã hòa nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới.
Trở lại câu chuyện xu hướng chọn nghề của các bạn trẻ, ông Cường đánh giá cao các bạn trẻ thế hệ GenZ đang có một sự chạy đua về kỹ năng mềm. Ngoài các kiến thức cần thiết được học trên giảng đường, nhiều bạn đã có hành trang về giao tiếp, ứng xử và phong cách làm việc tự tin trong thời kỳ số hóa.
Ông Cường đưa ra quan điểm, tất cả các lĩnh vực, ngành nghề từ tài chính, ngân hàng đến kỹ sư đều đòi hỏi xử lý trên các ứng dụng công nghệ thiết bị di động. Nếu như trước đây, các giao dịch đặt lệnh chứng khoán, giao dịch chuyển khoản, vay tiền đều phải đến tại quầy của ngân hàng thì ngày nay tất cả đều đã xử lý các bước thông qua ứng dụng công nghệ.
Các chương trình học tại các trường đại học đang ngày một nhẹ nhàng hơn, hướng người học đến sự hiểu biết để ứng dụng vào cuộc sống thay cho việc đào tạo lý thuyết như trước. Trong những năm gần đây, ông Cường tư vấn tuyển sinh thường hay nghe các em học sinh đặt nhiều câu hỏi liên quan đến ngành nghề sử dụng ro-bot, ứng dụng trí tuệ nhân tạo…
Các nhìn nhận về ngành nghề của các bạn trẻ thay đổi rõ rệt, chủ yếu các nhóm ngành liên quan đến sự phát triển của xã hội, của công nghệ và các nhóm ngành liên quan đến chăm sóc sức khỏe. Thế nhưng, nhóm ngành thu hút đông sinh viên đều có liên quan đến điện – điện tử, điều khiển tự động, chế biến thực phẩm sau thu hoạch.
Điều đặc biệt, nhóm ngành Logistics (quá trình lập kế hoạch và thực hiện việc vận chuyển và lưu trữ hàng hóa một cách hiệu quả từ điểm xuất xứ đến điểm tiêu thụ) đã được bạn trẻ và phụ huynh chú trọng trong thời điểm hiện nay. Kế đến, nhóm ngành quản lý kho bãi và các nhóm ngành liên quan đến xã hội. Một trong những nhóm ngành vẫn luôn mang tính thời sự đó là truyền thông thuộc khối ngành xã hội nhân văn. Nhóm ngành cuối cùng được các bạn trẻ chú trọng chính là nông nghiệp.
Chuyên gia Nguyễn Quốc Cường chia sẻ, việc học hay lựa chọn nhóm ngành nào của các bạn trẻ dù để đáp ứng cho nhu cầu sống trong tương lai nhưng đều mang lại sự tích cực vì sự phát triển chung của xã hội, của nền kinh tế đất nước. Các bạn trẻ phải biết làm chủ bản thân, làm chủ tương lai thì nền kinh tế mới có thể phát triển phồn thịnh.
