Tọa đàm nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm thành lập Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang (1976 – 2026), là dịp để đơn vị nhìn nhận thực trạng, trăn trở tìm lời giải cho bài toán đưa nghệ thuật cải lương tiến gần hơn với công chúng thế hệ số.
Người trẻ thờ ơ hay thiếu cơ hội tiếp cận?
Ở thời hoàng kim, cải lương từng là món ăn tinh thần không thể thiếu của người dân Nam bộ. Rất nhiều vở diễn, từng lời nói lối, câu vọng cổ và tên tuổi người nghệ sĩ đã in dấu sâu đậm trong ký ức nhiều thế hệ. Thế nhưng, trước bước tiến quá nhanh của thời đại, đặc biệt là giai đoạn bùng nổ các nền tảng giải trí số hiện nay, sân khấu cải lương ngày càng đối mặt với nguy cơ lạc nhịp, gặp rất nhiều khó khăn trong việc giữ chân và thu hút thêm khán giả, nhất là giới trẻ.
![]() |
Các khách mời tham gia tọa đàm “Cải lương và thế hệ khán giả mới” tại Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang - Ảnh: Minh Khang |
Từ đó, tọa đàm đặt ra câu hỏi lớn: “Người trẻ hôm nay có thực sự thờ ơ với cải lương, hay họ vốn chưa có đủ cơ hội tiếp cận những tác phẩm phù hợp?”. Và từ góc nhìn của Minh Đạt và Khánh Vân – 2 đại diện khán giả trẻ tham gia đối thoại, thì công chúng thế hệ mới không hề từ chối nghệ thuật truyền thống.
Cả Minh Đạt và Khánh Vân có điểm chung là tiếp xúc với cải lương từ nhỏ nhờ sự yêu thích của người thân trong gia đình. Họ lớn lên cùng làn điệu cải lương và càng cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp của loại hình, lại càng yêu thích, trân trọng. Tuy nhiên, 2 bạn trẻ cũng thừa nhận rằng, bạn bè đồng trang lứa chung quanh mình có khá ít người quan tâm đến cải lương.
![]() |
Nguyễn Hoàng Khánh Đạt và Hồ Công Khánh Vân - 2 khán giả gen Z - nêu cảm nhận về cải lương trong mắt người trẻ - Ảnh: Minh Khang |
Là những khán giả thế hệ gen Z, họ vẫn quan tâm đến cảm xúc và đề tài tác phẩm, nhưng đồng thời đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe hơn về chất lượng dàn dựng, hình ảnh sân khấu, tiết tấu trình diễn và sự thuận tiện trong việc mua vé, tiếp cận thông tin. “Đôi khi, chỉ một yếu tố ấn tượng về mặt visual (tác động đến thị giác) cũng đủ tạo hứng thú cho người ta tìm hiểu một tác phẩm. Điều này, tôi chưa thấy được ở sản phẩm cải lương hiện nay” – Khánh Vân chia sẻ.
Bài toán đổi mới thế nào?
Một nội dung trọng tâm nữa là vấn đề đổi mới tác phẩm cải lương. Làm sao để làm mới từ kịch bản, đề tài, nhân vật cho đến không gian dàn dựng mà vẫn giữ nguyên đặc trưng nghệ thuật của cải lương?
![]() |
Giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang Phan Quốc Kiệt, NSƯT Diễm Thanh, tác giả Phạm Văn Đằng và đạo diễn Điền Trung nêu trăn trở của người làm nghề trong việc đưa cải lương đến với công chúng mới - Ảnh: Minh Khang |
Đây cũng là câu hỏi mà người làm nghề đã đau đáu suốt nhiều năm qua khi sàn diễn cải lương mất dần sức hút. Chuyện đổi mới đề tài, đẩy nhanh tiết tấu, ứng dụng công nghệ mới cho sân khấu thậm chí “bắt trend” giới trẻ… cũng đã nhiều lần được đặt ra, thảo luận và thực tế đã có những tác phẩm có đầy đủ yếu tố đổi mới trên nhưng vẫn chưa thể lan tỏa như mong muốn.
Đạo diễn - nghệ sĩ Điền Trung cho rằng đổi mới trong tác phẩm là chưa đủ, cần thiết là làm tốt công tác quảng bá, đưa được tác phẩm đến với người xem. Anh cũng bày tỏ trăn trở về những tác phẩm đạt giải tại các kỳ liên hoan, hội diễn lại chưa đủ sức hấp dẫn để bước ra thị trường, đòi hỏi người làm nghề cần cân bằng giữa tính nghệ thuật và có cách tiếp cận thị trường để tác phẩm có đời sống bền lâu trong lòng công chúng.
Từ thực tế những tác phẩm kinh điển như Tô Ánh Nguyệt, Lan và Điệp, Khách sạn hào hoa… được tái dựng và nhận được sự chú ý của công chúng thời gian qua, NSƯT Diễm Thanh cho rằng hoàn toàn có thể thổi làn gió mới cho các kịch bản tưởng đã quá quen thuộc bằng cách dàn dựng hiện đại và sự sáng tạo tinh tế trong cách ca diễn của nghệ sĩ.
![]() |
"Tô Ánh Nguyệt" cháy vé gợi ý giải pháp về việc làm mới cải lương kinh điển - Ảnh: Minh Khang |
Ở góc độ sáng tác, tác giả Phạm Văn Đằng nhìn nhận sân khấu cải lương hiện nay vẫn còn thiếu những vở diễn mang tính thời sự và câu chuyện của chính người trẻ. Tuy nhiên, người làm cải lương nói chung và Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang nói riêng vẫn luôn quan tâm đến lực lượng công chúng trẻ.
“Tôi nhận thấy, những năm gần đây, các bạn trẻ có xu hướng hoài cổ, mong muốn tìm hiểu về văn hóa, truyền thống ngày càng nhiều. Cho nên các đề tài lịch sử nếu được khai thác đúng hướng vẫn có sức sống mãnh liệt, tạo sự đồng cảm sâu sắc với nhiều thế hệ khán giả. Vấn đề cốt lõi là người làm nghề phải nắm bắt được thị hiếu, thói quen thưởng thức để lựa chọn cách thể hiện phù hợp” – tác giả Phạm Văn Đằng nói.
Đưa cải lương vào học đường và vươn ra không gian mở
Chia sẻ về định hướng phát triển khán giả kế thừa, NSƯT Phan Quốc Kiệt – Giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang – cho biết đơn vị đang đẩy mạnh dự án “Sân khấu học đường”. Chỉ riêng trong năm 2026, nhà hát được phân công gần 100 suất biểu diễn tại các trường học. Dự án này nhận được tín hiệu tích cực từ học sinh và giáo viên. Nhà hát cũng chủ động lắng nghe phản hồi, khéo léo khai thác sự rực rỡ của phục trang, hóa trang và các động tác vũ đạo đặc trưng để tạo ấn tượng mạnh mẽ cho học sinh.
![]() |
Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang chú trọng chương trình "Sân khấu học đường" trong việc tìm khán giả mới - Ảnh: Minh Khang |
Để phát huy hiệu quả dự án, cần xây dựng chương trình, kịch bản chuyên biệt phù hợp với từng cấp học, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường và nhà hát để học sinh có cơ hội thưởng thức trọn vẹn tác phẩm. Việc tiếp cận này phải được duy trì thường xuyên, kiên trì để từng bước hình thành thói quen và tình yêu nghệ thuật trong thế hệ học sinh.
Bên cạnh đó, tọa đàm cũng đề xuất một số hướng đi cụ thể, như: đẩy mạnh truyền thông trên nền tảng số; biểu diễn gắn với du lịch, sân khấu thực cảnh; kết hợp hoạt động quảng bá, giới thiệu cải lương (triển lãm hình ảnh, đạo cụ, phục trang…), giao lưu nghệ sĩ tại không gian công cộng (nhà sách, công viên, di tích…); đi kèm việc lắng nghe phản hồi và điều chỉnh phù hợp nhu cầu khán giả. Tất cả nhằm tạo cầu nối tự nhiên giúp người trẻ tò mò, khám phá và chủ động bước chân vào rạp hát xem cải lương.




