Đưa nông sản Việt ra “biển” lớn bằng chỉ dẫn địa lý

“Chìa khóa” đưa nông sản Việt hội nhập quốc tế

Tại hội thảo “Quy định mới về tiêu chuẩn ORGANIC, GI của liên minh Châu Âu EU và cơ hội kết nối đầu tư - thương mại các sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam với thị trường quốc tế” do Viện phát triển công nghệ ITD tổ chức mới đây, rất nhiều nhà sản xuất đã bày tỏ quan điểm, ý thức rõ ràng nhiệm vụ phải đầu tư sản xuất các sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý (GI). Không ai phủ nhận, chỉ dẫn địa lý GI là phương tiện quan trọng xúc tiến thương mại, làm gia tăng giá trị và uy tín cho sản phẩm, mang lại những lợi ích kinh tế to lớn cho người sử dụng chỉ dẫn địa lý.

Hội thảo “Quy định mới về tiêu chuẩn ORGANIC, GI của liên minh Châu Âu EU và cơ hội kết nối đầu tư - thương mại các sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam với thị trường quốc tế” do Viện phát triển công nghệ ITD tổ chức thu hút đông đảo mọi người tham gia

Trên thực tế, nhiều thương hiệu của Việt Nam đã từng bước chiếm lĩnh thị trường và vươn tầm thế giới như nước mắm Phú Quốc, cà phê Buôn Ma Thuột, thanh Long Bình Thuận, vải thiều Bắc Giang, chè Tân Cương, hoa hồi Lạng Sơn,…

Tính đến tháng 1/2023, nông sản của Việt Nam đã có mặt trên thị trường của 185 quốc gia và vùng lãnh thổ, nỗ lực tham gia vào chuỗi giá trị nông sản toàn cầu. Việt Nam đã có gần 120 chỉ dẫn địa lý được bảo hộ trong nước; hai chỉ dẫn địa lý được bảo hộ tại Nhật Bản (vải thiều Lục Ngạn, thanh long Bình Thuận); hai chỉ dẫn địa lý được bảo hộ tại Thái Lan (Cà phê Buôn Ma Thuột, Chè Shan Tuyết Mộc Châu); một chỉ dẫn địa lý được bảo hộ tại Liên bang Nga (Cà phê Buôn Ma Thuột) và 39 chỉ dẫn địa lý của Việt Nam được bảo hộ tại EU thông qua EVFTA.

Nhiều nông sản Việt đang tìm hướng đi ra "biển lớn" bằng cách đăng kí bảo hộ chỉ dẫn địa lý

Chỉ dẫn địa lý đã và đang mang lại giá trị thương mại cho nhiều nông sản Việt Nam trên trường quốc tế. Đơn cử như Nước mắm Phú Quốc - sản phẩm đầu tiên của Việt Nam và các nước ASEAN được chính thức bảo hộ tên gọi xuất xứ tại tất cả các nước thành viên Liên minh châu Âu – EU, kể từ khi được EU bảo hộ GI, lượng nước mắm xuất khẩu vào thị trường này đã tăng đáng kể, giá bán của sản phẩm cũng tăng từ 30-50% tùy từng loại. Bên cạnh đó, không chỉ xuất khẩu vào riêng EU mà nước mắm Phú Quốc còn được xuất khẩu sang các thị trường khác như Hoa Kỳ, Australia, Nhật Bản, Canada… Gần đây, trường hợp vải thiều Lục Ngạn (Bắc Giang) là một minh chứng điển hình nhờ GI mà có thể thâm nhập được vào nhiều thị trường khó tính.

Là một trong các đơn vị tiên phong phân phối thực phẩm hữu cơ tại Việt Nam, ông Nguyễn Tiến Hưng, Giám đốc công ty thực phẩm sạch Biggreen Việt Nam cho biết: "Các sản phẩm có chỉ dẫn địa lý rõ ràng không chỉ là tấm vé thông hành trong xuất khẩu mà kể cả thị trường nội địa cũng đang được người tiêu dùng ưu ái. Bản thân tôi là một nhà phân phối tại thị trường nội địa, nếu sản phẩm có chỉ dẫn địa lý rõ ràng sẽ ưu tiên lựa chọn phân phối".

Sẵn sàng gia nhập thị trường châu Âu

Tuy mang lại hiệu quả kinh tế thấy rõ, nhưng giữa hàng nghìn nông sản, đặc sản khắp ba miền, Việt Nam chỉ có chưa đến 10% sản phẩm được đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý, việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm tại nước ngoài thì lại càng hiếm. Đồng nghĩa với việc hàng nghìn nông sản Việt vẫn đang loay hoay “đầu ra”, loay hoay tìm hướng ra ngoài “biển” lớn.

Ông Riccardo Cozzo - Chủ tịch Tổ chức chứng nhận BioAgriCoop – đơn vị hàng đầu thế giới về phát triển nông nghiệp hữu cơ và các tiêu chuẩn quốc tế cho rằng, Việt Nam cần có những bước chuẩn bị bài bản hơn để đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe của thị trường Châu Âu về kiểm dịch, an toàn vệ sinh thực phẩm, truy xuất nguồn gốc bảo vệ môi trường…

Ngoài đạt các chứng nhận organic, GLOBAL G.A.P... thì người tiêu dùng Châu Âu đặc biệt có thiện cảm với các sản phẩm mang Chỉ dẫn địa lý (GI) minh bạch, rõ ràng. GI với người tiêu dùng Châu Âu không đơn thuần là sản phẩm mà còn có ý nghĩa bảo vệ văn hóa truyền thống, gắn sản phẩm với văn hóa của một vùng đất, góp phần thúc đẩy du lịch. Đây là một tấm vé thông hành quan trọng cho các sản phẩm nông sản nếu muốn chinh phục thị trường Châu Âu.

Ông Riccardo Cozzo - Chủ tịch Tổ chức chứng nhận BioAgriCoop – đơn vị hàng đầu thế giới về phát triển nông nghiệp hữu cơ và các tiêu chuẩn quốc tế phát biểu tại Hội thảo

Rõ ràng, một trong những tấm vé thông hành đắc lực giúp nông sản Việt đến được thị trường châu Âu là chỉ dẫn địa lý. Bày tỏ quan điểm về vấn đề này, ông Đặng Phúc Giang - Chuyên gia Trung tâm phát triển nông thôn, Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt Nam) cho rằng: Châu Âu là thị trường khó tính tuy nhiên khi đã tham gia sân chơi quốc tế thì các doanh nghiệp Việt Nam cần cải thiện để đáp ứng yêu cầu khắt khe từ phía các nước EU. Thay vì sản xuất đại trà thì chúng ta cần quan tâm hơn đến chất lượng gắn với phát triển bền vững.

Các chuyên gia trao đổi ý kiến bên lề Hội thảo

Cũng theo ông Giang, Chính phủ và các Bộ ngành, địa phương đang triển khai nhiều hoạt động để chuyển đổi từ việc sản xuất sản phẩm nguyên liệu thô, cạnh tranh bằng giá sang áp dụng công nghệ, thúc đẩy chế biến, tạo ra sản phẩm đặc sản giá trị cao, đạt các chứng nhận quốc tế. Quy mô sản xuất nhỏ, thiếu liên kết cũng đang được chuyển đổi sang xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, phát triển hợp tác xã, liên kết với doanh nghiệp, xuất khẩu.

Quá trình sản xuất cũng được quan tâm gắn với giá trị văn hóa, truyền thống bản địa, phát triển du lịch bền vững. Đó là những tiền đề để xây dựng thương hiệu quốc gia, thương hiệu địa phương (GI), thương hiệu doanh nghiệp, sản phẩm OCOP… trong lĩnh vực nông nghiệp.

Hội thảo là dịp để các nhà sản xuất giới thiệu đến công chúng các sản phẩm nông sản nổi tiếng khắp mọi miền Tổ quốc

Việc xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm nông sản đặc sản gắn với đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý ngày càng trở thành một định hướng quan trọng nhằm gia tăng giá trị cho sản phẩm, khẳng định thương hiệu cho nông sản đặc sản của Việt Nam.

Ông Phạm Văn Duy - Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và quản lý Vinalean trình bày ý kiến tại Hội thảo

Ông Phạm Văn Duy - Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và quản lý Vinalean đưa quan điểm: Để đón đầu dòng vốn FDI trong lĩnh vực nông nghiệp vào Việt Nam, các doanh nghiệp cần chuẩn bị bài bản đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế. Trong xu thế phát triển này, mô hình “Nhà nước – Nhà khoa học – Nhà nông – Nhà doanh nghiệp” là chưa đầy đủ mà rất cần vai trò của nhà thứ năm, am hiểu tất cả các khâu để kết nối, thúc đẩy phát triển nông nghiệp một cách bền vững.