Giáo sư Marwah là chuyên gia về kinh doanh quốc tế và địa chính trị tại Đại học Delhi, đồng thời là tác giả của cuốn sách “Quan hệ Ấn Độ - Việt Nam: Động lực phát triển và sự gắn kết chiến lược”.
Giáo sư Marwah cho rằng việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lựa chọn Ấn Độ là một trong những quốc gia đầu tiên thăm sau Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam cho thấy Việt Nam tiếp tục coi Ấn Độ là đối tác ưu tiên trong chính sách đối ngoại. Điều này càng có ý nghĩa khi chuyến thăm diễn ra đúng thời điểm hai nước kỷ niệm 10 năm nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, khuôn khổ được thiết lập trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Modi vào tháng 9/2016.
Sau một thập kỷ triển khai, quan hệ song phương đã đạt nhiều bước tiến trên nền tảng tin cậy chính trị sâu sắc và bền vững. Theo bà Marwah, mức độ tin cậy cao giữa hai nước tạo nền tảng để Việt Nam và Ấn Độ bước vào giai đoạn phát triển tiếp theo của quan hệ đối tác trong 10 năm tới, hướng tới các dấu mốc quan trọng như kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2027 và hiện thực hóa Tầm nhìn chung đến năm 2030.
Bà cho rằng chuyến thăm lần này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn diễn ra trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng phức tạp, với nhiều biến động địa chính trị và địa kinh tế. Những thách thức như gián đoạn chuỗi cung ứng, an ninh hàng hải, tắc nghẽn các tuyến thương mại chiến lược và sức ép đối với tự do hàng hải đang buộc nhiều quốc gia điều chỉnh chiến lược phát triển và an ninh. Trong bối cảnh đó, Việt Nam và Ấn Độ được nhìn nhận là hai đối tác có lợi ích chiến lược tương đồng, cùng theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ và đa dạng hóa quan hệ đối tác.
Một trong những trụ cột nổi bật của quan hệ song phương tiếp tục là hợp tác quốc phòng và an ninh. Giáo sư Marwah nhắc lại chuyến thăm Việt Nam năm 2022 của Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh, trong đó 12 tàu tuần tra cao tốc dành cho lực lượng cảnh sát biển Việt Nam đã được bàn giao, như minh chứng cho chiều sâu hợp tác ngày càng tăng trong lĩnh vực này.
 |
Nhà báo Ghosh Rudroneel phỏng vấn Giáo sư Reena Marwah. Ảnh: Ngọc Thúy/ PV TTXVN tại New Delhi |
Ở cấp độ khu vực, Việt Nam được đánh giá giữ vị trí đặc biệt trong chính sách Hành động Hướng Đông và sáng kiến Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Ấn Độ. Quan hệ Đối tác Chiến lược giữa hai nước đã được thiết lập từ năm 2007, trước cả khi New Delhi công bố Chính sách Hành động Hướng Đông năm 2014. Theo bà Marwah, điều này phản ánh vai trò quan trọng lâu dài của Việt Nam trong tính toán chiến lược của Ấn Độ.
Hai nước hiện có nhiều dư địa hợp tác trong khuôn khổ Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) mở rộng, bao gồm Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM+) và các sáng kiến hợp tác hàng hải ASEAN-Ấn Độ. Trong bối cảnh năm nay được xác định là Năm Hợp tác Hàng hải ASEAN-Ấn Độ, các lĩnh vực như an ninh hàng hải, chia sẻ thông tin, cứu trợ nhân đạo, quản lý thiên tai, phát triển kinh tế biển xanh và hợp tác giữa lực lượng cảnh sát biển - hải quân sẽ tiếp tục được thúc đẩy.
Bên cạnh quốc phòng, hợp tác kinh tế được xem là động lực quan trọng trong giai đoạn tiếp theo của quan hệ song phương. Theo Giáo sư Marwah, Việt Nam có chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài cởi mở và môi trường đầu tư thân thiện. Dù quy mô thị trường nội địa không lớn, Việt Nam đã tận dụng tốt lợi thế để trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu trong các lĩnh vực điện tử, dệt may, da giày và logistics, qua đó thu hút mạnh mẽ các tập đoàn đa quốc gia.
Bà cho rằng Ấn Độ có thể học hỏi Việt Nam về phát triển hạ tầng cảng biển, logistics, tích hợp chuỗi cung ứng và mở rộng các khu kinh tế. Ngược lại, Ấn Độ có thể hỗ trợ Việt Nam trong phát triển hạ tầng số, năng lượng tái tạo, đào tạo nguồn nhân lực, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao.
Theo đánh giá của học giả Ấn Độ, dư địa hợp tác mới còn nằm ở các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ cao và chuyển đổi số. Việt Nam hiện đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp khoảng 30% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), đồng thời thúc đẩy mạnh chuyển đổi xanh và năng lượng sạch. Trong khi đó, Ấn Độ đang triển khai Chương trình Sứ mệnh Bán dẫn Ấn Độ 2.0 và mở rộng năng lực công nghệ, tạo cơ hội kết nối sâu hơn với Việt Nam.
Giáo sư Marwah cũng nhấn mạnh tiềm năng hợp tác trong khai thác và chế biến đất hiếm, khi Việt Nam sở hữu trữ lượng đất hiếm thuộc nhóm lớn trên thế giới. Ngoài ra, hợp tác công nghệ quốc phòng, bao gồm khả năng Việt Nam quan tâm tới hệ thống tên lửa BrahMos, cũng được xem là lĩnh vực triển vọng.
Theo bà, thương mại song phương hiện ở mức trên 16 tỷ USD vẫn chưa tương xứng tiềm năng và hoàn toàn có thể tăng lên 30 tỷ USD sau năm 2030. Đầu tư song phương hiện mới khoảng 2 tỷ USD cũng còn nhiều dư địa tăng trưởng nếu hai bên tận dụng tốt tính bổ trợ của nền kinh tế.
Ngoài kinh tế và chiến lược, giao lưu nhân dân đang nổi lên như một trụ cột ngày càng quan trọng. Giáo sư Marwah cho biết việc mở rộng đường bay thẳng đã tạo cú hích đáng kể cho du lịch và kết nối xã hội, với khoảng 88 chuyến bay thẳng mỗi tuần giữa hai nước. Các liên kết văn hóa - lịch sử lâu đời, từ di sản Phật giáo gắn với Bodh Gaya và Đại học Nalanday tới nền văn minh Champa và dự án bảo tồn thánh địa Mỹ Sơn, tiếp tục củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ song phương.
Bà Marwah cho rằng để tạo thêm động lực cho quan hệ Việt Nam - Ấn Độ, hai nước cần thúc đẩy mạnh hơn trao đổi giữa trường đại học, học giả, nhà báo, thanh niên và nhà ngoại giao, qua đó nâng cao hiểu biết lẫn nhau và củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ song phương trong dài hạn.
Với nền tảng tin cậy chính trị sâu sắc, lợi ích chiến lược tương đồng và tiềm năng hợp tác rộng mở, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được kỳ vọng sẽ tạo thêm xung lực mới cho quan hệ Việt Nam - Ấn Độ, không chỉ ở bình diện song phương mà còn trong bối cảnh cấu trúc khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang tiếp tục định hình lại.
