Lễ hội Phết xã Hiền Quan (huyện Tam Nông, Phú Thọ) diễn ra vào ngày 12-13 tháng Giêng âm lịch hàng năm để tưởng nhớ Thiều Hoa công chúa (nữ tướng thời Hai Bà Trưng có công đánh giặc) và Mộc Trang Đại vương (thời vua Đinh) có tham gia công dẹp loạn 12 sứ quân.
Cướp phết bắt nguồn từ một trò chơi dân gian nhằm rèn luyện sức khỏe cho binh sĩ xưa. Quả phết và quả chúi (nhỏ hơn) được làm từ gốc tre sơn son thếp vàng.
Hội cướp phết ở Hiền Quan (Tam Nông, Phú Thọ) được bắt đầu bằng màn tế lễ của các cụ cao niên trong làng. Sau lễ tế trong đình vào sáng 13 tháng Giêng (17/2), chiều cùng ngày 6 quả phết và 3 quả chúi làm từ củ tre sơn đỏ sẽ lần lượt được tung ra bãi đất trống để mọi người tham gia tranh cướp.
Trò chơi cần thể lực nên toàn bộ người chơi là nam giới. Với quan niệm cho rằng, cá nhân hay thôn xóm nào cướp được phết hoặc chúi thì cả năm sẽ gặp nhiều may mắn nên ai cũng mong muốn cướp được quả phết.
 |
Bất ngờ trưa cùng ngày, UBND huyện Tam Nông có văn bản hỏa tốc gửi UBND xã Hiền Quan và ban tổ chức lễ hội đề nghị dừng tổ chức phần cướp phết tại lễ hội này. Sau một hồi tạm dừng, Ban tổ chức thông báo chính thức sẽ không tiếp tục tổ chức đánh phết vào chiều 13 tháng Giêng như thường lệ. Lý do vì một ngày trước chính hội, Ban tổ chức đã không thể đảm bảo được những cam kết cũng như các thể lệ đã đề ra trong đề án "Đổi mới công tác quản lý và tổ chức Lễ hội Phết xã Hiền Quan, huyện Tam Nông" do UBND xã xây dựng trước mùa lễ hội.
Lãnh đạo huyện yêu cầu UBND xã Hiền Quan tiếp tục nghiên cứu đổi mới nội dung đánh phết đảm bảo phát huy giá trị truyền thống, an ninh an toàn và báo cáo huyện trước khi tiếp tục đánh phết vào các năm tiếp theo. Theo đó nếu chưa tìm được phương án đổi mới phù hợp, hội phết Hiền Quan không còn màn đánh phết như truyền thống.
Khi nghe thông báo, hàng trăm thanh niên tụ tập trước cửa đình tỏ ra bất ngờ và la ó phản đối. Người dân không đồng ý khi phong tục lễ hội bị phá bỏ, môt vài người nóng giận, xô đẩy với lực lượng chức năng. Dân làng tuyên bố "không có phết sẽ không về, lễ hội là phải có cướp phết" và ngồi thành từng đám trước cửa đình. Tuy nhiên, sau 3 tiếng đồng hồ khuyên giải của Ban tổ chức, phần lớn người dân ra về, một vài người vẫn bức xúc.
 Ngay sau khi nhận được thông báo, hàng trăm thanh niên đánh trống phản đối trước cửa đình. |
Một ngày trước khi lễ hội bắt đầu, ông Bùi Văn Thanh, Chủ tịch UBND xã Hiền Quan cho biết, ban tổ chức vô cùng căng thẳng vì nguy cơ vỡ trận. Không ngoài dự tính, chiều 16/2 trong khi các cụ làm lễ tế và rước phết ra bãi đánh phết, chỉ vài phút sau đã mất kiểm soát. Sau khi những quả phết được tung ra vài phút, cảnh tượng hỗn loạn tái diễn. Hàng trăm người từ bên ngoài tràn vào bãi đánh phết.
Theo đề án đổi mới của địa phương, bãi đánh phết năm nay chỉ có 100 người chia làm hai đội mặc trang phục xanh, đỏ đại diện cho Giáp Thượng và Giáp Hạ đánh phết. Lực lượng an ninh từ tỉnh, huyện tăng cường và bố trí dày đặc quanh bãi phết không ngăn được dòng người vượt rào. BTC lễ hội lập tức cho tạm dừng lễ hội và thông báo chính thức không có màn đánh phết chiều 13 tháng Giêng.
 Dù Ban tổ chức cấm các hành động bạo lực, đấm, đá, giẫm đạp, xúc phạm thân thể, danh dự của đối phương. Nhưng hầu hết các mùa lễ hội đều có người bị thương vì dẫm đạp. |
