Chiến dịch 500 ngày đêm: Chạy đua với thời gian để trả lại tên cho các liệt sỹ

Sau 111 ngày triển khai (tính từ ngày 15/3/2026), Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ” đã đạt nhiều kết quả tích cực, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trả lại tên cho các liệt sỹ còn thiếu thông tin.

Chiến dịch, như lời Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ (Ban Chỉ đạo quốc gia 515) - là hành động trách nhiệm trước lịch sử, sự tri ân đối với những người đã hiến dâng trọn tuổi xuân, xương máu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Đồng bộ nhiều giải pháp

Tại Lễ phát động triển khai cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sỹ chưa xác định thông tin trên toàn quốc do Bộ Công an tổ chức sáng 24/6, trao thông báo kết quả giám định ADN hài cốt liệt sỹ cho đại diện gia đình các liệt sỹ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà xúc động cho biết, sau hơn nửa thế kỷ hy sinh, ba liệt sỹ Nguyễn Thiện Quyết, Nguyễn Trọng Cát và Đoàn Văn Khải đã được xác định danh tính và trở về với tên tuổi của mình. Đây không chỉ là niềm vui của các gia đình mà còn là minh chứng cho quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong việc đưa các anh trở về với quê hương sau nhiều năm chờ đợi.

Theo Phó Thủ tướng, Chiến dịch 500 ngày đêm đang bước vào giai đoạn có tính quyết định để hoàn thành mục tiêu đề ra. Hiện nay, cả nước còn trên 175.000 liệt sỹ chưa tìm thấy hài cốt, trên 300 ngàn mộ liệt sỹ còn thiếu thông tin, đây là sự trăn trở lớn của cả hệ thống chính trị và toàn dân ta. Công việc thiêng liêng này đang thôi thúc chúng ta vừa là trách nhiệm trước lịch sử vừa là sự cấp bách chạy đua với thời gian. Nhiều thân nhân trực hệ của liệt sỹ nay đã tuổi cao, sức yếu; nhiều người đã mang theo khát vọng tìm lại người thân đi suốt cuộc đời mình. Mỗi ngày trôi qua là thêm một cơ hội có thể mất đi, thêm một khoảng trống lịch sử cần được lấp đầy.

Với tinh thần "chạy đua với thời gian," các bộ, ngành và địa phương xác định tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sỹ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, tập trung tối đa nguồn lực nhằm không bỏ lỡ những cơ hội cuối cùng để trả lại tên cho các liệt sỹ còn thiếu thông tin.

Đại tá Lê Văn Sơn, Phó Cục trưởng Cục Chính sách-Xã hội, Tổng cục Chính trị (Bộ Quốc phòng), Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Quốc gia 515, cho biết để hoàn thành mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sỹ, Bộ Quốc phòng đã giao chỉ tiêu cụ thể cho các quân khu và đơn vị trong toàn quân, kiện toàn các đội quy tập hiện có và bổ sung lực lượng mới. Hiện toàn quân duy trì 32 đội tìm kiếm, quy tập với khoảng 1.500 cán bộ, chiến sỹ. Một điểm mới trong phương pháp dò tìm là kết hợp giữa đối chiếu tọa độ trên bản đồ với thực địa, kết hợp lời kể nhân chứng và sử dụng thiết bị hiện đại (ra đa quét ngầm) để tăng độ chính xác, rút ngắn thời gian, giảm khối lượng phải đào đắp, phá dỡ trong quá trình tìm kiếm hài cốt liệt sỹ.

Đối với công tác tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sỹ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sỹ, các quân khu, các tỉnh, thành phố đã thành lập trên 300 đội lấy mẫu với 3.500 người.

Đối với công tác rà phá bom mìn, vật liệu nổ, Bộ Quốc phòng chỉ đạo các quân khu, Binh chủng Công binh tập trung lực lượng, phương tiện tổ chức rà phá các khu vực trọng điểm. Đến nay, Bộ Quốc phòng đã thành lập 330 tổ, đội rà phá bom mìn với quân số hơn 5.000 người và hơn 1.300 phương tiện chuyên dùng.

Theo Đại tá Lê Văn Sơn, đến nay, các bên liên quan đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.300 hài cốt liệt sỹ với 3 mộ tập thể; tổ chức lấy mẫu hơn 27.000 mộ liệt sỹ, trong đó có hơn 20.000 mộ đủ điều kiện lấy mẫu và bàn giao cho các trung tâm giám định; rà phá bom mìn được trên 7.000ha (riêng vùng lõi Vị Xuyên trên 3.000ha), đạt trên 70% tiến độ đề ra.

Bộ Công an đã tổ chức thu gần 95.000 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sỹ, phân tích và đồng bộ vào cơ sở dữ liệu hơn 50.000 mẫu.

Thực hiện nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo quốc gia 515, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) đã huy động hệ thống các Trung tâm Lưu trữ quốc gia đồng loạt rà soát, thống kê và khai thác các nguồn tài liệu lưu trữ liên quan đến liệt sỹ, các trận đánh, chiến dịch và những địa bàn hoạt động quân sự trọng điểm.

Hàng nghìn hồ sơ, đơn vị bảo quản và khoảng 200.000 trang tài liệu về công tác khen thưởng đối với liệt sỹ đang được thống kê, số hóa và khai thác, góp phần bổ sung nguồn dữ liệu phục vụ xác minh thông tin, tìm kiếm hài cốt liệt sỹ.

Tăng tốc tìm kiếm, quy tập và giám định ADN

Tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi, nhiều địa phương trên cả nước đang đẩy nhanh tiến độ khai quật mộ liệt sỹ, lấy mẫu hài cốt và thu nhận sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sỹ chưa xác định được danh tính. Nhiều kết quả tích cực đã được ghi nhận, tạo thêm hy vọng cho hàng nghìn gia đình mong mỏi tìm lại người thân sau nhiều thập kỷ.

Tại Ninh Bình, các lực lượng chức năng đã khai quật gần 3.000 phần mộ liệt sỹ chưa xác định thông tin tại 72 nghĩa trang, thu hơn 2.700 mẫu hài cốt, trong đó trên 2.100 mẫu đã được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội để giám định ADN.

Địa phương xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị, đồng thời chuẩn bị đầy đủ nhân lực, phương tiện và trang thiết bị để tiếp tục lấy mẫu đối với hơn 7.800 phần mộ liệt sỹ chưa xác định thông tin trong 250 nghĩa trang liệt sỹ trên địa bàn.

Ở Quảng Trị - địa phương có số lượng lớn nghĩa trang và phần mộ liệt sỹ, công tác lấy mẫu, số hóa thông tin và bàn giao mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN cũng đang được triển khai khẩn trương.

Riêng tại Nghĩa trang liệt sỹ Ba Dốc, các lực lượng chức năng thực hiện lấy mẫu đối với toàn bộ 1.320 phần mộ liệt sỹ chưa xác định đầy đủ thông tin.

Lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh yêu cầu các đơn vị bảo đảm nghiêm ngặt quy trình chuyên môn, giữ vững tiến độ và chất lượng, coi đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm chính trị và sự tri ân đối với các anh hùng liệt sỹ.

Với Hải Phòng, lực lượng Công an phối hợp với chính quyền địa phương đồng loạt triển khai thu nhận sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sỹ. Đến đầu tháng 7, gần 18.000 mẫu sinh phẩm đã được thu nhận trên tổng số khoảng 25.000 trường hợp cần thực hiện.

Cùng với việc lấy mẫu, các lực lượng tập trung rà soát, làm sạch và cập nhật dữ liệu thân nhân liệt sỹ lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, phục vụ đối sánh và xác định danh tính liệt sỹ bằng công nghệ ADN.

Đối với nhiều gia đình, mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận không chỉ là dữ liệu khoa học mà còn là niềm hy vọng tìm lại người thân sau nhiều thập kỷ chờ đợi.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, quá trình khảo sát mộ liệt sỹ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng được triển khai nghiêm túc, chặt chẽ, bảo đảm đúng quy trình chuyên môn. Các cán bộ, chiến sỹ duy trì tinh thần trách nhiệm cao, tập trung cao độ cho nhiệm vụ, quyết tâm không bỏ sót bất kỳ thông tin, dấu vết nào có giá trị phục vụ công tác tìm kiếm, tổ chức khoanh vùng vị trí nghi có nơi chôn cất liệt sỹ, sẵn sàng cho lễ động thổ, tiến hành khai quật vào ngày 6/7.

Kết quả bước đầu của các địa phương cho thấy Chiến dịch "500 ngày đêm" đang được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trả lại tên cho các liệt sỹ còn thiếu thông tin.

Dự Hội nghị Quân chính toàn quân sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng ghi nhận toàn quân đã triển khai quyết liệt, hiệu quả Chiến dịch "500 ngày đêm," đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ, đầu tư cho công tác thu thập thông tin và giám định ADN, thể hiện tình cảm, trách nhiệm và sự tri ân sâu sắc.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục huy động sức mạnh tổng hợp, nâng cao hiệu quả tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ; coi đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, đồng thời tổ chức chu đáo, trang trọng các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, tri ân nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-liệt sỹ (27/7/1947-27/7/2026).