Phát biểu khai mạc Hội thảo bà Lý Thị Hồng Điệp, Phó Tổng biên tập Báo Nông Nghiệp và Môi trường (đơn vị đồng tổ chức hội thảo) nhấn mạnh: “bảo đảm an ninh nguồn nước phải được xem xét đồng thời trên ba phương diện: bảo đảm đủ nước, bảo đảm chất lượng nước và nâng cao khả năng chủ động ứng phó trước những biến động của tự nhiên và nhu cầu phát triển. Điều đó đòi hỏi chúng ta phải chuyển từ tư duy ứng phó bị động sang quản trị chủ động; từ quản lý riêng lẻ theo ngành, theo địa giới hành chính sang quản lý tổng hợp theo lưu vực sông; từ điều hành chủ yếu dựa trên kinh nghiệm sang điều hành dựa trên dữ liệu, dự báo và các công cụ khoa học”.
Tại Hội thảo, các chuyên gia nêu bật vấn đề trong bối cảnh biến đổi khí hậu, những thách thức đối với tài nguyên nước ngày càng phức tạp. Các hiện tượng thời tiết cực đoan, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, suy giảm dòng chảy, ô nhiễm nguồn nước và El Niño đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực dự báo, quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước.
 |
Các chuyên gia cùng bàn giải pháp đảm bảo an ninh nguồn nước |
Mở đầu phần tham luận, Thạc sĩ Nguyễn Anh Tú đại diện Cục Quản lý Tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) trình bày về những giải pháp, kinh nghiệm và bài học từ phục hồi nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm, trong đó có các hệ thống sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy và Ngũ Huyện Khê. Theo ông Tú việc phục hồi các dòng sông đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, kết hợp kiểm soát nguồn thải, cải thiện chất lượng nước, duy trì dòng chảy, bảo vệ hệ sinh thái và tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan quản lý, địa phương.
Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM chia sẻ kinh nghiệm và giải pháp phục hồi hệ thống sông, kênh, rạch, gắn cải thiện chất lượng nước với chỉnh trang đô thị, khôi phục không gian sinh thái và nâng cao chất lượng sống của người dân. Thông điệp quan trọng được đặt ra là phục hồi dòng sông không chỉ dừng lại ở việc xử lý ô nhiễm, nạo vét hay khơi thông dòng chảy, mà phải hướng tới khôi phục chức năng tự nhiên, giá trị sinh thái và vai trò của dòng sông đối với cộng đồng.
Bài tham luận của đại diện Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển tập trung phân tích diễn biến El Niño giai đoạn 2026–2027, tác động của biến đổi khí hậu và những thách thức đối với an ninh nguồn nước khu vực Nam Bộ. Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam trình bày những đánh giá về thực trạng nguồn nước, tình hình sản xuất nông nghiệp và diễn biến xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long đến giữa tháng 10/2026; nhận định tình hình mùa khô 2026–2027 và đề xuất các giải pháp chủ động nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.
 |
Đại diện Cục Quản lý Tài nguyên nước trình bày tham luận tại Hội thảo |
Hội thảo còn nêu bật vấn đề thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên nước và vận hành hệ thống công trình thủy lợi, thủy điện. Các chuyên gia nhận định sự phát triển của công nghệ số đang mở ra những khả năng mới trong giám sát, dự báo và điều hành tài nguyên nước. Thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu, quan trắc tự động, viễn thám, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, các cơ quan quản lý có thể nâng cao khả năng theo dõi diễn biến nguồn nước, dự báo hạn hán, xâm nhập mặn, hỗ trợ vận hành hồ chứa và phân bổ nguồn nước theo nhu cầu thực tế.
Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ là đầu tư trang thiết bị, phần mềm hay xây dựng cơ sở dữ liệu. Yêu cầu quan trọng là kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả thông tin giữa các lĩnh vực khí tượng thủy văn, tài nguyên nước, thủy lợi, thủy điện và chính quyền địa phương.
Đại diện Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) làm rõ vấn đề qua tham luận chuyển đổi số trong giám sát, điều hòa, phân phối tài nguyên nước và vận hành hồ chứa, hệ thống thủy lợi.
Các nội dung thảo luận hướng tới việc sử dụng dữ liệu để nâng cao chất lượng dự báo, hỗ trợ ra quyết định, xác định sớm nguy cơ thiếu nước, chủ động xây dựng phương án điều tiết, phân bổ nguồn nước và nâng cao hiệu quả vận hành các công trình. Đây cũng là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm đưa các quy định của Luật Tài nguyên nước vào thực tiễn, thúc đẩy quản lý tài nguyên nước theo hướng tổng hợp, thống nhất, hiện đại và bền vững.
