Tăng cường phòng bệnh
Ung thư vú hiện là loại ung thư có tỷ lệ mắc mới cao nhất ở nữ giới Việt Nam, với hơn 24.500 ca mắc mới và khoảng 10.000 ca tử vong mỗi năm; đáng chú ý, hơn 60% trường hợp được phát hiện ở giai đoạn muộn (giai đoạn III-IV), khiến tỷ lệ sống sau 5 năm chỉ đạt khoảng 74%, thấp hơn nhiều so với các nước phát triển. Trong khi đó, ung thư cổ tử cung cũng đang đặt ra thách thức khi tỷ lệ phụ nữ được tầm soát còn thấp, mới đạt khoảng 28% ở nhóm 30-49 tuổi và có sự chênh lệch đáng kể giữa các vùng, nhóm dân cư. Tỷ lệ nữ giới trẻ được tiêm vaccine HPV cũng mới ở mức khoảng 12%.
Nguyên nhân chủ yếu là Việt Nam chưa có chương trình sàng lọc quốc gia thống nhất, trong khi tỷ lệ phụ nữ được sàng lọc định kỳ còn thấp. Kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống ung thư vú, ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026-2035 đặt mục tiêu giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú, từng bước kiểm soát và hướng tới loại trừ ung thư cổ tử cung. Từ năm 2026, 90% trẻ em gái 9-15 tuổi được tiêm đủ liều vaccine HPV; 70% phụ nữ 40-70 tuổi được sàng lọc ung thư vú và 70% phụ nữ 30-49 tuổi được sàng lọc ung thư cổ tử cung. 100% tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch hành động riêng, từng bước đưa dịch vụ sàng lọc vào danh mục được bảo hiểm y tế chi trả.
Để thực hiện các mục tiêu này, Bộ Y tế tập trung truyền thông về sàng lọc, phát hiện sớm; hoàn thiện chính sách, tăng cường phối hợp liên ngành; đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và mở rộng tư vấn, khám, chữa bệnh từ xa, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ phòng, chống ung thư.
Không chỉ chủ động phòng ngừa các bệnh lý nguy hiểm, công tác chăm sóc sức khỏe còn phải đáp ứng những vấn đề gia tăng trong đời sống hiện đại, trong đó có tật khúc xạ ở trẻ em. Tại tọa đàm “Giải pháp nâng cao thị lực thời hiện đại”, các chuyên gia nhận định việc học tập, làm việc và giải trí ngày càng gắn với thiết bị điện tử đang khiến cận thị có xu hướng trẻ hóa và gia tăng nhanh.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Huy, Phó Giám đốc phụ trách chuyên môn Bệnh viện Mắt Trung ương cho biết, cận thị đã trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng quan tâm trên toàn cầu. Tại Việt Nam, tỷ lệ tật khúc xạ ở trẻ em tại Hà Nội khoảng 51%, tại Thành phố Hồ Chí Minh là khoảng 75,6%; cả nước ước tính có 3-5 triệu trẻ từ 5-15 tuổi mắc tật khúc xạ.
Các chuyên gia khuyến nghị, cần tăng cường khám, sàng lọc thị lực học sinh; cải thiện điều kiện học tập, tăng thời gian hoạt động ngoài trời và hướng dẫn trẻ sử dụng thiết bị điện tử hợp lý. Đồng thời sự phối hợp giữa ngành y tế, giáo dục, nhà trường và gia đình có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa, phát hiện sớm và kiểm soát tật khúc xạ. Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường thực phẩm giàu vitamin A, C, E, omega-3 và khám mắt định kỳ cũng là những biện pháp hiệu quả để phát hiện, điều chỉnh kịp thời các bất thường về thị lực.
Chú trọng đầu tư hạ tầng y tế
Nếu phòng bệnh là nền tảng để giảm gánh nặng bệnh tật, thì đầu tư hạ tầng, trang thiết bị và phát triển kỹ thuật chuyên sâu là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực điều trị, đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần người dân hơn.
Từ ngày 4/8, cơ sở 2 Bệnh viện Phụ sản Trung ương chính thức đi vào hoạt động tại xã Kiều Phú, thành phố Hà Nội, góp phần mở rộng năng lực khám, chữa bệnh, giảm tải cho cơ sở 1 và tạo điều kiện phát triển các kỹ thuật chuyên sâu. Cơ sở mới được đầu tư đồng bộ trang thiết bị, bố trí đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm. Trước mắt, 300 giường bệnh được đưa vào sử dụng, dự kiến tiếp nhận khoảng 500 lượt người bệnh mỗi ngày. Dự án 300 giường có tổng kinh phí gần 1.000 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước, cùng khoảng 200 tỷ đồng vốn đối ứng của bệnh viện. Cơ sở 2 sẽ từng bước triển khai các kỹ thuật như điều trị ung thư phụ khoa, y học bào thai, xét nghiệm gen, di truyền và sàng lọc trước sinh.
Tại Đà Nẵng, thành phố xác định phát triển y tế chuyên sâu là một trong những hướng đi để trở thành hạt nhân của trung tâm y tế khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Theo Đề án phát triển thành phố thành hạt nhân của trung tâm y tế chuyên sâu giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đà Nẵng phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất hai bệnh viện chuyên khoa đạt tiêu chuẩn cấp vùng, đồng thời nâng cao năng lực cung cấp các dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu.
Bệnh viện Đà Nẵng đã làm chủ nhiều kỹ thuật cao trong phẫu thuật thần kinh, ung thư, lồng ngực và tiết niệu; đồng thời là bệnh viện tuyến tỉnh đầu tiên cả nước được cấp phép thực hiện kỹ thuật lấy, ghép gan. Thành phố cũng yêu cầu các bệnh viện lớn tăng cường hợp tác với bệnh viện đầu ngành để tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật, qua đó hạn chế người bệnh phải chuyển tuyến và từng bước đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh chất lượng cao ngay tại địa phương.
Cùng với đầu tư cơ sở vật chất và kỹ thuật chuyên sâu, việc tổ chức lại mạng lưới cấp cứu cũng đang được các địa phương chú trọng. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cơ sở 2 Bệnh viện Nhân dân Gia Định phối hợp với Trung tâm Cấp cứu 115 từng bước xây dựng mô hình “Trạm cấp cứu chuyên sâu”. Sau 6 tháng, đơn vị đã cấp cứu ngoại viện hơn 520 trường hợp, thời gian tiếp cận hiện trường trung bình 15,9 phút.
Theo ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình này giúp rút ngắn thời gian tiếp cận, giảm thời gian vận chuyển và triển khai hồi sức ngay từ những phút đầu tiên. Khi Tổng đài 115 tiếp nhận cuộc gọi, ê-kíp cấp cứu được điều động đến hiện trường, đồng thời bệnh viện kích hoạt lực lượng chuyên môn chuẩn bị tiếp nhận và điều trị. Đây là cách tổ chức theo chuỗi EMS-ED-ICU, bảo đảm quá trình cấp cứu liên tục từ hiện trường đến bệnh viện và hồi sức chuyên sâu.
Từ tăng cường phòng bệnh, nâng cao năng lực y tế cơ sở đến đầu tư hạ tầng và phát triển các dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu, mỗi địa phương đang chủ động triển khai những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế. Những cách làm khác nhau nhưng cùng hướng tới mục tiêu chung của Nghị quyết số 72-NQ/TW là đưa dịch vụ y tế chất lượng đến gần người dân hơn, chủ động chăm sóc sức khỏe từ sớm, từ xa và từng bước xây dựng nền y tế hiện đại, công bằng, hiệu quả
