Ung thư về bản chất là sự phát triển không kiểm soát của một loại mô tế bào sẵn có trong cơ thể. Các tế bào này phát triển đến một mức độ nào đó sẽ có thể chuyển thành khối u và di căn qua các mô khác, khiến cho cơ thể về sau cùng sẽ bị kiệt quệ mà chết.
Các nguồn gây ung thư chủ yếu đến từ 2 nguyên nhân - tiềm ẩn sẵn bên trong cơ thể (di truyền, đột biến tự phát) và do môi trường sống can thiệp. Câu hỏi được đặt ra là - nguyên nhân nào chiếm lý do chủ chốt để có thể ngăn ngừa.
Hồi đầu năm nay, kết quả một cuộc nghiên cứu đã làm nổ ra cuộc tranh luận gay gắt giữa các nhà khoa học. Cuộc nghiên cứu này cho rằng 2/3 các vụ ung thư đến từ "xui xẻo" (tiềm ẩn trong cơ thể) hơn là từ các yếu tố bên ngoài như khói thuốc. Ngay sau đó, các nhà khoa học khác đã tiến hành nghiên cứu lại. Họ đã dùng 4 phương pháp phân tích khác nhau và sau cùng đưa ra kết luận rằng chỉ có 10 - 30% số vụ là do "xui xẻo".
 |
Yếu tố bên trong và bên ngoài
Một bản nghiên cứu được công bố trong tháng Một trên tạp chí Science, các nhà nghiên cứu giải thích nguyên nhân tại sao một số mô tế bào lại có rủi ro phát triển ung thư gấp hàng triệu lần các tế bào khác. Lời giải thích của họ sau cùng nằm ở số lần mà một tế bào phân chia. Khi tế bào phát triển quá lớn, chúng sẽ tách thành 2 tế bào nhỏ hơn. Trong quá trình phân bào này, các DNA được sao mã lại để chuyển từ tế bào ban đầu sang tế bào còn lại. Nhưng trong vài tình huống, quá trình sao mã bị lỗi nên đoạn DNA mới không giống như đoạn DNA. Đây là hiện tượng đột biến nhiễm sắc thể. Và họ đưa ra kết luận phần lớn ung thư là do "xui xẻo".
Nhưng trong bản nghiên cứu đăng trên Nature mới đây, một nhóm các nhà khoa học đến từ Trung tâm Ung thư Stony Brook tại New York (Mỹ), đã dùng nhiều cách khác nhau để tiếp cận vấn đề. Họ đã dùng cả mô hình hoá trên máy tính, nghiên cứu nhân khẩu và nghiên cứu di truyền để đưa ra con số. Theo đó, có tới 70 - 90% nguy cơ bị ung thư là vì yếu tố bên ngoài, chứ không phải vì ai đó 'gặp số đen' do cơ thể họ như vậy.
Ung thư là do một trong những tế bào gốc của cơ thể bị biến thể và tự phân chia ngoài tầm kiểm soát.
Trả lời trên BBC News, Tiến sĩ Yusuf Hannun, Giám đốc Trung tâm Stony Brook cho hay: "Các yếu tố bên ngoài đóng vai trò quan trọng và con người không thể lấy lý do là vì may rủi. Họ không thể hút thuốc rồi nói rằng vì may rủi mà họ bị ung thư. Giống như một khẩu súng lục thì yếu tố bên trong là một viên đạn. Và nếu chơi trò roulette Nga, có thể một trong sáu phát súng sẽ là bị ung thư - đó là yếu tố may rủi bên trong. Nay những gì người hút thuốc làm là cho thêm hai ba viên đạn nữa vào khẩu súng lục đó. Và rồi họ bóp cò. Vẫn có yếu tố may rủi vì không phải tất cả mọi người hút thuốc đều bị ung thư nhưng khả năng bị ung thư sẽ cao hơn."
Hiện vẫn còn vấn đề là không phải mọi nguy cơ bên ngoài đều đã được xác định và không phải mọi yếu tố này đều có thể tránh được.
 |
Phòng tránh
Các nhà khoa học khẳng định tới 90% các trường hợp ung thư sẽ bị xóa sổ nếu tránh được những nguyên nhân gây bệnh từ môi trường. Tiến sĩ Smith, Viện nghiên cứu ung thư Anh cho biết "thói quen lành mạnh như không hút thuốc, giữ một trọng lượng khỏe mạnh, ăn một chế độ ăn uống lành mạnh và cắt giảm tiêu thụ rượu bia làm giảm đáng kể nguy cơ phát triển ung thư".
Tiến sĩ Yusuf Hannun, Đại học Stony Brook của Mỹ cho rằng trong khi yếu tố "kém may mắn" chỉ đóng một vai trò nhỏ thì yếu tố môi trường xung quanh lại gây hại hơn rất hơn. Các gene chúng ta thừa hưởng từ cha mẹ chỉ chiếm một số lượng rất nhỏ các trường hợp ung thư.
Giáo sư Kevin McConway chia sẻ, nghiên cứu mới này đặt ra mục tiêu để các tác giả tính toán tỷ lệ phần trăm của bệnh ung thư. Chính điều này được mong đợi là "cây đũa thần" giúp loại bỏ các yếu tố nguy cơ ung thư từ bên ngoài để phòng tránh ở mức cao nhất có thể.
Nha Trang
