Trong những ngày đầu tháng 5/2025, thị trường mỹ phẩm Việt Nam rúng động trước thông tin hai sản phẩm đình đám của thương hiệu Hanayuki là dầu gội Hanayuki Shampoo và kem chống nắng Hanayuki Sunscreen Body đã bị Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) yêu cầu thu hồi toàn quốc vì những vi phạm nghiêm trọng về chất lượng và công bố sản phẩm.
Xin được nhắc lại rằng, ngày 07/05/2025, Cục Quản lý Dược ra quyết định đình chỉ lưu hành và thu hồi lô dầu gội Hanayuki Shampoo (chai 300g) trên toàn quốc. Lý do được công bố khiến khách hàng không khỏi sửng sốt: sản phẩm chứa vi sinh vật vượt giới hạn cho phép, tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe như kích ứng da đầu hay nhiễm trùng. Chưa dừng lại đó, kiểm nghiệm còn phát hiện chất bảo quản 2-Phenoxyethanol – một thành phần hóa học không hề có trong công thức công bố tại Sở Y tế Đồng Nai.
Chỉ 10 ngày sau, ngày 16/5/2025, một cú sốc khác ập đến khi kem chống nắng Hanayuki Sunscreen Body (tuýp 100g) cũng bị yêu cầu thu hồi. Sản phẩm được quảng cáo có chỉ số SPF 50, bảo vệ da khỏi tia UVB đến 98%, nhưng kiểm nghiệm cho thấy chỉ số SPF thực tế chỉ đạt 2,4 – một con số gần như vô dụng trong việc chống lại tia cực tím.
Từ công bố sai sự thật đến quảng cáo lừa dối
Luật sư Phương Văn Thêm – Đoàn luật sư TP.HCM phân tích, theo quy tại Thông tư 06/2011/TT-BYT, doanh nghiệp đưa mỹ phẩm ra thị trường phải công bố đầy đủ và chính xác thông tin về thành phần, công dụng, và các chỉ tiêu kỹ thuật trong phiếu công bố sản phẩm. Việc dầu gội Hanayuki chứa 2-Phenoxyethanol không công bố và kem chống nắng ghi nhãn SPF 50 trong khi chỉ đạt SPF 2,4 là hành vi công bố sai sự thật, vi phạm nghiêm trọng Điều 4 của Thông tư này.
Hơn nữa, cả hai sản phẩm đều không đạt tiêu chuẩn an toàn: dầu gội vượt giới hạn vi sinh vật, còn kem chống nắng không đảm bảo khả năng bảo vệ da như quảng cáo. Những vi phạm này khiến VB Group đối mặt với nguy cơ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP, với mức phạt từ 20 triệu đến 50 triệu đồng cho mỗi hành vi công bố sai, và từ 50 triệu đến 100 triệu đồng cho việc lưu hành sản phẩm không đạt chất lượng.
Đặc biệt,, hành vi quảng cáo sai sự thật của Đoàn Di Băng đã đẩy vụ việc nghiêm trọng hơn. Trong các buổi livestream, Di Băng không ngần ngại nhấn mạnh dầu gội Hanayuki là “thuần thiên nhiên” và kem chống nắng có khả năng bảo vệ da tối ưu với SPF 50. Những tuyên bố này không chỉ mâu thuẫn với kết quả kiểm nghiệm mà còn vi phạm Điều 8, Luật Quảng cáo 2012 về cấm quảng cáo sai sự thật hoặc gây hiểu lầm.
Luật sư Thêm dẫn chứng, theo Điều 51, Nghị định 38/2021/NĐ-CP, hành vi quảng cáo sai có thể bị phạt từ 30 triệu đến 40 triệu đồng đối với cá nhân như Đoàn Di Băng. Chưa kể các biện pháp khắc phục như thu hồi, tiêu hủy sản phẩm và cải chính thông tin công khai.
 |
Một góc Nhà máy sản xuất E.B.C (Khu công nghiệp Giang Điền, Đồng Nai) |
Ngoài xử phạt hành chính, vụ việc Hanayuki còn có dấu hiệu phạm tội hình sự và có nguy cơ truy cứu trách nhiệm hình sự nếu cơ quan chức năng chứng minh được ý định cố ý và hậu quả nghiêm trọng. Hai tội danh có thể được xem xét là tội sản xuất, buôn bán hàng giả (Điều 192, Bộ luật Hình sự 2015) và tội quảng cáo gian dối (Điều 197).
Cụ thể, đối với tội sản xuất, buôn bán hàng giả, nếu cơ quan điều tra chứng minh VB Group, dưới sự điều hành của Nguyễn Quốc Vũ, cố ý đưa sản phẩm không đạt chất lượng ra thị trường (như kem chống nắng với SPF 2,4 nhưng ghi nhãn SPF 50), công ty có thể bị xem xét tội này. Hình phạt có thể là phạt tù từ 1 đến 7 năm, hoặc từ 7 đến 20 năm nếu gây thiệt hại nghiêm trọng như tổn hại sức khỏe người tiêu dùng. Nguyễn Quốc Vũ, với vai trò người đại diện pháp luật, có nguy bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có bằng chứng xác định, ông Vũ biết sản phẩm kém chất lượng nhưng vẫn cho lưu hành.
Nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Đối với hành vi của tội quảng cáo gian dối, Đoàn Di Băng đóng với vai trò là người trực tiếp quảng cáo, có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu cơ quan chức năng chứng minh Di Băng biết sản phẩm không đạt chất lượng nhưng vẫn cố ý quảng bá sai sự thật để trục lợi. Hình phạt cho tội này dao động từ phạt tiền 10-100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ, đến phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Nếu hành vi quảng cáo sai gây hậu quả nghiêm trọng, như nhiều người tiêu dùng bị tổn hại sức khỏe, mức phạt có thể lên đến 7 năm tù.
Luật sư Phương Văn Thêm nhận định, hiện tại, theo thông tin được công bố, các vi phạm của VB Group và hai vợ chồng vẫn đang được xử lý ở mức hành chính với yêu cầu thu hồi sản phẩm và báo cáo cơ quan chức năng trước các mốc thời gian 08/06/2025 (dầu gội) và 30/6/2025 (kem chống nắng). Tuy nhiên, nếu người tiêu dùng khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại về sức khỏe hoặc tài sản, hoặc nếu cơ quan điều tra phát hiện bằng chứng về ý định cố ý (như tài liệu nội bộ cho thấy VB Group biết sản phẩm kém chất lượng), vụ việc có thể chuyển sang quá trình điều tra hình sự.
Ngày 17/5/2025, Đoàn Di Băng lên tiếng xin lỗi trên trang cá nhân, cam kết thu hồi sản phẩm, hoàn tiền hoặc đổi sản phẩm mới, đồng thời tuyên bố VB Group tạm ngưng hợp tác với nhà máy E.B.C Đồng Nai để rà soát chất lượng. Di Băng cũng cho biết, công ty sẵn sàng khởi kiện E.B.C nếu phát hiện bằng chứng gian lận.
Tuy nhiên, động thái tiếp tục quảng cáo các sản phẩm khác của Hanayuki, như kem đánh răng, ngay sau vụ việc đã khiến dư luận chỉ trích cô thiếu nhạy cảm. Chuỗi sự việc đã làm sụp đổ niềm tin của người tiêu dùng vào thương hiệu Hanayuki. Hàng loạt khách hàng bày tỏ sự thất vọng và lo ngại về chất lượng các sản phẩm khác, trong khi uy tín của Đoàn Di Băng là một doanh nhân từng được ngưỡng mộ về sự thành đạt đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Luật sư Thêm lập luận, “scandal Hanayuki” là hồi chuông cảnh báo về tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật trong kinh doanh mỹ phẩm. Người dân cần tỉnh táo hơn khi chọn mua mỹ phẩm; mà đặc biệt, là những sản phẩm được quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội. Một thương hiệu có thể mất nhiều năm để xây dựng uy tín, nhưng chỉ cần một hành vi lừa dối khách hàng cũng đủ để đánh mất tất cả. Thậm chí, những người này còn phải đối diện với vòng lao lý.
