Sáu hệ thống núi lửa mà các chuyên gia dự báo sẽ hoạt động tới 3 thế kỷ, trải dài dưới bán đảo Reykjanes phía tây nam Iceland, hiện là nơi sinh sống của 30.000 người, chiếm gần 8% tổng dân số quốc đảo này.
Chúng tạo thành một mạng lưới ngầm trên bán đảo, kéo dài đến tận rìa thủ đô Reykjavik, nơi đã chứng kiến 5 vụ phun trào kể từ năm 2021.
Giữa những lo ngại về một vụ phun trào sắp xảy ra, chính phủ Iceland vào tháng 11 đã bắt đầu xây dựng các bức tường phòng thủ xung quanh nhà máy điện địa nhiệt Svartsengi trên bán đảo.
Theo bà Kristinn Hardarson, người đứng đầu công ty năng lượng HS Orka, chủ sở hữu của nhà máy điện Svartsengi, gần 100 máy ủi, máy xúc và xe tải đã làm việc không ngừng nghỉ quanh nhà máy để xây dựng công trình phòng thủ.
Tổng cộng, khoảng 560.000 m3 sỏi và đá nham thạch đông đặc, vốn đủ để lấp đầy 20.000 xe tải, sẽ được sử dụng để bảo vệ nhà máy.
Ông Vidir Reynisson, người đứng đầu Cơ quan Quản lý Khẩn cấp và Bảo vệ Dân sự Iceland, cho biết: "Chúng tôi phải chuyển hướng dung nham để hướng dòng chảy chạy dọc theo các rào chắn. Nếu cố gắng ngăn chặn dòng chảy, dung nham sẽ tích tụ và cuối cùng vượt qua các rào cản".
Việc xây dựng hệ thống phòng thủ cũng đã bắt đầu xung quanh thị trấn Grindavik gần đó, nơi có một trong những cảng cá quan trọng của Iceland và gần 4.000 cư dân đã phải sơ tán khi núi lửa phun trào hồi tháng 12 vừa qua.
Rào chắn đầu tiên tỏ ra hiệu quả trong việc chuyển hướng dung nham khỏi Grindavik nhưng khi các vết nứt mở ra ở phía bên kia của rào chắn, dung nham đã tràn tới thị trấn và khiến một số ngôi nhà bốc cháy.
Theo Ari Gudmundsson, kỹ sư đang thi công các rào chắn, cho biết những con đê hoặc bờ kè tương tự đã được thử nghiệm ở Ý, Hawaii và Iceland để bảo vệ khỏi dung nham nhưng ở quy mô nhỏ hơn.
Người Iceland lần đầu tiên xây dựng các bức tường phòng thủ trên đảo Heimaey khi vụ phun trào năm 1973 tàn phá thị trấn Vestmannaeyjar, buộc toàn bộ người dân ở đây phải sơ tán.
Kể từ đó, nhiều vụ phun trào đã xảy ra ở Iceland nhưng thường cách xa các thị trấn và cơ sở hạ tầng quan trọng. Khi hoạt động núi lửa bắt đầu trên bán đảo Reykjanes vào năm 2021, những nỗ lực mới nhằm xây dựng hệ thống phòng thủ đã được thực hiện.
Cục Bảo vệ Dân sự của Iceland cũng đang đào các đường ống dẫn nước nóng sâu hơn dưới lòng đất và nâng đường dây điện, cáp viễn thông lên cao hơn để tránh bị dung nham nung chảy.
Theo Bộ trưởng Cơ sở hạ tầng Sigurdur Ingi Johannsson, người Iceland có mối quan hệ phức tạp với núi lửa.
"Chúng ta phải nhớ rằng năng lượng địa nhiệt xanh, các điểm du lịch tuyệt vời và hạnh phúc ở Iceland đều đến từ sức mạnh của núi lửa. Đôi khi nó tốt và mang lại lợi ích cho người dân, nhưng đôi khi nó lại đe dọa chúng tôi”, ông Johannsson chỉ ra.
