Khởi hành từ Hong Kong, bà Mạnh Vãn Châu - Giám đốc tài chính của tập đoàn công nghệ Huawei của Trung Quốc và là con gái của người sáng lập tập đoàn Nhậm Chính Phi - lúc bấy giờ đang đổi chuyến để tới Mexico và nghĩ rằng chặng dừng chân ở Vancouver không làm bà mất nhiều thời gian.
3 giờ đồng hồ, sau khi bị bắt giữ và bị các quan chức Canada thẩm vấn về vai trò của bà tại Huawei, bà Mạnh nhận ra rằng mình bị bắt theo yêu cầu của chính quyền Washington. Tiến trình xét xử tại tòa án ở Canada sau đó cho thấy Mỹ đã phát lệnh truy nã bà Mạnh Vãn Châu từ vài tháng trước đó do cáo buộc bà che đậy thương vụ bán trang thiết bị cho phía Iran, vi phạm lệnh trừng phạt mà Mỹ áp đặt với quốc gia này.
Kể từ khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung trỗi dậy từ cách đây hơn 1 năm, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tăng cường công kích các công ty công nghệ Trung Quốc, với lý do bảo vệ an ninh quốc gia Mỹ. Hành động mà Mỹ nhằm vào Huawei được tăng cường kể từ thời điểm đó.
Trong tháng 5 vừa qua, Huawei - nhà cung ứng thiết bị viễn thông lớn nhất và là hãng sản xuất smartphone đứng thứ hai thế giới - đã bị liệt vào danh sách đen thương mại, khiến công ty này bị hạn chế tiếp cận các thiết bị công nghệ cao của Mỹ - như chip và phần mềm. Huawei khẳng định rằng Washington không có đủ bằng chứng để cáo buộc họ do thám cho chính phủ Trung Quốc.
 Bà Mạnh Vãn Châu đang bị quản thúc tại gia ở Canada Ảnh: The Star. |
Vụ bắt giữ bà Mạnh Vãn Châu cũng khiến ông Nhậm Chính Phi - người sáng lập kiêm CEO của Huawei - bất đắc dĩ trở thành nhân vật chú ý của dư luận và phải ra mặt cáng đáng nhiều công việc của công ty. Trước khi vụ việc xảy ra, ông Nhậm thường để cho các nhân viên dưới quyền lo mọi vấn đề về quan hệ của công ty. Giờ thì ông phải xuất hiện khắp mọi nơi, bởi Huawei đang phải đối mặt với nhiều mối đe dọa về mặt chính trị và kinh tế.
Tuần trước, trong buổi phỏng vấn với kênh CNN Business, ông Nhậm thừa nhận rằng con gái ông đã trở thành một con bài ngã giá trong cuộc thương chiến giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới: “Con gái tôi nên cảm thấy tự hào vì mắc kẹt trong tình thế này. Trong cuộc đấu giữa hai quốc gia, nó đã trở thành một con bài ngã giá”.
Ông thường xuyên so sánh Huawei với một chiếc máy bay dính đầy lỗ đạn trên thân và kêu gọi các nhân viên trong công ty phải nỗ lực mạnh mẽ để vá những lỗ hổng đó. Tại trụ sở của công ty ở Thâm Quyến (Trung Quốc), có rất nhiều tấm áp-phích đen trắng trên tường có hình ảnh một chiếc máy bay thời kỳ Thế chiến II trên thân dính đầy lỗ do đạn bắn, nhưng vẫn đang bay.
Theo ông Nhậm, con gái của ông, bà Mạnh Vãn Châu, cũng đang chịu khổ và sẽ trở nên mạnh mẽ hơn vì điều đó.
“Trải qua khó khăn là điều tốt cho Mạnh và sự phát triển của nó. Sau tấm màn lớn của thương chiến, nó giống như một chú kiến nhỏ đang bị mắc kẹt giữa hai thế lực lớn” - ông Nhậm nói.
Bà Mạnh Vãn Châu hiện đang bị quản thúc tại gia ở Canada, bà dành thời gian cho hội họa và học tập, và mẹ cùng chồng của bà thường xuyên bay tới Canada để ở với bà - theo ông Nhậm. Vị CEO 75 tuổi cũng cho hay tình thế hiện nay khiến bản thân ông gần gũi hơn với con gái. Họ nhắn tin cho nhau nhiều hơn trước và đôi lúc ông gửi cho con gái mình những câu chuyện hài tìm thấy trên mạng.
Trong tháng 1/2019, bà Mạnh Vãn Châu sẽ tham gia một phiên tòa xét xử mà trong đó bà sẽ kháng lại yêu cầu dẫn độ của Mỹ. Về tương lai của bà ở Huawei, có một điều chắc chắn rằng: Bà sẽ không được thăng chức.
“Những khó khăn như trong vụ việc lần này sẽ tạo ảnh hưởng rất lớn tới tính cách và sự bền bỉ của một cá nhân. Tuy nhiên, khi nó trở về Huawei, không có nghĩa rằng nó sẽ được trao nhiều trách nhiệm hơn” - ông Nhậm nói.
Theo ông Nhậm, bà Mạnh Vãn Châu đủ khả năng để xử lý các vấn đề tài chính nhưng lại thiếu kiến thức về các lĩnh vực khác, bởi chưa từng kinh qua các vị trí mảng công nghệ và cũng không có năng lực làm người dẫn dắt tập đoàn.
“Nếu công ty được dẫn dắt bởi ai đó không có sự nhạy bén về chiến lược, công ty sẽ dần mất đi khả năng cạnh tranh. Đó là lý do vì sao khi Mạnh Vãn Châu trở về, nó sẽ tiếp tục làm công việc như trước đây” - ông Nhậm nói.
