Mặc dù tổng số người di cư bất hợp pháp đến châu Âu giảm đáng kể trong năm nay, song dòng người di cư qua tuyến đường biển từ Algeria sang đảo Sardinia của Italy lại ghi nhận mức gia tăng chưa từng có, với số chuyến đạt đỉnh trong tháng Chín vừa qua.
Diễn biến này đang thu hút sự quan tâm của các cơ quan chức năng châu Âu, trong bối cảnh các mạng lưới đưa người di cư trái phép liên tục điều chỉnh phương thức và lộ trình hoạt động.
Theo báo cáo công bố ngày 13/11 của Cơ quan Biên phòng và Bờ biển châu Âu (Frontex), hoạt động di cư bất hợp pháp hướng tới Sardinia đã đạt mức “chưa từng có tiền lệ.”
Các vụ cập bờ lên đảo diễn ra liên tiếp từ cuối mùa Hè, chủ yếu tại khu vực Sulcis, phía Tây Nam Sardinia. Ngày 8/11, khoảng 50 người di cư Algeria tiếp tục cập bờ tại Sant’Antioco và Pula.
Phần lớn các thuyền chở người di cư xuất phát từ khu vực ven biển phía Đông Algeria, đặc biệt là tỉnh Annaba. Theo truyền thông Sardinia, khoảng cách từ Annaba đến phía Nam đảo này vào khoảng gần 240km.
Trong điều kiện thời tiết thuận lợi, hành trình vượt biển có thể kéo dài khoảng 10 giờ. Những người di cư thường sử dụng các thuyền máy cỡ nhỏ, chở từ 10-20 người.
Điều kiện thời tiết thuận lợi trong tháng Chín được xem là một trong những nguyên nhân góp phần khiến số chuyến vượt biển tăng đột biến. Tuy nhiên, các vụ cập bờ vẫn tiếp diễn trong tháng 10 và tháng 11.
Đối với một bộ phận người di cư, Sardinia không phải là điểm đến cuối cùng mà chỉ là chặng trung chuyển để tiếp tục hành trình tới các quốc gia châu Âu khác, đặc biệt là Pháp.
Tháng Tám vừa qua, lực lượng chức năng Italy đã triệt phá một mạng lưới đưa người di cư trái phép quy mô lớn, tổ chức các chuyến đi từ Algeria đến thành phố Marseille của Pháp qua Sardinia.
Theo nhận định của các cơ quan châu Âu, việc tăng cường kiểm soát tại Maroc và một số tuyến di cư khác đã khiến một bộ phận người di cư và các mạng lưới đưa người trái phép chuyển hướng sang Algeria.
Các tổ chức buôn người thường xuyên điều chỉnh lộ trình để né tránh hoạt động kiểm soát biên giới. Khi một tuyến đường bị siết chặt, những tuyến khác có thể xuất hiện thay thế.
Sự dịch chuyển này càng rõ nét khi so sánh với tuyến qua Trung Địa Trung Hải, xuất phát từ Libya và Tunisia. Tuyến đường này ghi nhận khoảng 26.600 lượt người di cư kể từ đầu năm nay, giảm 55% so với cùng kỳ năm ngoái.
Mặc dù tổng số người di cư đến châu Âu giảm, song số người thiệt mạng trên Địa Trung Hải vẫn ở mức đáng lo ngại.
Theo Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), hơn 2.000 người đã thiệt mạng trên Địa Trung Hải kể từ đầu năm 2026. Các vụ đắm thuyền nhỏ vẫn thường xuyên xảy ra, trong đó có những chuyến vượt biển xuất phát từ Algeria.
Tháng Tám vừa qua, 17 người di cư xuất phát từ bờ biển Algeria trên hành trình đến Tây Ban Nha đã thiệt mạng trên biển. Những thảm kịch này cho thấy mức độ nguy hiểm của các hành trình vượt biển bằng phương tiện nhỏ, không bảo đảm an toàn và thường chở quá số người quy định.
Theo quy định pháp luật Algeria, hành vi rời khỏi lãnh thổ trái phép đã được xác định là một tội danh từ năm 2009, sau khi Bộ luật Hình sự được sửa đổi. Người xuất cảnh không qua các cửa khẩu hợp pháp có thể bị phạt tù từ 2-6 tháng và phạt tiền từ 20.000-60.000 Dinar Algeria.
Đối với những đối tượng tổ chức đưa người xuất cảnh trái phép, mức phạt nặng hơn, từ 3-5 năm tù. Hình phạt có thể tăng lên 10 năm nếu đối tượng đưa trẻ vị thành niên hoặc gây nguy hiểm đến tính mạng người di cư.
Trong những trường hợp nghiêm trọng, chẳng hạn hoạt động buôn người được tổ chức bởi nhiều đối tượng, mức án có thể lên tới 20 năm tù.
Mặc dù các biện pháp xử phạt được duy trì, song hoạt động đưa người di cư trái phép vẫn tiếp diễn với sự tham gia của các mạng lưới hoạt động ở cả hai bờ Địa Trung Hải.
Trong khi đó, Liên minh châu Âu tiếp tục tăng cường các biện pháp kiểm soát biên giới và thúc đẩy các thủ tục hồi hương người di cư.
