Thành phố Hồ Chí Minh từng bước đưa năng lực chuyên môn đến với nhiều khu vực, hình thành nhiều cực phát triển đủ mạnh và kết nối trong một mạng lưới thống nhất. Nếu hệ thống y tế đa tầng là công cụ hữu hiệu chăm sóc sức khỏe liên tục cho người dân thì đa cực là lời giải cho bài toán tổ chức không gian y tế của đô thị hiện đại của TP Hồ Chí Minh hiện nay.
Tái cấu trúc không gian y tế của một siêu đô thị
Trong nhiều thập niên, mô hình phát triển y tế của TP Hồ Chí Minh chủ yếu tập trung tại khu vực trung tâm, tạo nên những bệnh viện lớn, những trung tâm chuyên sâu và những thương hiệu y khoa nổi tiếng cả nước. Tuy nhiên, khi không gian đô thị mở rộng gấp nhiều lần sau hợp nhất, khoảng cách địa lý trở thành “rào cản” ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Càng tập trung nguồn lực vào khu vực nội đô, áp lực giao thông, chi phí xã hội và tình trạng quá tải bệnh viện càng gia tăng.
Chính vì vậy, TP Hồ Chí Minh lựa chọn chiến lược phát triển hệ thống y tế theo hướng đa cực như một bước chuyển từ tư duy tập trung nguồn lực sang tư duy phân bố tối ưu năng lực. Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết, ở mỗi cực phát triển cần đủ năng lực đáp ứng các nhu cầu khám, chữa bệnh thiết yếu của người dân ngay tại địa phương. Những chuyên khoa nền tảng như cấp cứu, hồi sức, nội khoa, ngoại khoa, chấn thương chỉnh hình, sản, nhi, gây mê hồi sức, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm... phải được bảo đảm ở tất cả các cực phát triển. Trên nền tảng đó, mỗi cực sẽ được ưu tiên phát triển những lĩnh vực chuyên sâu phù hợp với lợi thế của mình, như tim mạch, ung bướu, nhãn khoa, răng hàm mặt, y học cổ truyền, phục hồi chức năng…
Mỗi cực y tế không đơn thuần là một bệnh viện lớn được đặt ở một vị trí mới mà là một hệ sinh thái y tế hoàn chỉnh, được tổ chức đồng bộ từ y tế cơ sở đến bệnh viện khu vực, bệnh viện chuyên sâu, hệ thống cấp cứu ngoại viện và hạ tầng số… đủ năng lực chăm sóc sức khỏe người dân trên toàn bộ địa bàn. Người dân được quản lý sức khỏe ngay tại cộng đồng, được cấp cứu kịp thời khi có tình huống khẩn cấp, được điều trị tại cơ sở phù hợp với tình trạng bệnh và được chuyển tuyến nhanh chóng khi cần các kỹ thuật chuyên sâu. Sau điều trị, người bệnh tiếp tục được theo dõi và quản lý lâu dài tại địa phương.
Với y tế đa cực, toàn bộ hệ thống không vận hành như những bệnh viện riêng lẻ mà như một mạng lưới chuyên môn thống nhất, trong đó bệnh viện tuyến cuối giữ vai trò hạt nhân dẫn dắt, còn các bệnh viện cửa ngõ và bệnh viện khu vực là những mắt xích trực tiếp cung cấp dịch vụ chất lượng cao cho người dân tại từng khu vực. Trong mô hình đa cực, khoảng cách địa lý không còn là rào cản nếu các cơ sở y tế được kết nối bằng một hạ tầng dữ liệu thống nhất. Hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, hệ thống điều phối khám, chữa bệnh, hội chẩn từ xa và kho dữ liệu dùng chung sẽ giúp thông tin y tế được liên thông xuyên suốt giữa các cơ sở trong toàn hệ thống. Người bệnh có thể được theo dõi liên tục dù khám tại trạm y tế, điều trị tại bệnh viện khu vực hay chuyển đến bệnh viện chuyên sâu.
Đưa y tế chuyên sâu đến gần hơn với người dân
Trong tư duy truyền thống, người bệnh phải tìm đến nơi có chuyên gia nhưng trong tư duy đa cực, hệ thống y tế chủ động đưa năng lực chuyên môn đến gần nơi người dân sinh sống. “Đây là sự thay đổi căn bản trong triết lý phát triển của một hệ thống y tế hiện đại. Nếu trong tư duy truyền thống, chất lượng của hệ thống y tế được phản ánh qua những bệnh viện lớn ở trung tâm thì trong tư duy đa cực, chất lượng của hệ thống được phản ánh bằng khả năng để người dân ở bất kỳ khu vực nào cũng có thể tiếp cận dịch vụ chất lượng cao trong khoảng cách hợp lý”, Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh.
Theo kế hoạch của Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, Thành phố sẽ phát triển 6 cực y tế chuyên sâu, bao gồm: Cực y tế trung tâm là hệ thống các bệnh viện khu vực trung tâm Thành phố hiện hữu; Cực y tế phía Bắc (khu vực Bình Dương cũ) với tâm điểm là Bệnh viện Đa khoa Bình Dương; Cực y tế phía Đông (khu vực Thủ Đức) với tâm điểm là Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức; Cực y tế phía Đông Nam (khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ); Cực y tế phía Tây Nam (khu vực Bình Chánh - Cần Giờ); Cực y tế phía Tây (khu vực Củ Chi - Hóc Môn).
Để hình thành các cực chuyên sâu tại các khu vực, TP Hồ Chí Minh đã xây dựng các bệnh viện cửa ngõ như: Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Củ Chi, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn, Bệnh viện Đa khoa Bình Dương, Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu, Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa… từng bước nâng cao năng lực trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe của từng vùng, giúp người dân tiếp cận dịch vụ chất lượng cao ngay tại địa phương, giảm chuyển tuyến không cần thiết.
Song song đó, Thành phố mở cơ sở 2, cơ sở 3 của các bệnh viện tuyến cuối tại các khu vực này. Cụ thể, Bệnh viện Nhân dân Gia Định sẽ mở cơ sở 3 tại khu vực Phú Mỹ, hình thành mạng lưới phục vụ cả khu vực phía Đông Nam của Thành phố; Bệnh viện Đa khoa Bình Dương phát triển cơ sở 2 tại Trung tâm Y tế Bắc Tân Uyên, mở rộng năng lực của cực y tế phía Bắc; Bệnh viện Tâm thần phát triển cơ sở tại khu vực Bình Dương; Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch định hướng xây dựng cơ sở tại khu vực Bà Rịa…Ngoài ra, các bệnh viện như: Bệnh viện Y học cổ truyền, Bệnh viện Phục hồi chức năng, Bệnh viện Mắt, Bệnh viện Răng Hàm Mặt, Bệnh viện Tai Mũi Họng, Bệnh viện Da liễu... sẽ phát triển cơ sở 2 tại các khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, phù hợp với nhu cầu dân số và định hướng phát triển của từng cực y tế.
“Chiến lược đa cực là không đưa người bệnh về trung tâm mà đưa năng lực của trung tâm đến với người dân. Đa cực không chỉ giải quyết những thách thức của hiện tại như quá tải, khoảng cách tiếp cận hay phân bố nguồn lực, mà còn tạo ra một cấu trúc đủ linh hoạt để hệ thống y tế TP Hồ Chí Minh thích ứng với sự phát triển của đô thị trong nhiều năm tới”, ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh nhận định.
