Người muốn xóa sổ, kẻ làm hậu thuẫn
Mới đây vụ việc giữa nam ca sĩ trẻ Erik và Hương Ly gây xôn xao mạng xã hội. Hương Ly vốn là giọng hát balad được biết đến với biệt danh “thánh nữ cover” với nhiều video triệu view trên YouTube. Bất cứ ca sĩ nổi tiếng nào phát hành sản phẩm mới là lập tức được Hương Ly cover. Cô thể hiện loạt ca khúc hit của Vpop và hầu hết đạt hàng triệu lượt xem, đơn cử “Sao em vô tình” 21 triệu lượt nghe, “Đau để trưởng thành” 31 triệu, “Độ ta không độ nàng” 18 triệu,”Sóng gió” 57 triệu, “Từng yêu” 41 triệu...
Gần đây nhất, cô cover ca khúc “Có tất cả nhưng thiếu anh” của Erik. Chỉ cover sau 3 ngày ca khúc chính trình làng, công chúng đồng loạt chỉ trích Hương Ly vì hành động thiếu coi trọng bài hát gốc, làm lu mờ ca khúc chính. Nghịch lý ở chỗ, bản cover do Hương Ly thể hiện lại đạt lượng xem lớn hơn bản gốc. Cụ thể, video của “hiện tượng cover” phát hành sau nhưng có hơn 30 triệu lượt xem. Trong khi đó, MV gốc kém 7 triệu lượt. Trước “cơn bão” chỉ trích, quản lý của giọng ca cover giải thích bên cô đã trao đổi với các nghệ sĩ, thậm chí 90% chủ động liên hệ nhờ Hương Ly cover và sắp xếp thời gian đăng sản phẩm, trong số 90% ấy có Erik. Cũng theo phía quản lý Hương Ly, Erik nhờ thánh nữ cover đăng bản cover ca khúc “Có tất cả nhưng thiếu anh” chỉ sau 3 ngày phát hành để gây chú ý, lan tỏa sức ảnh hưởng của ca khúc đến cộng đồng. Lời giải thích cùng tin nhắn trao đổi được tiết lộ không giúp Hương Ly tránh nạn, mà còn bị cộng đồng mạng phê phán quản lý Hương Ly thiếu chuyên nghiệp và không tôn trọng bí mật kinh doanh.
 Chi Pu và ca khúc "Anh ơi ở lại". |
Sau vụ lùm xùm của Hương Ly và Erick, nhiều người mới ngã ngửa, hóa ra kể từ Hương Ly nổi tiếng, có nhiều ca sĩ chủ động tìm đến và nhờ cô cover để sản phẩm được quan tâm hơn. Cũng sau vụ việc, nhiều fan đặt câu hỏi, rút cuộc, Hương ly “cướp” hit của Erik hay Erik mừng vì được Hương Ly cover?
Cách đây không lâu, trào lưu “Độ ta không độ nàng” cũng xuất hiện “bạt ngàn” trên YouTube. ”Độ ta không độ nàng” là ca khúc của tác giả Trung Quốc Cô Độc Thi Nhân được phát hành vào tháng 1/2019. Thế nhưng, mãi đến gần đây, bài hát này mới gây sốt ở Việt Nam khi rộ lên trào lưu cover nhạc phẩm này. Không chỉ có ca sĩ trẻ, mà cả ca sĩ có tên tuổi, chàng MC nổi tiếng cũng ngân nga giai điệu ca từ bài này, với những MV đạt lượt nghe khủng như bản cover của Hà Thiên An 43 triệu view, Khánh Phương 15 triệu view, thánh nữ cover Hương Ly 14 triệu view… Điều đáng nói là sau khi các ca khúc rần rần đang tải trên mạng, có một đơn vị phía Bắc tuyên bố đã mua lại ca khúc từ Trung Quốc, nắm giữ bản quyền ca khúc. Đơn vị này gửi công văn tới các kênh phát sóng ở Việt Nam yêu cầu thu tiền tác quyền, bất cứ ca sĩ nào có sản phẩm “Độ ta không độ nàng” đẩy lên mạng mà không gỡ sẽ phải đóng phí 5 triệu đồng, cộng với 33% doanh thu YouTube hàng tháng cho họ. Sau khi thông báo, họ sẽ quét sạch sẽ luôn các ca khúc cover đang xuất hiện tràn lan trên mạng để giữ bản quyền.
 Quản lý ca sĩ Erik và Hương Ly đã thỏa thuận để cô cover lại bài hát nhằm tăng sức lan tỏa. |
Ngay sau đó, hàng loạt video cover ca khúc “Độ ta không độ nàng” không cánh mà bay khỏi YouTube bị do cảnh báo vi phạm bản quyền. Trong đó, ca sĩ Khánh Phương, Ưng Hoàng Phúc đồng ý trả phí bản quyền để giữ lại bản cover “Độ ta không độ nàng” có lượt nghe triệu view, còn bản cover của Phương Thanh, Trấn Thành... bị gỡ bỏ. Nữ ca sĩ Phương Thanh bức xúc: “Đây là kiểu làm ăn cướp giật, hớt tay trên. Cướp không cần biết trước, biết sau. Nếu một bài hát chưa và không ai biết, công ty các bạn mua độc quyền và làm cho nó hot lên được, tôi mới nể trí tuệ, tư duy của các bạn. Còn chờ khi nó đang quá hot nhờ vào rất nhiều nghệ sĩ và ca sĩ trẻ cùng hát thì việc các bạn mua độc quyền rồi kinh doanh chỉ là những kẻ nhanh tay trục lợi”.
Vòng lặp luẩn quẩn
Hiện nay, việc hát lại các ca khúc hay, nổi tiếng diễn ra khá phổ biến trong showbiz Việt, chỉ cần bài hát đó nổi lên, được nhiều người quan tâm chú ý là kéo theo hàng loạt bản cover. Nhưng hiếm ai biết rằng, việc cover bài hát của người khác có thể là hành vi vi phạm pháp luật. Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi bổ sung nêu rõ, âm nhạc là một trong những tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả và ca sĩ trình bày bài hát đó sẽ được bảo hộ quyền liên quan.Theo đó, tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả độc quyền thực hiện hoặc cho phép người khác thực hiện việc làm tác phẩm phái sinh, biểu diễn tác phẩm này trước công chúng, sao chép tác phẩm, truyền tác phẩm đến công chúng bằng các phương tiện kỹ thuật… Ngoài ra, cover bài hát được hiểu là việc hát lại một bài hát đã có trước đó. Bởi vậy, đây cũng có thể coi là một dạng của tác phẩm phái sinh. Nếu muốn được cover ca khúc của người khác bắt buộc phải có sự cho phép của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả.
 Thánh nữ Cover Hương Ly. |
Luật là thế, nhưng trong showbiz không thiếu những trường hợp lách luật. Ca sĩ Chi Pu từng bức xúc khi nhiều ca sĩ hát “Anh ơi ở lại” không xin phép. Cách đây 1 tuần, Chi Pu đăng tải bài viết thể hiện sự bực bội khi phát hiện hai ca sĩ biểu diễn “Anh ơi ở lại” trong các chương trình mang tính thương mại: “Việc sử dụng hay biểu diễn một ca khúc mà chưa được sự đồng ý của chủ sở hữu đều là hành vi vi phạm Luật sở hữu trí tuệ, đồng thời thể hiện sự thiếu tôn trọng đối với tác giả và ca sĩ” - ChiPu khẳng định, dù cô không nêu đích danh người hát.
Trước đó, bộ phim “Ngôi nhà bươm bướm” mới ra rạp cũng “hồn nhiên” sử dụng ca khúc “Mãi mãi bên nhau” của Noo Phước Thịnh mà không xin phép. Cuối tháng 8, thông qua quản lý và luật sư, Noo Phước Thịnh gửi đơn yêu cầu đối phương bồi thường hàng trăm triệu đồng. Đến nay, hai bên chưa thông báo về thỏa thuận cuối cùng.
Đã đến lúc vấn đề bản quyền phải được nhìn nhận và siết chặt lại một lần nữa. Câu chuyện bản quyền không thể cứ mãi luẩn quẩn trong vòng lặp, và chỉ khi phát hiện vi phạm mới bắt đầu loay hoay tìm hiểu, xử lý.
