Trong hệ thống di tích, tài liệu, hiện vật Khu Di tích hiện đang bảo quản và phát huy giá trị có ba chiếc xe ô tô từng phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh từ năm 1954 - 1969, vừa được Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định số 1712/QĐ-TTg ngày 31/12/2024 công nhận là Bảo vật quốc gia (đợt 13, năm 2024). Mỗi chiếc xe - mỗi bảo vật là một câu chuyện lịch sử lưu giữ giá trị đặc biệt sâu sắc đối với quốc gia, dân tộc và tình cảm hữu nghị quốc tế.
Phát biểu về hồ sơ Bảo vật quốc gia ba chiếc xe ô tô, Giám đốc Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch nhấn mạnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam, anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất - là hiện thân của tư tưởng hòa bình, đoàn kết và tình hữu nghị quốc tế. Những hiện vật, tài liệu gắn liền với cuộc đời của Người không chỉ phản ánh cuộc sống giản dị, phong cách lãnh đạo gần gũi, mà còn là biểu tượng cho tinh thần đoàn kết dân tộc và sự sẻ chia, ủng hộ của bạn bè quốc tế dành cho Việt Nam. Trong số những hiện vật vô giá ấy, ba chiếc xe ô tô - Zit, Pô bê đa và Peugeot 404 - là minh chứng đặc biệt.
Trong đó, chiếc xe Zit, biển số HN 481 - là món quà của Đảng Cộng sản Liên Xô tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh vào năm 1954. Với thiết kế bằng thép chịu lực và kính chống đạn, loại xe chuyên dụng này được sản xuất rất hạn chế tại Liên Xô và chủ yếu dành cho các nguyên thủ. Từ năm 1965, những năm tháng chiến tranh ác liệt, chiếc xe luôn sẵn sàng phục vụ Bác và Bộ Chính trị. Xe được dùng đón các nguyên thủ quốc gia sang thăm Việt Nam để bảo đảm an toàn tuyệt đối.
Chiếc xe tượng trưng cho tình hữu nghị bền chặt giữa Việt Nam và Liên Xô; là biểu hiện của sự đồng hành và hỗ trợ quý báu từ những người bạn quốc tế đối với sự nghiệp đấu tranh giành độc lập của dân tộc ta.
Bên cạnh chiếc xe Zit là chiếc xe Pô bê đa, biển số HN 158 - là quà tặng từ Chính phủ Liên Xô năm 1955. Tháng 3/1957, vụ Lễ tân Bộ Ngoại giao chuyển chiếc xe này sang Văn phòng Phủ Chủ tịch. Xe phục vụ Bác từ đó đến năm 1969. Xe có ưu điểm là rộng, thoáng, gầm cao, máy khoẻ, phù hợp đường trường nên thường xuyên phục vụ Bác trong những chuyến công tác tại các địa phương xa Hà Nội. Chiếc xe đã trở thành hình ảnh gần gũi của vị lãnh tụ giản dị, luôn sát cánh cùng đồng bào trong mọi hoàn cảnh.
Cuối cùng là chiếc xe Peugeot 404, biển số HNC 232 - là món quà của kiều bào Việt Nam tại Tân Đảo biếu Bác vào tháng 3/1964. Giữa năm 1966, sau một lần tai biến nhẹ, sức khỏe Bác có phần giảm sút nên chiếc xe được sử dụng phục vụ Bác di chuyển trong thành phố nhiều hơn. Loại xe này có đặc điểm gầm thấp, máy chạy êm, thuận tiện lên xuống khi chân trái của Người bị yếu. Chiếc xe chứa đựng tình cảm thiêng liêng của những người con xa xứ dành cho Bác Hồ và quê hương. Trong những năm tháng sống xa Tổ quốc, dù ở nơi đâu, kiều bào ta vẫn một lòng hướng về quê hương, đáp lại lời hiệu triệu của Đảng và Bác Hồ, góp sức vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
Ba chiếc xe ô tô đã luân phiên được đồng hành cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh trong gần 2.000 chuyến đi cơ sở, tới rất nhiều địa phương cũng như các công việc thường ngày tại Hà Nội.
Theo bà Lê Thị Phượng, nhóm Bảo vật quốc gia - Ba chiếc xe ô tô không chỉ là phương tiện di chuyển, mà còn mang trong mình những giá trị lịch sử, văn hóa sâu sắc - không chỉ phản ánh tư tưởng, phong cách sống giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn là biểu tượng sinh động, khẳng định mạnh mẽ sức sống trường tồn của tinh thần đoàn kết dân tộc; tình đoàn kết quốc tế; lòng yêu nước nồng nàn của kiều bào và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam.
Bà Lê Thị Phượng bày tỏ, với niềm vinh dự là đơn vị được giao nhiệm vụ trực tiếp bảo vệ, bảo quản và phát huy giá trị di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch - Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận Bảo vật quốc gia đối với ba chiếc xe ô tô đã từng phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh là niềm tự hào, xúc động của các thế hệ đã tận tụy sớm khuya, một lòng gìn giữ và phát huy giá trị di sản của Bác Hồ. Đây là động lực để Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch tiếp tục thực hiện sứ mệnh bảo tồn, lan tỏa di sản Hồ Chí Minh tới công chúng trong và ngoài nước, góp phần giữ gìn và phát huy tinh thần đoàn kết, hữu nghị quốc tế, cũng như lòng yêu nước sâu sắc của dân tộc.
