Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn: Cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu
Ngày 23/2 (tức mùng 7 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình đã khai mạc Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn Xuân Bính Ngọ 2026.
Theo sách Đại Việt sử ký toàn thư, vào mùa Xuân năm Đinh Hợi 987, năm Thiên Phúc thứ 8, vua Lê Đại Hành đã thân chinh cày ruộng tại chân núi Đọi, mở đầu cho nghi lễ Tịch điền trong lịch sử dân tộc. Sự kiện này có ý nghĩa tâm linh sâu sắc, với khát vọng cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đồng thời là lời hiệu triệu, khích lệ nhân dân hăng say lao động sản xuất, xây dựng cuộc sống ấm no, đất nước thái bình, hưng thịnh.
Kế thừa truyền thống tốt đẹp, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn được phục dựng và tổ chức thường xuyên từ năm 2009 đến nay, trở thành mỹ tục đặc sắc của tỉnh và của phường Tiên Sơn, là nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, thể hiện sự trân trọng những giá trị lịch sử, văn hóa của cha ông, khẳng định vai trò, vị thế của nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong sự phát triển đất nước.
Phần lễ Tịch điền trong ngày khai hội có các nghi thức: Rước trống, rước linh vị vua Lê Đại Hành từ chùa Long Đọi Sơn xuống chân núi và nhập với đoàn rước Thành Hoàng Làng cùng tổ nghề trống Đọi Tam dưới chân núi Đọi.
 |
Bô lão Nguyễn Ngọc An (được chọn để vào vai vua Lê Đại Hành), thực hiện những sá cày đầu tiên mở hội Tịch điền. Ảnh: Thanh Tuấn |
Sau nghi lễ dâng hương lên đàn tế Thần nông, linh vị vua Lê và các vị phúc thần, bô lão Nguyễn Ngọc An (được chọn để vào vai vua Lê Đại Hành) thực hiện nghi lễ nhập linh khí quân vương, bước xuống đi những sá cày đầu tiên mở hội Tịch điền. Tiếp theo là Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình Đặng Xuân Phong, đại diện lãnh đạo tỉnh Ninh Bình và phường Tiên Sơn đi những sá cày tiếp theo trên cánh đồng để mở đầu cho một năm sản xuất mới. Theo sau là đoàn gieo hạt giống bao gồm đỗ xanh, lạc và thóc.
Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn còn tổ chức nhiều hoạt động như, giải bóng chuyền, thi trang trí trâu, giải vật tịch điền… thu hút đông đảo nhân dân và du khách.
Hàng nghìn người dân dự Lễ Khai hạ - cầu an tại Lăng Ông Bà Chiểu
Cùng ngày, tại Thành phố Hồ Chí Minh diễn ra Lễ hội Khai hạ - cầu an tại Lăng Đức Tả quân Lê Văn Duyệt (Lăng Ông Bà Chiểu) thu hút đông đảo người dân và du khách. Đây là sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đặc sắc của người dân Nam Bộ và Thành phố Hồ Chí Minh, được duy trì thường niên với ước nguyện quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.
Theo ông Lê Văn Ngọc, Trưởng Ban Quản lý Lăng Lê Văn Duyệt, Lễ hội Khai hạ - cầu an gắn với công lao của Đức Tả quân Lê Văn Duyệt, vị Tổng trấn Gia Định có nhiều đóng góp trong công cuộc khai hoang, mở đất phương Nam.
Tục lệ xưa ghi lại, mùng 7 là ngày hạ nêu. Tương truyền, Đức Tả quân chọn ngày này làm Lễ Khai hạ, duyệt binh đầu năm, khai sơn, khai bút, khai ấn để cầu cho mưa thuận gió hòa, nhân dân ấm no.
Phần lễ diễn ra trang nghiêm với các nghi thức: Hạ nêu tại cổng Tam quan, khai hạ đầu năm, khai bút, khai ấn, dâng hương, xây chầu - đại bội. Các bô lão trong trang phục truyền thống thực hiện nghi thức mời trầu, rượu, tặng lộc, tái hiện không khí lễ nghi cung đình xưa.
Sau phần lễ là phần hội với nhiều hoạt động như, múa lân, đờn ca tài tử, dân ca, quan họ… cùng hoạt động viết thư pháp, xin chữ đầu năm, triển lãm ảnh nghệ thuật - kiến trúc, thu hút đông đảo bạn trẻ tham gia.
“Điểm mới của lễ hội những năm gần đây là phát động Tết trồng cây. Ban tổ chức trao tặng cây xanh trồng lưu niệm trong khuôn viên di tích và gửi tặng hàng nghìn cây cho đoàn viên, thanh niên thành phố. Hoạt động này vừa kế thừa tục lệ động thổ, tịch điền sau Tết, vừa lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường trong không gian đô thị”, ông Ngọc chia sẻ.
Trải qua nhiều năm, Lễ hội Khai hạ - cầu an đã in sâu vào đời sống tinh thần người dân thành phố. Lễ hội không chỉ là dịp tưởng nhớ tiền nhân có công khai phá vùng đất phương Nam mà còn là không gian kết nối cộng đồng, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Theo ông Ngọc, Lễ Khai hạ - cầu an thể hiện truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc, khẳng định các thế hệ hôm nay phải tiếp nối, đoàn kết, quyết tâm xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển, văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
"Những nghi lễ đầu Xuân vẫn giữ được sự trang nghiêm, thành kính, góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị văn hóa đặc sắc của Nam Bộ giữa lòng thành phố năng động, phát triển", ông Ngọc chia sẻ.
Theo Ban Quản lý Lăng Lê Văn Duyệt, mỗi năm, di tích đón khoảng 10.000 lượt khách đến dự lễ. Từ năm 2022, Lễ hội Khai hạ - cầu an được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trở thành điểm nhấn văn hóa đầu Xuân của Thành phố Hồ Chí Minh.
