Đeo tai nghe cả ngày, người trẻ có đang bỏ lỡ những kết nối đời thực?

Đến giữa tháng 11/2025, Atira Gali, 24 tuổi, sống tại New York (Mỹ), đã nghe nhạc tổng cộng 33.500 phút, theo bản tổng kết thường niên của Spotify. Cô cho biết gần như luôn nghe nhạc hoặc podcast khi đi làm, làm việc nhà và chuẩn bị đi ngủ.

“Tôi thậm chí không thể rửa bát mà không đeo tai nghe vì sẽ cảm thấy buồn chán”, Gali chia sẻ.

Thói quen này phổ biến ở người trẻ. Theo khảo sát do Edison Research công bố hồi tháng 5/2025, nhóm tuổi 13-34 dành trung bình 4,5 giờ mỗi ngày để nghe nhạc, podcast và các nội dung âm thanh khác. Spotify cũng cho biết Gen Z chiếm khoảng 56% tổng lượt phát nhạc trên nền tảng toàn cầu từ ngày 1/1 đến 25/11/2025.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lo ngại việc đeo tai nghe thường xuyên có thể làm giảm tương tác xã hội tự nhiên, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng chú tâm và điều chỉnh cảm xúc.

Gloria Mark, giáo sư ngành tin học tại Đại học California, Irvine, cho rằng nhiều người sử dụng tai nghe theo thói quen, nhưng thiết bị này cũng có thể trở thành cách để họ tránh tiếp xúc với những người xung quanh.

Nhà sáng lập kiêm giám đốc Trung tâm Tâm trí Lành mạnh thuộc Đại học Wisconsin-Madison Richard Davidson, nhận xét khoảng 90% sinh viên di chuyển trong khuôn viên trường đeo tai nghe. Theo ông, điều này làm giảm cơ hội gặp gỡ, trò chuyện với những người có xuất thân và quan điểm khác biệt.

Tại quán cà phê hay nơi công cộng, những tương tác ngắn cũng dễ bị bỏ qua khi mọi người lập tức sử dụng điện thoại hoặc nghe nhạc trong lúc chờ đợi.

Davidson cho rằng ngay cả một nụ cười hay cuộc trò chuyện ngắn với người lạ cũng có thể góp phần cải thiện sức khỏe tinh thần. Việc liên tục đeo tai nghe vì thế có thể khiến con người bỏ lỡ những kết nối nhỏ nhưng ý nghĩa trong đời sống hằng ngày.

Theo Davidson, âm nhạc và việc sử dụng điện thoại có thể giúp con người tạm thời tránh những suy nghĩ, cảm xúc không mong muốn. Tuy nhiên, hiệu quả này không nhất thiết kéo dài sau khi hoạt động gây phân tâm kết thúc. Khả năng chú tâm đòi hỏi mỗi người chủ động nhận biết điều đang diễn ra, thay vì liên tục để tâm trí bị cuốn đi.

Trong khi đó, Gloria Mark cho biết các thiết bị điện tử luôn sẵn có khiến con người dễ tìm cách lấp đầy mọi khoảng trống, thay vì để tâm trí tự do suy nghĩ hoặc quan sát môi trường xung quanh.

Một nghiên cứu công bố năm 2010 cho thấy người trưởng thành dành khoảng 47% thời gian thức để suy nghĩ về những điều không liên quan đến hoạt động đang thực hiện. Tuy nhiên, chưa có dữ liệu trong bài viết chứng minh tỷ lệ này đã tăng lên trong những năm gần đây.

Nhận thấy mình có thể đang bỏ lỡ những điều xung quanh, Gali quyết định thử đi làm mà không nghe nhạc. Chỉ sau hai ngày, cô phát hiện bốn biển hiệu của các cửa hàng sắp khai trương trên tuyến đường quen thuộc mà trước đó chưa từng chú ý.

“Tôi nghĩ khi đeo tai nghe, mình chỉ cúi đầu bước đi”, cô nói.

Trải nghiệm của Gali cho thấy việc giảm sử dụng tai nghe trong một số thời điểm có thể giúp mỗi người quan sát môi trường kỹ hơn, tăng cơ hội giao tiếp và chú ý hơn đến những gì đang diễn ra. Vấn đề không nằm ở việc từ bỏ âm nhạc hay podcast, mà ở khả năng chủ động lựa chọn khi nào nên nghe và khi nào nên dành sự chú ý cho thế giới xung quanh.