Theo trình bày của chị N.C. (ngụ tại Hà Nội), chị là nạn nhân trong một vụ việc lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng hình thức hứa "chạy sổ đỏ"’ xảy ra tại địa bàn quận Đống Đa. Cụ thể, năm 2021, chị có quen với một người đàn ông tên Nguyễn Đình H. (SN 1985, ngụ tại phường Kim Mã, quận Ba Đình, Hà Nội) và được nghe đối tượng này giới thiệu rằng có quen biết với nhiều cán bộ công tác tại các cơ quan Nhà nước.
Tháng 10/2021, khi biết chị N.C và người thân đang bị vướng mắc một số thủ tục nên chưa thể thực hiện việc xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) cho mảnh đất của gia đình tại phường Khương Đình (quận Thanh Xuân, Hà Nội), dù không có khả năng làm “sổ đỏ” nhưng Nguyễn Đình H. vẫn khẳng định rằng có thể giúp được thực hiện việc này.
“H. yêu cầu tôi gửi những thông tin và giấy tờ liên quan đến mảnh đất này cho hắn để hắn kiểm tra và báo lại chi phí. Tin tưởng những gì Nguyễn Đình H. nói, từ ngày 20-27/10/2021, thông qua ứng dụng Zalo, tôi đã gửi toàn bộ thông tin và hồ sơ, giấy tờ liên quan đến mảnh đất nói trên cho H.. Sau đó, H. báo lại với tôi rằng chi phí để làm sổ đỏ đối với mảnh đất này là 120 triệu đồng, ra sổ sau 2 tháng”, chị N.C cho biết.
Đồng ý với mức chi phí mà Nguyễn Đình H. đưa ra, tháng 11/2021, chị N.C ngồi tại một quán cà phê trên địa bàn phường Phương Liên (quận Đống Đa) và thực hiện chuyển khoản số tiền 120 triệu đồng từ tài khoản cá nhân của mình tới tại khoản cá nhân mang tên Nguyễn Đình H. tại Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank).
Sau khi nhận đủ số tiền 120 triệu đồng từ nạn nhân, Nguyễn Đình H. cam kết sẽ thực hiện các thủ tục xin chuyển mục đích sử dụng đất, xin cấp “sổ đỏ”; đồng thời dặn dò nạn nhân N.C cùng người thân của mình yên tâm chờ đợi thông báo nộp thuế chuyển mục đích sử dụng đất…
Tuy nhiên, theo lời trình bày của chị N.C, suốt nhiều tháng sau đó, chị và người thân hoàn toàn không nhận được bất kỳ thông báo nộp thuế chuyển mục đích sử dụng đất nào như lời Nguyễn Đình H. đã cam kết. Quá sốt ruột, nạn nhân nhiều lần liên lạc với H. để hỏi về việc này thì H. nói rằng hồ sơ đã được gửi ra phường và ra quận để làm các thủ tục xin cấp “sổ đỏ”.
Chị N.C cho biết: “Khi tôi thắc mắc về việc tại sao lâu như vậy vẫn chưa làm được thì anh H. viện ra nhiều lý do và liên tục hứa hẹn với tôi rằng chắc chắn sẽ được việc, đồng thời yêu cầu tôi chờ thêm thời gian; nhưng những lời hứa hẹn này của anh H. đều không thực hiện được. Nghi ngờ rằng mình đã bị lừa đảo, qua tìm hiểu tôi được biết, mảnh đất nói trên không đủ điều kiện được cấp sổ đỏ, hồ sơ mảnh đất cũng không hề được gửi lên các cơ quan chức năng để làm thủ tục xin cấp sổ đỏ như lời H. nói”.
Quá bức xúc, chị N.C sau đó đã nhiều lần liên lạc với Nguyễn Đình H. để yêu cầu người này trả lại tiền nhưng H. liên tục khất lần, tìm nhiều lý do để không hoàn trả lại tiền cho nạn nhân. Mỗi lần chị N.C liên lạc để yêu cầu trả tiền thì bị H. xúc phạm danh dự, chửi bới và thoá mạ bằng những lời lẽ vô cùng tục tĩu.
“Vì bị tôi liên tục yêu cầu trả tiền nên Nguyễn Đình H. có lần đã nói với tôi rằng do không chạy được sổ đỏ nên hắn đã dùng toàn bộ số tiền đó để chơi cá độ bóng đá. Sau đó, H. có chuyển khoản hoàn trả lại tôi 20 triệu đồng. Vì vậy, ở thời điểm hiện tại, số tiền Nguyễn Đình H. đang chiếm đoạt của tôi là 100 triệu đồng. Ngoài tôi ra, còn có một số nạn nhân khác ở Hà Nội, Thái Nguyên cũng bị H. dùng thủ đoạn hứa chạy xin việc vào ngành hàng không để lừa đảo”, nạn nhân cho hay.
Cũng theo lời nạn nhân, đối với số tiền 100 triệu đồng còn lại, Nguyễn Đình H. vẫn tiếp tục tìm cách trốn tránh và sử dụng “chiêu trò” tìm nhiều lý do để khất lần không chịu hoàn trả. Mới đây nhất, Nguyễn Đình H. khẳng định sẽ không trả lại số tiền nói trên cho chị và người thân. Hành vi của Nguyễn Đình H. có dấu hiệu phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Tháng 6/2023, chị N.C đã có đơn tố cáo gửi kèm theo những bằng chứng chứng minh hành vi của Nguyễn Đình H. gửi tới Công an quận Đống Đa. Theo Công an quận Đống Đa, hiện tại cơ quan công an đã tiếp nhận thông tin vụ việc và đang trong quá trình điều tra, làm rõ.
Thực tế, việc giao dịch giữa các bên thường có giấy biên nhận vay nợ nhưng hành vi nhận tiền để chạy việc không được pháp luật cho phép. Theo đó, đây là giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội và bị vô hiệu. Để giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu, các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Tức là bên nhận tiền phải hoàn trả đầy đủ tiền.
Chia sẻ quan điểm dưới góc độ pháp lý, Luật sư Đặng Xuân Cường (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho biết, qua thực tiễn tố tụng cho thấy, các đối tượng lừa đảo thường không có khả năng trả lại tiền hoặc cố tình chiếm đoạt tiền. Theo quy định hiện hành, hành vi nhận tiền “chạy sổ đỏ”, không có ý định trả tiền và bỏ trốn thì đối tượng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự một trong hai tội: Tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” hoặc “Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản của người khác”.
Trong trường hợp người “chạy sổ đỏ” ngay từ đầu biết rằng mình có khả năng lo việc này và thực hiện hành vi như làm thủ tục, hồ sơ, lợi dụng các mối quan hệ, đưa tiền để “chạy” và không làm được nhưng không trả lại tiền thì cấu thành tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”.
Với trường hợp, người này biết rõ là mình không có khả năng “chạy sổ đỏ” nhưng vẫn đề nghị bị hại đưa tiền để “chạy việc” thì đó là hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
