Đây không chỉ là bước đi nhằm đa dạng hóa sản phẩm mà còn là "chìa khóa" để bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và nâng cao sinh kế bền vững cho người dân bản địa.
Đánh thức tiềm năng từ bản sắc và đại ngàn
Lào Cai sở hữu nguồn tài nguyên vô giá để phát triển du lịch cộng đồng, hội tụ đầy đủ các yếu tố từ cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ đến kho tàng văn hóa phi vật thể đồ sộ. Sự giao thoa giữa hai vùng đất không chỉ mở rộng không gian địa lý mà còn tạo nên một "vòng cung du lịch" đặc sắc. Đó là sự kết hợp giữa đỉnh Fansipan hùng vĩ, dãy Hoàng Liên Sơn trùng điệp với "biển mây" Tà Xùa hay đỉnh Tây Côn Lĩnh.
Những thửa ruộng bậc thang kỳ vĩ tại Sa Pa, Bát Xát hòa cùng danh thắng quốc gia đặc biệt Mù Cang Chải tạo nên một bức tranh thiên nhiên choáng ngợp, sức hút mãnh liệt với du khách quốc tế.
Bản sắc độc đáo của cộng đồng các dân tộc anh em tại Lào Cai đã biến mỗi bản làng thành một "bảo tàng sống". Du khách có thể đắm mình trong không gian văn hóa đa dạng, từ nếp nhà sàn truyền thống của người Tày tại Nghĩa Đô đến những bản làng người Mông hiếu khách vùng cao Khau Phạ.
Các lễ hội đậm chất nhân văn như lễ Cấp sắc của người Dao, lễ hội xuống đồng của người Tày hay hội Gầu Tào của người Mông được gìn giữ vẹn nguyên, là những "chất liệu" quý giá để xây dựng các sản phẩm du lịch có chiều sâu.
Tiềm năng của vùng đất này còn nằm ở hệ sinh thái nông nghiệp và nghỉ dưỡng đa dạng. Du khách không chỉ đến để tham quan mà còn có thể tham gia vào các hoạt động trải nghiệm thực tế như cấy lúa, hái chè cổ thụ Suối Giàng, tắm thuốc bắc truyền thống hay thưởng thức ẩm thực bản địa độc đáo với những sản vật trứ danh từ nếp Tú Lệ đến thắng cố vùng cao. Đặc biệt, các địa phương trọng điểm như Nghĩa Đô hay Lâm Thượng với vẻ đẹp sơ khai, môi trường sinh thái trong lành đang được định hướng trở thành những "viên ngọc quý" theo tiêu chuẩn ASEAN, hứa hẹn đưa Lào Cai trở thành điểm đến hàng đầu khu vực.
Chuẩn hóa mô hình kiểu mẫu theo tiêu chí ASEAN
Để hiện thực hóa mục tiêu hội nhập quốc tế sâu rộng, tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 51/KH-UBND ngày 06 tháng 02 năm 2026 về việc xây dựng mô hình làng du lịch cộng đồng đạt Tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN giai đoạn 2026-2028. Trong đó, xã Nghĩa Đô và Lâm Thượng được lựa chọn làm hạt nhân để xây dựng các mô hình kiểu mẫu. Định hướng này khẳng định vai trò chủ thể của cộng đồng trong việc gắn kết hoạt động du lịch với bảo tồn văn hoá, bảo vệ môi trường và nâng cao sinh kế cho người dân.
Lộ trình chuyên nghiệp hóa được vạch ra rõ nét: đến năm 2026, 100% xã tham gia mô hình phải kiện toàn Ban quản lý du lịch cộng đồng và vận hành theo quy chế chuẩn. Chất lượng nguồn nhân lực được coi là yếu tố sống còn khi phấn đấu đến năm 2027, tối thiểu 80% hộ dân tham gia được bồi dưỡng kiến thức chuyên sâu về kỹ năng giao tiếp, vệ sinh an toàn và giới thiệu văn hóa bản địa. Mỗi xã sẽ xây dựng và chuẩn hóa ít nhất 5 sản phẩm đặc trưng, từ trải nghiệm sinh hoạt dân tộc, ẩm thực bản địa đến các sản phẩm nông nghiệp sinh thái gắn với chương trình OCOP, tạo nên một hệ sinh thái dịch vụ đa tầng.
Sự bứt phá của du lịch cộng đồng Lào Cai gắn liền với việc hiện đại hóa hạ tầng thiết yếu và ứng dụng công nghệ. Theo lộ trình đến năm 2027, hệ thống đường giao thông nội bản, biển chỉ dẫn thông minh, bãi đỗ xe và nhà vệ sinh công cộng sẽ được hoàn thiện 100%, đảm bảo tiêu chí "Bản sắc - Xanh - Sạch - Đẹp".
Không chỉ dừng lại ở hạ tầng, Lào Cai đang đẩy mạnh chuyển đổi số để quảng bá điểm đến. Mỗi xã sẽ vận hành ít nhất một kênh truyền thông số chính thức, đồng thời hỗ trợ tối thiểu 50% cơ sở dịch vụ kết nối trên các nền tảng trực tuyến. Việc xây dựng những "câu chuyện điểm đến" và biên soạn sổ tay du lịch song ngữ là cách để Lào Cai đưa hồn cốt văn hóa vùng cao chạm tới trái tim du khách toàn cầu.
Mục tiêu đến năm 2028, mỗi xã sẽ đón tối thiểu 20.000 lượt khách/năm, với ít nhất 30% là khách quốc tế, minh chứng cho vị thế của du lịch cộng đồng đạt chuẩn ASEAN. 100% mô hình du lịch cộng đồng thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, phân loại rác thải, đảm bảo an toàn - vệ sinh; đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về an toàn, vệ sinh, tương tác cộng đồng, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ theo Tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN. Đến năm 2028, hoàn thành công nhận 2/2 làng du lịch cộng đồng đạt tiêu chuẩn ASEAN.
Phát triển bền vững không thể tách rời trách nhiệm với môi trường. Lào Cai kiên định thực hiện 7 tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN, tập trung vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng địa phương và bảo tồn hệ sinh thái. Tỉnh khuyến khích các sản phẩm sinh thái, nông nghiệp hữu cơ và áp dụng các biện pháp phân loại rác thải triệt để tại nguồn.
Việc hoàn thiện các tiêu chuẩn ASEAN từ phúc lợi xã hội, tương tác cộng đồng đến đổi mới sáng tạo sẽ là thước đo chuẩn xác cho sự phát triển của ngành du lịch địa phương. Với sự đồng lòng của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, du lịch cộng đồng sẽ thực sự trở thành trụ cột quan trọng, góp phần đưa Lào Cai vươn mình trở thành điểm đến hàng đầu khu vực, dẫn dắt sự tăng trưởng xanh của toàn vùng Tây Bắc.
