Nguyễn Ngọc Vân – hay còn được biết đến với nghệ danh Helene Vân – là gương mặt nổi bật trong giới nhiếp ảnh đương đại. Sinh ra tại Hà Nội, trưởng thành từ môi trường học tập và làm việc quốc tế, Helene từng đặt chân đến hơn 60 quốc gia. Thế nhưng, chính thời điểm bị "kẹt" trong căn hộ ở Đà Nẵng giữa đại dịch COVID-19 đã trở thành bước ngoặt khiến chị quyết định quay trở lại với quê hương và dấn thân vào nghệ thuật nhiếp ảnh.
 |
Henele Vân chia sẻ tại triển lãm trong sáng 10/5. Ảnh: Đình Trung |
“Tôi nhận ra nhiếp ảnh không chỉ là lưu giữ hình ảnh đẹp, mà còn là một công cụ kể chuyện, một người bạn tâm hồn giữa hiện thực xô bồ”, chị chia sẻ. Từ đó, Helene bắt đầu hành trình bằng ánh sáng – một hành trình không đơn thuần vì đam mê mà là trách nhiệm lưu giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa đang dần mai một.
Cuốn sách ảnh mới nhất của chị – Làng nghề truyền thống Việt Nam (2024–2025) – là thành quả của hai năm rong ruổi từ Trà Vinh đến Cao Bằng, ghi lại hình ảnh của 14 làng nghề mang đậm bản sắc văn hóa. Từ nghề làm muối ở Hòn Khói, nghệ thuật in sáp ong trên vải của người Dao, người Mông, đến nghề đan đó ở Thủ Sỹ, chạm bạc Đồng Xâm hay làm nón lá ở Hoàng Diệu… mỗi khung hình đều chất chứa câu chuyện về sự cần mẫn, bền bỉ và tình yêu nghề của những con người thầm lặng.
 |
Sách ảnh mới nhất của Henele Vân. Ảnh: Đình Trung |
Không ít lần, chị đối diện với nguy hiểm. “Có lần tôi suýt gặp tai nạn khi xe gầm thấp vấp đá lớn trên đường vào làng. Còn ở lễ hội Kumbh Mela tại Ấn Độ, tôi phải đi bộ hơn 20 cây số mỗi ngày, chân rướm máu. Nhưng tôi hiểu, nếu không đi hôm nay, sẽ chẳng còn cơ hội thứ hai”, Helene nhớ lại.
Không chỉ đơn thuần ghi nhận hiện thực, Helene xem mình như người kể chuyện bằng ảnh. Như cụ Trần Thị Vân – nghệ nhân 92 tuổi gắn bó trọn đời với gốm – hay những người thợ làm mắm không danh hiệu, không ánh hào quang. “Họ là những anh hùng thầm lặng của văn hóa Việt Nam”, chị nói.
Không dừng lại ở việc xuất bản sách, Helene đang mang tác phẩm của mình trở lại chính các làng nghề – nơi chị chụp ảnh – như một hành động tri ân. Các bộ ảnh như gốm cổ Trù Sơn (Nghệ An) đã được giới thiệu tại triển lãm cấp quốc gia “Tự hào biên cương”. Ngoài ra, sách còn được trưng bày tại Hà Nội, TP.HCM và Đắk Lắk.
 |
Một số tác phẩm trong chùm ảnh về làng nghề của nữ nhiếp ảnh gia. Ảnh: Đình Trung |
Đặc biệt, trong chia sẻ với Ngày Nay, Helene Vân cho biết: “Năm 2026, Việt Nam sẽ lần đầu tiên đăng cai tổ chức sự kiện lớn của Hiệp hội Nhiếp ảnh Hoa Kỳ – một trong những hoạt động quy mô toàn cầu với sự quy tụ của hàng trăm nhiếp ảnh gia quốc tế.” Với vai trò là Đại sứ hình ảnh của hiệp hội tại Việt Nam, chị cảm thấy đó là trách nhiệm và cũng là cơ hội để quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam qua lăng kính nghệ thuật thị giác.
Trước đó, sự kiện tương tự đã được tổ chức tại Ấn Độ và Indonesia, với sự góp mặt của nhiếp ảnh gia đến từ hơn 40 quốc gia. Khi Việt Nam được lựa chọn là điểm đến tiếp theo, không chỉ là sự ghi nhận năng lực tổ chức, mà còn là dịp để những câu chuyện như Helene Vân đang kể được vang xa hơn nữa.
Bên cạnh việc ghi lại vẻ đẹp văn hóa, Helene còn dùng sách ảnh làm phương tiện kết nối cộng đồng. Mỗi cuốn sách bán ra đều trích một phần kinh phí để chị và cộng sự xây dựng tủ sách miễn phí cho trẻ em vùng sâu, vùng xa. “Tôi tin tri thức là chiếc chìa khóa mở ra tương lai”, chị khẳng định.
