Đột quỵ còn gọi là tai biến mạch máu não. Bệnh xảy ra do tắc mạch máu dẫn tới việc lưu thông máu đến não bị ảnh hưởng. Khi máu không đến được não, bộ phần này sẽ bị thiếu oxy và ngưng trệ hoạt động. Tình trạng này diễn ra chỉ trong vài phút đã có thể khiến các tế bào não bắt đầu chất dần và gây tử vong.
Thời tiết thay đổi, lạnh đột ngột làm cho các mạch máu co lại, dẫn tới tăng huyết áp, gây xuất huyết não. Nhiều người trời lạnh thường ít vận động, dẫn tới tăng cân cũng là yếu tố làm tăng huyết áp và nguy cơ đột quỵ.
Thường khi trời trở lạnh, số bệnh nhân nhập viện do biến chứng cao huyết áp tăng rõ rệt. Một nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy, có gần 70% người bệnh không biết mình bị cao huyết áp cho đến khi đột ngột bị tai biến mạch não, liệt, hôn mê.
Theo PGS.TS. Nguyễn Hoàng Ngọc, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ não, Bệnh viện TƯ Quân đội 108, tăng huyết áp có thể gây ra các hậu quả nghiêm trọng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim.
Trời rét sẽ làm co mạch khiến huyết áp tăng vọt, dễ gây ra tai biến. Nhất là với người già, khi ra khỏi chăn ấm là lúc dễ bị nhiễm lạnh, sau đó đi vệ sinh lại thêm một lần mất nhiệt, cơ thể lạnh hơn nữa khiến cho mạch co, huyết áp tăng đột ngột. Tình trạng này dễ dàng dẫn đến các biến cố như vỡ mạch máu não, đau thắt ngực.
 |
Dấu hiệu đột quỵ
Biểu hiện đột quỵ rất đơn giản, người dân có thể nhận biết được. Các dấu hiệu này được tóm tắt bằng chữ F.A.S.T gồm:
F (Face): Đầu tiên là biến đổi ở mặt, bệnh nhân có thể liệt mặt, méo miệng, nhân trung lệch đi, biểu hiện rõ khi bệnh nhân cười, nhe răng.
A (Arm): Yếu liệt tay chân. Đánh giá bệnh nhân có bị yếu hoặc liệt một bên hay không bằng cách yêu cầu bệnh nhân đưa hai tay lên cao. Bệnh nhân không nâng tay lên được, nếu nâng được cũng rất khó.
S (Speech): Ngôn ngữ bất thường, nói khó.
T (Time): Khi xuất hiện bất kỳ các triệu chứng trên một cách đột ngột hãy nhanh chóng gọi cấp cứu, đưa bệnh nhân đến bệnh viện có điều trị đột quỵ gần nhất.
Ngoài ra, người bị đột quỵ cũng có một trong những dấu hiệu như: Thị lực giảm, mắt mờ, không nhìn rõ; Tê mỏi chân tay, cử động khó, khó cử động, tê liệt một bên cơ thể; Rối loạn trí nhớ, không nhận thức được, gặp khó khăn trong việc suy nghĩ từ để nói, không diễn đạt được, có cảm giác mơ hồ; Khó phát âm, nói ngọng bất thường, môi lưỡi tê cứng và đau đầu dữ dội, cơn đau đến nhanh, có thể gây buồn nôn hoặc nôn.
Người bị đột quỵ có thể có một vài dấu hiệu trên. Tùy thể trạng sức khỏe của mỗi người mà dấu hiệu đột quỵ khác nhau. Những dấu hiệu đột quỵ có thể đến và qua đi rất nhanh. Bạn cần lắng nghe cơ thể, khi thấy các dấu hiệu này xuất hiện cần chủ động đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt để được kiểm tra. Thời gian “vàng” cho bệnh đột quỵ rất quan trọng, mỗi phút qua đi, mức độ tổn thương của hệ thần kinh càng nặng nề hơn.
Những người có nguy cơ bị đột quỵ khi trời lạnh
Có những cơn đau thắt ngực không rõ nguyên nhân.
Hay hồi hộp, tim đánh trống ngực hoặc cảm giác hụt nhịp tim.
Luôn cảm thấy mệt mỏi khó thở nhiều, thở khò khè, đau mỏi cơ bắp, bị chuột rút. Mạch đập quá nhanh hoặc quá chậm khi cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi bình thường.
Béo phì, thừa cân, ít vận động.
Hút thuốc lá thường xuyên hoặc uống rượu bia nhiều.
Có người thân trong gia đình bị bệnh tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa lipid máu.
Bị đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa lipid máu.
Nữ trên 45 tuổi, nam trên 40 tuổi.
Với những người từng bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ, trời lạnh sẽ làm tăng nguy cơ nặng/tái phát các bệnh nói trên.
Những người có nguy cơ cao mắc đột quỵ
Mắc bệnh lý dị dạng mạch máu não
Sự phát triển bất thường của mạch máu não có thể tạo ra các túi phình với thành mạch máu mỏng. Nó có thể là nguyên nhân dẫn tới xuất huyết não. Ngoài ra, mạch máu có thể bị bóc tách gây hẹp, tắc mạch và cuối cùng dẫn tới nhồi máu não.
Hút thuốc lá
Thuốc lá có chứa khoảng 7000 chất hóa học độc hại, trong đó có carbon monoxide, formaldehyde, arsenic và cyanide. Các chất này đi vào cơ thể và làm tăng nguy cơ xơ vữa và tổn thương mạch máu não.
Uống rượu bia
Thường xuyên uống rượu bia có liên quan chặt chẽ tới sự ra tăng của bệnh lý chảy máu não ở các bệnh nhân trẻ tuổi.
Bệnh béo phì và lười vận động
Nghiên cứu tại Mỹ cho thấy, khoảng 10% bệnh nhân đột quỵ trẻ tuổi có dấu hiệu thừa cân (chỉ số khối cơ thể BMI > 30).
Đái tháo đường và tăng huyết áp
Đái tháo đường và tăng huyết áp cũng là hai căn bệnh có liên quan đến hiện tượng tai biến mạch máu não.
Thói quen ăn uống và lối sống không lành mạnh kết hợp với sự ô nhiễm môi trường có thể dẫn tới bệnh lý về đái tháo đường, cao huyết áp. Các bệnh này đều có thể tác động đển mạch máu và dẫn tới xuất huyết não, đột quỵ.
Phòng ngừa thế nào?
Để phòng ngừa đột quỵ trong mùa đông, các chuyên gia y tế khuyến cáo mọi người nên giữ cho cơ thể đủ ấm, hạn chế đi ra ngoài đường khi nhiệt độ quá thấp, tránh những đợt gió lạnh bất thường, không bước ra ngoài ngay khi thức dậy, tránh để cơ thể bị thay đổi nhiệt độ đột ngột, không tắm quá khuya hoặc tắm quá lâu để ngăn ngừa tình trạng sốc nhiệt.
Người dân cũng cần lưu ý, khi tỉnh giấc buổi sáng hoặc vệ sinh lúc đêm khuya, không nên ra khỏi chăn và xuống giường ngay lập tức mà cần nằm lại trên giường, vận động nhẹ nhàng từ 3 -5 phút để cơ thể dần thích nghi.
Ngoài ra, mọi người nên thực hiện chế độ ăn đủ chất để đảm bảo cơ thể có đủ năng lượng chống rét, bổ sung các loại vitamin A, C giúp tăng sức đề kháng cho cơ thể, không quên có những hoạt động rèn luyện thân thể, tập thể thao thường xuyên để nâng cao sức khỏe.
Để phòng tránh nguy cơ đột quỵ, người dân cũng cần xây dựng một chế độ sinh hoạt khoa học, tránh sử dụng rượu bia, chất kích thích… Đặc biệt những người có tiền sử cao huyết áp, tiểu đường, béo phì hay tim mạch cần chủ ý tới sức khoẻ, uống thuốc đầy đủ, đúng giờ theo chỉ định của bác sĩ.
