25 năm hợp tác Việt Nam - UNESCO: Hành trình bền bỉ phát triển văn hóa, giáo dục và bảo tồn di sản

UNESCO, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc, ra đời vào năm 1945, giữa bối cảnh thế giới cần những tổ chức quốc tế đã phương nhằm gìn giữ hòa bình và các giá trị văn hóa đa dạng. Ngay từ khi thành lập, UNESCO đã đặt mục tiêu xây dựng nền tảng hòa bình lâu dài, thông qua bảo tồn văn hóa, phát triển khoa học và đảm bảo quyền giáo dục cho mọi người. Các công ước của tổ chức, từ bảo vệ di sản văn hóa vật thể đến bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, đã trở thành khuôn khổ quốc tế mà nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, nỗ lực thực hiện.

Việt Nam chính thức gia nhập UNESCO năm 1976, với tầm nhìn đưa văn hóa và giáo dục trở thành những nhân tố phát triển. Ngay từ những năm đầu tiên, Việt Nam đã ký kết và phê chuẩn các công ước quan trọng của UNESCO, như Công ước Bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới năm 1987, Công ước Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi Vật thể năm 2005 và Công ước về Đa dạng Văn hóa năm 2005. Những công ước này không chỉ giúp Việt Nam quảng bá giá trị văn hóa và thiên nhiên của đất nước, mà còn đặt nền móng cho một hệ thống bảo tồn di sản chuyên nghiệp, với các danh hiệu quốc tế uy tín.

Tại lễ kỷ niệm, ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, bày tỏ sự tự hào khi nhìn lại 25 năm hiện diện tại Việt Nam và cho biết Việt Nam đã thành công trong việc quảng bá và bảo tồn văn hóa đa dạng, đồng thời đưa những di sản văn hóa và thiên nhiên của mình lên tầm quốc tế. Ông Jonathan Baker cũng nhấn mạnh, UNESCO cam kết sẽ tiếp tục đồng hành với Việt Nam trong các lĩnh vực giáo dục và khoa học, đặc biệt là trong thời đại chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Có mặt tại buổi lễ, nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam từ năm 1987, chia sẻ về kỷ niệm khi Đại hội đồng UNESCO vinh danh Chủ tịch Hồ Chí Minh là “Anh hùng giải phóng dân tộc và Nhà văn hóa kiệt xuất.” Ông Dy Niên xúc động cho biết, sự giúp đỡ và đồng hành của UNESCO đã mang lại niềm tin cho Việt Nam trong nỗ lực gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa, đồng thời khẳng định mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và UNESCO sẽ tiếp tục phát triển.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Hà Kim Ngọc, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, nhấn mạnh UNESCO có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ Việt Nam bảo tồn di sản và nâng cao chất lượng giáo dục. Ông cho biết, “Với sự đồng hành của UNESCO, Việt Nam đã và đang thực hiện các chương trình giáo dục toàn diện, thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.”

UNESCO cũng đã hỗ trợ Việt Nam thành lập các công viên địa chất toàn cầu, trong đó có Non Nước Cao Bằng và Đắk Nông. Những công viên này không chỉ thu hút hàng triệu du khách mà còn là những mô hình bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững, giúp nâng cao nhận thức về môi trường trong cộng đồng. Đây là những minh chứng cho thấy, Việt Nam là một quốc gia tiên phong trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và bảo tồn sinh thái.

Trong lĩnh vực giáo dục, UNESCO đã hỗ trợ Việt Nam triển khai chương trình giáo dục suốt đời, giáo dục chuyển đổi số và giáo dục về phát triển bền vững. Những sáng kiến này đã góp phần tạo nên hệ thống giáo dục toàn diện, phù hợp với nhu cầu của xã hội hiện đại. Đặc biệt, Việt Nam hiện là một trong những quốc gia đi đầu trong việc áp dụng các mô hình học tập trực tuyến, đáp ứng nhu cầu học tập của người dân trong kỷ nguyên số.

Những năm gần đây, Việt Nam đã tham gia tích cực vào các cơ chế điều hành của UNESCO, như vai trò Phó Chủ tịch Đại hội đồng UNESCO từ tháng 11/2023, thành viên Hội đồng Chấp hành UNESCO nhiệm kỳ 2021-2025, và thành viên Ủy ban Di sản Thế giới nhiệm kỳ 2023-2027. Những vị trí này khẳng định vai trò tích cực của Việt Nam trong việc định hướng và đóng góp cho các chính sách của UNESCO. Bằng cách đóng góp ý kiến và kinh nghiệm, Việt Nam không chỉ tham gia mà còn góp phần xây dựng những chính sách mang tính toàn cầu trong lĩnh vực bảo tồn di sản và phát triển bền vững.

Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, UNESCO cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong việc ứng dụng chuyển đổi số vào các lĩnh vực giáo dục và văn hóa. Các dự án giáo dục chuyển đổi số đang giúp cải thiện khả năng tiếp cận tài liệu học tập và kiến thức của người dân. Đồng thời, UNESCO cũng hỗ trợ Việt Nam xây dựng năng lực trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và các tiêu chuẩn đạo đức trong AI, nhằm đáp ứng xu hướng phát triển mới của xã hội hiện đại.

Lãnh đạo thành phố tặng danh hiệu "công dân danh dự Thủ đô Hà Nội" cho ông Firmin Edouard Matoko. Ảnh: Nguyễn Hồng

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, ông Firmin Edouard Matoko, Trợ lý Tổng Giám đốc UNESCO về Đối ngoại, bày tỏ lòng biết ơn đối với sự hợp tác tích cực của Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh cam kết của UNESCO trong việc tiếp tục hỗ trợ các mục tiêu phát triển của Việt Nam. Nhân dịp này, ông Firmin Edouard Matoko cũng nhận danh hiệu công dân danh dự của Hà Nội, như một lời tri ân cho những đóng góp của ông trong quan hệ hợp tác Việt Nam - UNESCO.

UNESCO cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trên con đường phát triển bền vững, bảo tồn di sản và xây dựng xã hội học tập. Các chương trình sắp tới sẽ tập trung vào hỗ trợ Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh chuyển đổi xanh và bảo vệ đa dạng sinh học. Với sự hợp tác bền vững này, UNESCO và Việt Nam hướng tới một tương lai chung, nơi giáo dục và văn hóa sẽ là nền tảng xây dựng một xã hội bền vững, hòa bình và thịnh vượng.