Điểm nhấn quan trọng của bức tranh này là khu vực doanh nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực của nền kinh tế với xu hướng gia tăng về số lượng và cơ cấu phát triển ổn định.
Quy mô kinh tế được mở rộng
Tính theo thời điểm thống kê đến hết ngày 31/12/2025, trong hơn 1,22 triệu doanh nghiệp được thu thập thông tin trên cả nước, cơ quan thống kê ghi nhận có hơn 859.000 doanh nghiệp đang hoạt động có kết quả sản xuất, kinh doanh, tăng 2,4% so với năm 2024 và tăng 25,5% so với năm 2020, gồm: hơn 827.000 doanh nghiệp ngoài nhà nước, gần 30.000 doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và 1.770 doanh nghiệp nhà nước.
Đáng chú ý, số lượng doanh nghiệp ngoài nhà nước chiếm tỷ lệ cao nhất với mức tăng trưởng lần lượt 2,1% so với năm 2024 và 25,4% so với năm 2020, trở thành lực lượng giữ vai trò chủ đạo về số lượng và thể hiện sức chống chịu cùng khả năng thích ứng trước tình hình biến động của môi trường kinh doanh trong nước và quốc tế.
Khu vực doanh nghiệp FDI dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng số lượng doanh nghiệp với mức tăng lần lượt 11,1% so với năm 2024 và 33,9% so với năm 2020, là minh chứng cho sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam cũng như sự dịch chuyển chuỗi cung ứng và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh của các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Riêng khu vực doanh nghiệp nhà nước chỉ tăng nhẹ 0,3% so với năm 2024 về số lượng doanh nghiệp nhưng giảm 9,8% so với năm 2020. Sự thay đổi này cũng phù hợp với quá trình sắp xếp, cơ cấu lại và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước theo hướng tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực then chốt, trọng yếu của nền kinh tế trong những năm qua.
Ông Nguyễn Thanh Dương, Phó Cục trưởng Thống kê nhận định, những số liệu trên cho thấy quy mô và cơ cấu doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục chuyển dịch theo hướng phù hợp với chủ trương tái cơ cấu nền kinh tế và phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng. Sự chuyển dịch cơ cấu doanh nghiệp không chỉ diễn ra giữa các loại hình mà còn thể hiện rõ theo ngành kinh tế.
Cụ thể, doanh nghiệp hoạt động trong khu vực dịch vụ tiếp tục giữ tỷ trọng lớn nhất, chiếm 71,3% tổng số doanh nghiệp trong cả nước, tăng lần lượt 5,8% và 31,3%, trong khi tỷ trọng doanh nghiệp trong khu vực công nghiệp-xây dựng chiếm 28%, giảm so với năm 2024 nhưng vẫn tăng so với năm 2020. Còn khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chỉ chiếm 0,7%, tỷ trọng tăng so với năm 2024 nhưng giảm so với năm 2020. Đáng lưu ý, các doanh nghiệp đang có xu hướng mở rộng hoạt động sang các địa bàn có dư địa phát triển mới. Vùng Trung du và miền núi phía Bắc đang vươn lên trở thành cực tăng trưởng mới khi có tốc độ tăng trưởng về số lượng doanh nghiệp khá cao, tương ứng với mức tăng 8,7% so với năm 2024 và 44,4% so với năm 2020.
Khác với các cuộc tổng điều tra trước đó, tổng điều tra kinh tế năm 2026 lần đầu tiên bổ sung điều tra các tổ hợp tác, góp phần hoàn thiện bức tranh về kinh tế tập thể nói riêng và bao quát đầy đủ các khu vực của nền kinh tế, tạo cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ công tác thống kê và quản lý nhà nước. Kết quả sơ bộ tổng điều tra cho thấy quy mô nền kinh tế Việt Nam đang được mở rộng, và trong bức tranh chung của toàn bộ nền kinh tế, khu vực doanh nghiệp tuy chỉ chiếm tỷ trọng 13,7% tổng số đơn vị điều tra, nhưng đóng vai trò trung tâm của quá trình tăng trưởng.
Tiếp tục thúc đẩy cải thiện môi trường kinh doanh
Theo ông Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã tạo xung lực, khí thế mới cho môi trường kinh doanh và hoạt động khởi sự kinh doanh. Nghị quyết không đơn thuần tăng thêm các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, mà quan trọng hơn, nghị quyết tạo ra một cuộc cải cách mạnh mẽ về thể chế, thúc đẩy Nhà nước chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển.
Trên tinh thần đổi mới đó, từ tháng 5/2025 đến nay, trung bình mỗi tháng có hơn 18.000 doanh nghiệp mới gia nhập thị trường, cao gấp 1,6 lần giai đoạn 2021-2025. Sáu tháng đầu năm, cả nước có thêm khoảng 170.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay lại hoạt động, tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp tạm dừng kinh doanh, giải thể cũng ở mức khá cao, thể hiện ở con số 150.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
Để đạt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, 20 doanh nghiệp hoạt động/nghìn dân và có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu đã đề ra tại Nghị quyết số 68-NQ/TW, nhiệm vụ tiếp tục đẩy mạnh cải cách môi trường đầu tư kinh doanh đang được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ưu tiên hàng đầu. “Giai đoạn 2026-2030, trọng tâm điều hành là cụ thể hóa và thực thi các chính sách đã được ban hành một cách có hiệu quả, thực chất. 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết số 68-NQ/TW cần được cụ thể hóa thành những cải cách để doanh nghiệp có thể cảm nhận và thật sự được thụ hưởng”, ông Bùi Anh Tuấn nhấn mạnh.
Theo Cục Thống kê, sự gia tăng ở cả ba tiêu chí: Số lượng doanh nghiệp, Lao động và Nguồn vốn của các doanh nghiệp đang hoạt động phản ánh xu hướng mở rộng của khu vực sản xuất, kinh doanh, đồng thời cũng cho thấy sự cải thiện của môi trường đầu tư kinh doanh và hiệu quả của các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong thời gian qua.
Bà Nguyễn Minh Thảo, Trưởng Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế-tài chính nhấn mạnh, hiện nay, điều doanh nghiệp mong muốn nhất là được hoạt động trong môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, thông thoáng, giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ. Vì vậy, để tiếp tục triển khai thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW một cách có hiệu quả, các bộ, ngành, địa phương cần quyết liệt, khẩn trương thực hiện các phương án về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gắn với chất lượng chuyển đổi số, đồng hành cùng doanh nghiệp nhằm thu hẹp khoảng cách từ chính sách đến thực thi. Bên cạnh đó, cần tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu, phát triển khoa học, công nghệ và tạo động lực đổi mới sáng tạo. Đây chính là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, trở thành động lực quan trọng đóng góp cho tăng trưởng 2 con số.
