Độc đáo di sản văn hóa phi vật thể Nói lý, hát lý

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) -Nghệ thuật nói lý, hát lý của đồng bào Cơ Tu lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác là một trong những sản phẩm văn hóa phi vật thể đặc trưng, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Cư ngụ dưới chân dãy Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào dân tộc Cơ Tu ở huyện Đông Giang (tỉnh Quảng Nam) sở hữu kho tàng di sản văn hóa đa dạng và phong phú gồm Không gian văn hóa làng, các phong tục tập quán, múa Tâng tung za zá, kiến trúc Gươl, dệt thổ cẩm…

Nghệ thuật nói lý, hát lý của người Cơ Tu là hình thức ứng khẩu, sử dụng vào mục đích sinh hoạt văn hóa, văn nghệ trong đời sống tinh thần của đồng bào Cơ Tu từ xưa đến nay.

Nói lý, hát lý của người Cơ Tu không nhất thiết phải dùng triết lý để mổ xẻ, phân tích sự việc hiện tượng xung quanh. Cái “lý” ở đây là dùng hình tượng ẩn dụ, nhân hóa, ví cái này để hiểu nghĩa cái kia. Vì thế nói lý, hát lý luôn kích thích người nghe, giúp người nghe hiểu câu chuyện một cách cặn kẽ, chí tình và đồng cảm với nhau để chia sẻ niềm vui, nỗi buồn trong cuộc sống hằng ngày.

Độc đáo di sản văn hóa phi vật thể Nói lý, hát lý ảnh 1
Nam nữ tỏ tình, hay giải quyết mâu thuẫn nội bộ trong cộng đồng... , người Cơ Tu vẫn thường nói lý, hát lý - Ảnh: Dân trí

Để nói về người con gái đẹp, nết na, siêng năng và có giọng hát hay, người Cơ Tu thường lấy hình ảnh của hoa thơm đang độ hàm tiếu và tiếng chim hót ngân nga, trong trẻo của buổi ban mai giữa đại ngàn để tôn vinh vẻ đẹp của người con gái ấy

Còn muốn nói về vẻ đẹp cường tráng, rộng lớn, bao la như gió núi, mưa ngàn của người con trai, người Cơ Tu lấy cái “lý” mạnh mẽ như cây gỗ lim, gỗ dổi hay hổ rừng, voi rừng để gắn với người con trai.

Để phê phán thói hư tật xấu, cần phải sửa chữa, người Cơ Tu thường sử dụng những thứ hư hại trong cây trồng, vật nuôi, như cây bị bệnh dẫn đến mục nát, con vật bị chết lâu ngày hôi thối, con người cần tránh xa để khỏi bị lây nhiễm bệnh.

Nghệ nhân Y Kông nhấn mạnh, nói lý, hát lý có những cách thể hiện khác nhau, ý tứ riêng của nó. Do vậy, không thể ai cũng nói lý, hát lý hay và giải thích đúng nghĩa để hiểu nhau được. Điều đó cho thấy muốn nói lý, hát lý đạt ở trình độ cao phải khổ luyện học hỏi, tích lũy kinh nghiệm sống và kinh nghiệm của cha ông đi trước để lại...

Ngày 28/10, Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch Quảng Nam cho biết, nghệ thuật nói lý, hát lý của đồng bào Cơ Tu ở các huyện miền núi Quảng Nam vừa được Bộ VH -TT-DL công nhận là di sản phi vật thể quốc gia.

Để bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể trên địa bàn, huyện đang thực hiện Đề án bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống tộc người Cơ Tu, hàng năm xây dựng kế hoạch triển khai phát triển kinh tế-xã hội gắn liền với công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể.

UNAIDS kêu gọi đối xử tôn trọng và công bằng với cộng đồng LGBT ở Uganda
UNAIDS kêu gọi đối xử tôn trọng và công bằng với cộng đồng LGBT ở Uganda
(Ngày Nay) - UNAIDS, Chương trình phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS lo ngại rằng việc phỉ báng cộng đồng đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới (LGBT) ở Uganda có thể dẫn đến bạo lực gia tăng, kỳ thị và phân biệt đối xử và làm giảm khả năng tiếp cận với các dịch vụ liên quan đến HIV và các dịch vụ thiết yếu khác của cộng đồng này. Trong một cuộc phỏng vấn trên phương tiện truyền thông gần đây, Tổng thống Yoweri Museveni, đã mô tả việc trở thành LGBT là một "sự lệch lạc".
Mùa đông nên ăn thực phẩm gì để giúp cơ thể khỏe mạnh
Mùa đông nên ăn thực phẩm gì để giúp cơ thể khỏe mạnh
(Ngày Nay) - Thời tiết thay đổi thất thường, nhiệt độ chênh lệch giữa ngày và đêm lớn trong mùa đông khiến cơ thể khó thích nghi; những người có sức đề kháng kém như người già, trẻ em dễ mắc các bệnh: cảm cúm, viêm phế quản, viêm phổi... 
Công nhân công ty TNHH Giày Dona Standard Việt Nam năm nay được thưởng Tết nhiều hơn mọi năm.
Thưởng Tết ở năm đặc biệt – Bài 2: 'Dẫu ít dẫu nhiều, cùng nhau san sẻ'
(Ngày Nay) - Không viện lý do dịch bệnh để “trốn thưởng Tết”, một số doanh nghiệp tuy còn nhiều khó khăn, nhưng vẫn quyết định trích xuất quỹ dự phòng để san sẻ cùng công nhân viên. Đặc biệt, có công ty thời gian đầu phải sản xuất cầm chừng do dịch bệnh, nhưng cuối năm lại thưởng Tết cho công nhân nhiều hơn năm ngoái. Dẫu trường hợp này rất ít, nhưng vẫn là tín hiệu vui sau một năm quá nhiều bộn bề…
Du khách tham quan Làng hoa Sa Đéc. (Ảnh: Nhân Dân)
Tâm huyết cho sự phát triển Làng Văn hóa du lịch Sa Đéc

(Ngày Nay) -  Mới đây, tại Đồng Tháp, nhiều chuyên gia, nhà quản lý, nhà nông làm du lịch đã có buổi ngồi lại bàn chuyện du lịch ở Sa Đéc. Từ khi có Dự án “Làng Văn hóa Du lịch Sa Đéc”, du lịch nơi này ngày một sôi động hơn, mọi người có sự chăm chút hơn cho điểm tham quan; rồi cả sự lắng nghe, tinh thần cầu thị để du lịch làng hoa sớm chắp cánh.