Mánh khóe trốn thuế của các tập đoàn công nghệ

Mánh khóe trốn thuế của các tập đoàn công nghệ

Facebook và Google là hai công ty có thị phần quảng cáo trực tuyến lớn nhất thế giới và hiện diện tại hàng chục quốc gia. Nhưng thông qua các phương thức luồn lách tinh vi, hai tập đoàn công nghệ Mỹ chỉ phải đóng những khoản thuế rất nhỏ so với doanh thu khổng lồ, khiến nhiều quốc gia đang phải đưa ra các chế tài chặt chẽ buộc “những kẻ ăn bám” của thế giới hiện đại phải thực hiện nghĩa vụ công bằng.

Mánh khóe trốn thuế của các tập đoàn công nghệ ảnh 1

Một căn nhà hai tầng màu trắng nhỏ nằm trong khu dân cư ở Accra, Ghana, không biển hiệu, được cho là văn phòng của Tập đoàn Google- công ty đã kiếm được hơn 160 tỷ USD doanh thu toàn cầu vào năm 2019, trong đó ước tính khoảng 18 tỷ USD ở Châu Phi và Trung Đông. Khi được hỏi, một nhân viên lễ tân tòa nhà cho biết: “Chúng tôi có quyền lựa chọn việc có nên treo biển hiệu bên ngoài hay không”. Văn phòng Accra cũng tự xác định “không phải là sự hiện diện thực tế” của Google tại Ghana, vì vậy sẽ không phải trả thuế ở Ghana, cũng như không làm như vậy ở hầu hết các quốc gia trên lục địa châu Phi.

Trên thực tế, tất cả 250 triệu chủ sở hữu điện thoại thông minh ở châu Phi đều sử dụng Facebook, nhưng tập đoàn này chỉ có một văn phòng ở Nam Phi, khiến quốc gia đó trở thành nước duy nhất trên lục địa này Facebook phải nộp thuế.

Trong khi đó, Facebook thậm chí còn ít có chi nhánh hơn. Mặc dù trên thực tế, tất cả 250 triệu chủ sở hữu điện thoại thông minh ở châu Phi đều sử dụng Facebook, nhưng tập đoàn này chỉ có một văn phòng ở Nam Phi, khiến quốc gia đó trở thành nước duy nhất trên lục địa này Facebook phải nộp thuế.

Hai tập đoàn truyền thông lớn thế giới này có thể “né thuế” nhờ vào quy tắc hiện diện thực tế (văn phòng, cơ sở kinh doanh…) trong luật thuế của châu Phi. Theo đó, một công ty chỉ có thể hoạt động nếu có hiện diện thực tế tại quốc gia đó. Một quan chức của Sở thuế Nigeria cho rằng, đây là “tàn tích” của một quy định luật thuế đưa ra trước khi có nền kinh tế số. Nhiều quốc gia đã không lường trước được nền kinh tế kỹ thuật số có khả năng tạo thu nhập mà không cần sự hiện diện thực tế.

Mánh khóe trốn thuế của các tập đoàn công nghệ ảnh 2

Hiện nay, ở nhiều các quốc gia châu Âu, các “gã khổng lồ” công nghệ Mỹ gần như chỉ tồn tại trong thế giới ảo. Dịch vụ của họ được cung cấp qua các ứng dụng trên điện thoại thông minh và máy tính bảng mà các nhà lập trình và máy chủ dữ liệu nằm ở tận bên kia đại dương. Những doanh nghiệp này với chỉ một đội ngũ nhân viên ít ỏi làm việc văn phòng, song họ có tới hàng triệu người dùng hoặc khách hàng, thu những lợi nhuận khổng lồ.

Nhiều cơ quan quản lý thuế trên toàn cầu đã bắt đầu thay đổi để cho phép đánh thuế các thực thể kỹ thuật số kể từ năm 2017. Tuy nhiên các quốc gia châu Phi vẫn bị tụt hậu, đó là lý do tại sao lục địa này tiếp tục mang lại lợi nhuận béo bở cho các gã khổng lồ công nghệ. Một báo cáo năm 2018 của PriceWaterhouseCoopers cho biết, Nigeria- nền kinh tế lớn nhất châu Phi, đã chứng kiến mức tăng trưởng trung bình 30% hàng năm trong quảng cáo trên internet 5 năm qua.

William Ansah, Giám đốc điều hành công ty quảng cáo hàng đầu Tây Phi Origin 8, có trụ sở tại Ghana cho biết đã phải trả một lượng đáng kể ngân sách của mình cho các dịch vụ trực tuyến. Tuy nhiên, các khoản thanh toán cho Facebook và Google đã không mang lợi cho Ghana, thông qua mánh khóe “chuyển giá” của các đại gia công nghệ này. Ông William Ansah cho rằng, các công ty này nên bị buộc phải nộp thuế ở Ghana, vì doanh thu của họ đến từ những người tiêu dùng Ghana, trong khi những biên lai thu tiền lại liệt kê ‘Ireland’ là điểm đến của khoản thanh toán.

Mánh khóe trốn thuế của các tập đoàn công nghệ ảnh 3
Mánh khóe trốn thuế của các tập đoàn công nghệ ảnh 4

Trên thực tế, trong nhiều năm qua, những công ty công nghệ đã né hoặc trốn được không ít loại thuế nhờ cách đặt chi nhánh tại nhiều nơi và lợi dụng sơ hở về luật thuế của các quốc gia. Chuyển giá, chuyển doanh thu, báo lỗ, xây dựng mê hồn trận công ty mẹ-con ở nước ngoài... nằm trong số rất nhiều những chiêu trò các đại công ty thường dùng để trốn thuế. Theo ước tính của OECD, các quốc gia trên toàn thế giới mất 240 tỷ USD thuế vào năm 2015 vì các thủ thuật chuyển doanh thu và lợi nhuận của các doanh nghiệp toàn cầu.

Một trong những chiến lược trốn thuế phổ biến mà những “gã khổng lồ” sử dụng dựa trên cái gọi là “Chuyển giá” (Transfer Pricing). Cụ thể, đây là những giao dịch trên giấy tờ giữa những công ty con nhằm chuyển giao số thu nhập đến những quốc gia có mức thuế thấp, trong khi phí tổn lại rơi vào những quốc gia có mức áp thuế cao hơn. Trong trường hợp của Facebook, doanh thu thực tế từ dịch vụ quảng cáo ở Pháp và Đức là khá thấp, song tại trụ sở chính ở Ireland, con số này lên tới 7,9 tỷ euro. Rõ ràng phần lớn doanh thu của Facebook tại Ireland không đến từ hòn đảo nhỏ bé với chỉ 2,5 triệu người sử dụng này.

Mánh khóe trốn thuế của các tập đoàn công nghệ ảnh 5

Google cũng áp dụng chiêu bài tương tự. Trong năm 2015, Google có hơn 71 triệu người dùng tại Đức và hơn 55 triệu người dùng tại Pháp, song doanh thu ở cả hai quốc gia đều chỉ ở mức tối thiểu. Trong khi đó ở Ireland, nơi mà số người truy cập vào công cụ tìm kiếm này chỉ dưới 5 triệu, doanh thu của Alphabet lại lên tới 22,6 tỷ euro vào năm 2015.

Nhiều công ty công nghệ thông tin toàn cầu đưa ra quan điểm rằng cơ sở thường trú quan trọng là “máy chủ” (server) được đặt tại nước ngoài, dù có đặt văn phòng ở nước sở tại đi chăng nữa, đây cũng chỉ đóng vai trò là phương tiện liên lạc trung gian. Do đó, họ không phải là đối tượng để chịu thuế doanh nghiệp. Hiện nay, các doanh nghiệp công nghệ có xu hướng lập trụ sở ở những quốc gia có thuế suất thấp như Ireland, Luxembourg để “né” thuế. Nhờ đó, dù trụ sở công ty ở một nơi khác, các doanh nghiệp này vẫn có thể tiến hành các hoạt động kinh doanh như quảng cáo trực tuyến, bán dữ liệu của người dùng, thu lợi nhuận trên toàn thế giới, không giới hạn ở một quốc gia cụ thể. Chính vì vậy, những “thiên đường thuế” thường được các hãng công nghệ lớn lợi dụng là Bermuda và đảo Cayman (thuế thu nhập doanh nghiệp 0%). Đặc biệt, Ireland cũng là quốc gia thu hút những công ty này bởi thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ 12,5%, thấp hơn nhiều nước trên thế giới.

Mánh khóe trốn thuế của các tập đoàn công nghệ ảnh 6
Mánh khóe trốn thuế của các tập đoàn công nghệ ảnh 7

Theo báo cáo của EU, các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu có thể đã mất 5,4 tỷ euro doanh thu thuế từ Google và Facebook từ năm 2013 đến năm 2015. Các tập đoàn này “giảm thiểu gánh nặng thuế tổng thể ở EU bằng cách chuyển tất cả doanh thu đến các quốc gia thành viên có mức thuế thấp như Ireland và Luxembourg”. Trước tình hình trên, hàng loạt biện pháp đã được tính đến. Đáng chú ý, Pháp đề xuất việc đánh thuế các “gã khổng lồ” công nghệ của Mỹ dựa trên doanh thu mà họ thu được ở mỗi quốc gia châu Âu, chứ không phải là lợi nhuận tập trung tại các nước có mức thuế thấp.

Vấn nạn “né thuế” cũng đang nhận được sự hợp tác nhằm giải quyết tốt nhất ở cấp độ quốc tế, với các đề xuất đưa ra tại hội nghị G20 hay OECD, nhắm vào các công ty công nghệ, với lợi nhuận tập trung vào cung cấp dịch vụ, thu thập và trao đổi dữ liệu điện tử xuyên biên giới. Theo đó các nước nhất trí tiến tới xây dựng bộ quy tắc chung, nhằm ngăn chặn những tập đoàn công nghệ lớn trốn thuế hoặc chuyển lợi nhuận sang các thiên đường thuế để giảm nghĩa vụ tài chính. Đề xuất này tập trung vào hai trụ cột.

Mánh khóe trốn thuế của các tập đoàn công nghệ ảnh 8

Thứ nhất, phân chia quyền đánh thuế của các nước có thẩm quyền tài phán đối với một công ty công nghệ bán hàng hóa và dịch vụ tại nước của họ dù không thiết lập sự hiện diện thực tế. Điều này có nghĩa là các công ty công nghệ phải trả một phần thuế công bằng tại nước mà người dùng của họ cư trú, hơn là tại nơi là họ thiết lập văn phòng thường trú. Thứ hai, nếu các công ty công nghệ vẫn tìm cách chuyển doanh thu và lợi nhuận từ một nước mà họ kinh doanh sang ở một nước có mức thuế doanh nghiệp thấp hơn, họ sẽ bị áp dụng mức thuế tối thiểu toàn cầu theo thỏa thuận nhất trí giữa các quốc gia. Tuy nhiên, hiện đề xuất này đang đi vào bế tắc và khó được thông qua do sự bất đồng vì lợi ích quốc gia giữa các nước, trong đó có sự phản đối của Mỹ vì đa số các tên tuổi công nghệ lớn toàn cầu đều là các công ty Mỹ như Google, Apple, Facebook, Amazon. Trong khi đó, một số quốc gia cũng không ủng hộ đề xuất này do chính họ đang nhận được “miếng bánh” thuế lớn hơn nhờ thu hút các “ông lớn” công nghệ đến đặt trụ sở.

Các quốc gia Đông Nam Á - khu vực có nền kinh tế kỹ thuật số tăng trưởng nhanh hàng đầu thế giới - đang đẩy mạnh siết chặt quy định về thuế đối với những công ty công nghệ nước ngoài, đặc biệt là Facebook, Google hay Netflix.

Với việc các quốc gia chưa tìm được tiếng nói chung ở cấp độ quy mô toàn cầu, nhiều nước đã có những biện pháp áp dụng đơn phương. Các quốc gia Đông Nam Á - khu vực có nền kinh tế kỹ thuật số tăng trưởng nhanh hàng đầu thế giới - đang đẩy mạnh siết chặt quy định về thuế đối với những công ty công nghệ nước ngoài, đặc biệt là Facebook, Google hay Netflix. Cơ quan thuế Indonesia cho biết đã cấp mã số thuế VAT cho Amazon Web Services, Netflix, Spotify và các công ty con của Google thuộc khu vực châu Á - Thái Bình Dương như Google Ireland và Google LLC.

Với quy định mới của chính quyền Jakarta, doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh sản phẩm, dịch vụ tại Indonesia có doanh số trên 600 triệu rupiah (khoảng 41.630 USD) hoặc có ít nhất 12.000 người dùng truy cập mỗi năm đều phải đóng thuế giá trị gia tăng (VAT). Ngoài Indonesia, các nước tại khu vực ASEAN như Singapore, Thái Lan và Malaysia cũng cân nhắc nhiều loại thuế với ngành bán hàng trực tuyến. Thái Lan và Philippines áp thuế VAT 7-12% đối với những tập đoàn công nghệ cung cấp dịch vụ xuyên biên giới, trong đó có Google, Amazon, Netflix và Spotify. Bất chấp sức ép của Mỹ, Pháp cũng tuyên bố đơn phương sẽ áp dụng thuế công nghệ. Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 với việc các hoạt động tthương mại điện tử và kinh doanh online hưởng lợi lớn, nhiều quốc gia được cho là sẽ nhanh chóng thúc đẩy áp dụng thuế kỹ thuật số để cứu giúp nền kinh tế khỏi khó khăn của đại dịch.

Mánh khóe trốn thuế của các tập đoàn công nghệ ảnh 9

Bài: Anh Đức

Thiết kế: Thúy Dung

TIN LIÊN QUAN
Các chủ phương tiện khi bị dừng xe để kiểm tra sẽ đọc số điện thoại, hoặc liên lạc người được cho là lãnh đạo CSGT huyện để không bị xử phạt. Ảnh: Chụp màn hình
Đồng Nai: Điều tra, xử lý nghiêm vụ lãnh đạo CSGT bị tố ‘thu tiền tháng’ để ‘giải cứu’ xe sai phạm

(Ngày Nay) - Mới đây, mạng xã hội lan truyền nhiều clip ghi lại bằng chứng cho thấy, chủ các phương tiện giao thông quá tải, sai phạm đã liên lạc một số người được cho là “lãnh đạo CSGT huyện Trảng Bom” nhờ “giải cứu”. Một chủ phương tiện trong clip còn cho biết, mỗi tháng họ phải nộp 1 triệu đồng để những người này can thiệp khi bị CSGT kiểm tra.

Học sinh Hà Nội phải đeo khẩu trang từ nhà đến trường
Học sinh Hà Nội phải đeo khẩu trang từ nhà đến trường

(Ngày Nay) - Các trường học phải có thiết bị đo thân nhiệt, nước sát khuẩn, nơi rửa tay bằng nước sạch và xà phòng.... Cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh tiếp tục thực hiện thường xuyên việc đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà.

Thanh Thanh Hiền ly hôn Chế Phong
Thanh Thanh Hiền ly hôn Chế Phong

(Ngày Nay) - Nghệ sĩ Thanh Thanh Hiền đã ly hôn với ca sĩ Chế Phong, con trai của danh ca Chế Linh, vì anh thay lòng đổi dạ.

Tất cả các F1,F2 tại TP HCM đều âm tính
Tất cả các F1,F2 tại TP HCM đều âm tính

(Ngày Nay) - Sáng 5/12, CDC TP Hồ Chí Minh (HCDC) thông tin, tất cả các mẫu xét nghiệm F1, F2 của 4 ca mắc COVID-19 mới đều âm tính với SARS-CoV-2. Như vậy, trong 3 ngày liên tiếp, thành phố không có ca mắc mới trong cộng đồng, chùm ca bệnh khởi phát từ bệnh nhân 1342 đã được ngăn chặn.

Điều gì xảy ra khi virus Sars-CoV-2 ở trong cơ thể
Điều gì xảy ra khi virus Sars-CoV-2 ở trong cơ thể

(Ngày Nay) -  Khi số ca mắc COVID-19 ngày một tăng, các chuyên gia đã phải làm việc không ngừng nghỉ để tìm hiểu rõ hơn về căn bệnh này. Chúng ta biết rằng các triệu chứng khi mắc bệnh bao gồm sốt, ho và khó thở. Vậy virus đã làm gì bên trong cơ thể để gây ra những triệu chứng đó?

Lơ là, chủ quan trong giám sát, theo dõi y tế người thuộc diện cách ly tập trung, cách ly tại nhà có thể làm lây lan dịch bệnh ra cộng đồng.
Chống dịch COVID-19: 'Trên nóng, dưới lạnh', khắc phục cách nào?

(Ngày Nay) - Đến sáng hôm nay, 5/12, tất cả trường hợp F1, F2 của các ca nhiễm COVID-19 ở TPHCM, khởi phát từ BN 1342 lây cho BN 1347, BN 1348, BN 1349, đều âm tính nhưng tình huống lây nhiễm là lời cảnh báo nghiêm khắc về tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”, nhất là sự chủ quan, lơ là của chính quyền, lực lượng phòng chống dịch ở cơ sở.