"Chạy” lũ là cách nói phổ biến mà người dân địa phương hay dùng để diễn tả về việc khẩn trương, vất cả, thậm chí nguy hiểm khi chuyển đồ dùng, tài sản lên cao để tránh bị ngập lụt.
Thạch Hãn là một trong những con sông lớn nhất và nằm ở phía Nam tỉnh Quảng Trị. Con sông này có độ dốc lớn từ Tây sang Đông, lưu tốc dòng chảy lớn nên khi có mưa lớn dài ngày ở thượng nguồn là có lũ lớn và lên rất nhanh.
Những ngày qua, phía Nam tỉnh Quảng Trị có mưa to đến rất to khiến lũ trên sông Thạch Hãn dâng cao. Đến 20 giờ ngày 13/9, lũ trên sông Thạch Hãn đã vượt báo động 3 là 0,37m, gây ngập lụt vùng hạ lưu.
Thôn Nam Long, xã Ái Tử nằm ven bờ sông Thạch Hãn. Tối 13/9, khi nước lũ dâng cao, người dân trong thôn cùng thông báo và hỗ trợ nhau di dời tài sản, đưa người già và trẻ nhỏ đến nơi cao ráo để tránh bị ngập lụt. Ông Lê Bá Hàn, thôn Nam Long, xã Ái Tử nuôi gần 20.000 con ếch. Lũ sông Thạch Hãn lên nhanh và tràn vào các hồ nuôi, ông Hàn phải nhờ nhiều người di chuyển ếch lên cao để hạn chế thiệt hại. Đến 21 giờ cùng ngày, nhiều người vẫn tập trung hỗ trợ hộ ông Hàn thu gom và đưa ếch lên cao. Ông Hàn chia sẻ, sinh sống ven sông Thạch Hãn đã rất quen với lũ lụt, nhưng lũ lớn thường diễn ra vào tháng 10 – 11 hàng năm. Năm nay mới gần giữa tháng 9 đã có lũ lớn, khiến người dân cũng bất ngờ và bị động trong ứng phó.
Đêm tối 13/9, mưa vùng ven hạ lưu sông Thạch Hãn đã giảm, có nơi tạnh nhưng nước lũ vẫn cao. Trong ánh đèn pin và tiếng nước lũ chảy róc rách qua những khóm cây, người dân ven sông Thạch Hãn tất tả kê cao đồ đạc, đưa người già, trẻ nhỏ đến nơi an toàn, chạy đua với dòng nước đang dâng cao ngay trước mắt.
Tại các khu dân cư vùng hạ lưu sông Thạch Hãn, nước từ những cánh đồng, ao hồ và các tuyến sông, hói nhanh chóng dâng cao. Những con đường vốn quen thuộc ban ngày trở nên mờ tối, nhiều đoạn đã chìm trong nước. Trong các ngôi nhà ven sông, người dân gần như không ai ngủ.
Ông Lê Bá Văn, Trưởng thôn Nam Long, xã Ái Tử chia sẻ, khoảng thời gian nước bắt đầu tràn vào vườn, vào sân trước nhà cũng là lúc mọi người tất bật di chuyển tài sản lên vị trí cao hơn. Bao gạo, thùng mì tôm, bình gas, đồ điện, giấy tờ và những vật dụng thiết yếu được gia đình lần lượt đưa lên bàn, giường hoặc chỗ cao. Các gia đình cũng vội vàng tháo dỡ những thiết bị điện, ngắt cầu dao để phòng chập cháy. Mọi người trong thôn thường xuyên liên lạc với nhau qua mạng xã hội để nắm thông tin về lũ, cần hỗ trợ.
Trong ánh đèn pin quét qua những con ngõ ngập nước ở vùng hạ lưu sông Thạch Hãn, tiếng gọi nhau vang lên giữa mênh mông nước lũ. Có gia đình dồn sức kịp đưa chiếc xe máy lên nền nhà cao; có nhà phải dùng thuyền, ghe hoặc các phương tiện sẵn có để di chuyển người và tài sản.
Lũ lên, người dân hầu như thức trắng đêm, bởi họ lo nhất không chỉ là nước ngập nhà, mà còn là việc nước lũ có thể tiếp tục dâng trong đêm tối, khi đó mọi hoạt động cứu hộ, di chuyển đều khó khăn hơn. Ông Nguyễn Quang Tuyến sinh sống ven sông Thạch Hãn đoạn qua xã Triệu Bình chia sẻ, lũ lên ban đêm rất nguy hiểm. Chỉ cần chủ quan một chút là nước có thể vào sâu, lúc đó muốn di chuyển tài sản và người cũng khó.
Phường Quảng Trị nằm ven sông Thạch Hãn. Trước diễn biến thời tiết phức tạp, Ủy ban nhân dân phường Quảng Trị đã chủ động triển khai các phương án ứng phó; tổ chức trực ban 24/24 giờ, rà soát các khu vực có nguy cơ ngập lụt, sạt lở, đồng thời chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư sẵn sàng hỗ trợ nhân dân khi có tình huống xảy ra. Một số tuyến đường trên địa bàn phương đã ngập như: Nguyễn Hoàng, Ngô Quyền, Ngô Thị Nhậm, Lê Hồng Phong, Lý Nam Đế... Toàn phường có hơn 100 nhà đã bị ngập. Lực lượng chức năng đã di dời xen ghép 7 hộ với 27 nhân khẩu đến nơi an toàn.
Ủy ban nhân dân phường Quảng Trị khuyến cáo, người dân tiếp tục theo dõi thông tin chính thức về mưa lũ, chủ động bảo vệ người và tài sản; không đi qua các khu vực ngập sâu, nước chảy xiết; chủ động dự trữ lương thực, nước uống và các nhu yếu phẩm cần thiết, đặc biệt tại những khu vực có nguy cơ bị chia cắt.
Trong đêm mưa lũ, lực lượng chức năng các xã, phường ven sông Thạch Hãn như Ái Tử, Triệu Bình, Quảng Trị, Nam Đông Hà... tăng cường kiểm tra những khu vực xung yếu, vùng thấp trũng và các hộ dân có nguy cơ bị cô lập. Phương châm được đặt lên hàng đầu là bảo đảm an toàn tính mạng người dân, nhất là những hộ sống sát sông, vùng trũng thấp.
Tại những tuyến đường bị ngập, việc đi lại được cảnh báo và rào chắn nhằm tránh nguy hiểm do nước chảy xiết, hố sâu hoặc các điểm sạt lở có thể xuất hiện bất ngờ. Các tổ công tác rà soát từng khu vực, nắm tình hình dân cư, sẵn sàng phương án di dời khi mực nước tiếp tục lên.
Với người dân sống ven sông Thạch Hãn, lũ không phải là câu chuyện xa lạ, nhưng đợt lũ lớn sớm này lại mang đến những lo âu. Đó là nhà cửa, đường sá, trường học, hoa màu, gia súc và nhiều tài sản có thể bị ảnh hưởng.
