Theo số liệu được công bố từ Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn, trong năm 2024, doanh số ngành bán dẫn toàn cầu đạt 630,5 tỷ USD. Tuy nhiên, sự cạnh tranh gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ, thương mại đã gây ra nhiều gián đoạn đối với chuỗi cung ứng, đặc biệt là các thành phần thiết yếu như vi mạch (chip).
Hiện nay, TSMC (Đài Loan) được xem là “gã khổng lồ” thống trị trong ngành, sản xuất chiếm đến 61% nguồn cung chip trên phạm vi toàn cầu, trong đó có đến 90% loại chip tiên tiến nhất. Tuy nhiên, do lo ngại điểm nghẽn tiềm tàng đối với nguồn cung ứng chip, Mỹ đang nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào hoạt động sản xuất của Trung Quốc, bằng cách khuyến khích TSMC xây dựng một nhà máy tại nước này, góp vốn cho các nhà sản xuất chip thay thế và hạn chế hoạt động sản xuất chip tiên tiến của Trung Quốc.
Ngoài ra, việc các hoạt động ứng dụng, đóng gói và thử nghiệm (APT) trong chuỗi cung ứng chip diễn ra chủ yếu ở Đài Loan và Trung Quốc, lần lượt chiếm 53% và 20%, cũng khiến Mỹ ngày càng trở nên lo lắng hơn. Thị trường thử nghiệm chất bán dẫn toàn cầu dự kiến sẽ ghi nhận tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đạt 7% trong giai đoạn từ năm 2023 – 2032. Tính riêng trong năm 2024, quy mô thị trường dịch vụ thử nghiệm đóng gói toàn cầu đạt 20,50 tỷ USD và dự kiến sẽ đạt khoảng 34,20 tỷ USD vào năm 2034, tăng trưởng ở tốc độ CAGR là 5,25% trong giai đoạn dự báo từ năm 2025 – 2034.
 |
Ảnh minh họa |
Trước tình hình hiện nay, các nhà sản xuất chip tại khu vực Đông Nam Á được xem là có vai trò quan trọng trong việc ổn định chuỗi cung ứng vi mạch ở một số phân đoạn chủ chốt. Singapore chính là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng chất bán dẫn toàn cầu, đóng góp 1/5 sản lượng thiết bị bán dẫn toàn cầu, đồng thời sở hữu các công ty hàng đầu trong việc thực hiện hoạt động nghiên cứu, phát triển (R&D) cùng với công việc chế tạo wafer. Theo dự báo, thị trường ngành bán dẫn của nước này có khả năng sẽ đạt giá trị 49,06 tỷ USD trong năm 2025.
Trong khi đó, Malaysia hiện kiểm soát 13% thị trường toàn cầu về dịch vụ APT dành cho chip. ASE Technology Holding Co, đơn vị cung cấp dịch vụ thử nghiệm và đóng gói vi mạch lớn nhất thế giới, có kế hoạch sẽ đầu tư thêm 300 triệu USD vào Malaysia trong vòng 5 năm tới. Đồng thời, Marketech International, một nhà cung cấp thiết bị hàng đầu của Đài Loan cho TSMC và ASML, đang hoàn thiện một dự án xây dựng các cơ sở sản xuất mới tại nước này.
Nhiều chuyên gia nhận định các nhà sản xuất chip tại các quốc gia Đông Nam Á có lợi thế đáng kể trong việc tiếp cận các thị trường lớn tại châu Á, bao gồm Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc và khu vực ASEAN. Lợi thế về mặt địa lý này cho phép các công ty bán dẫn quản lý hiệu quả chuỗi cung ứng và phân phối sản phẩm trên toàn cầu.
Các quốc gia Đông Nam Á khác như Thái Lan và Việt Nam cũng đang dần chiếm được lợi thế cạnh tranh thị phần kinh doanh chip. Hai nước đang soạn dự thảo luật công nghiệp công nghệ số (DTI) nhằm thu hút nguồn đầu tư các nhà sản xuất chip toàn cầu. Trong đó, dự thảo luật DTI cung cấp mức hoàn thuế lên tới 150% đối với chi phí nghiên cứu và phát triển các sáng kiến mới, cũng như thị thực nhanh cho các chuyên gia nước ngoài.
Tại Việt Nam, tập đoàn NVIDIA, gã khổng lồ trong ngành bán dẫn của Mỹ, đã tiến hành đàm phán với Tập đoàn FPT để xây dựng một cơ sở nghiên cứu và phát triển công nghệ AI. Bên cạnh đó, nhà sản xuất chip Besi của Hà Lan cũng đã công bố khoản đầu tư 164 triệu USD vào Việt Nam.
Các nhà sản xuất chip tại khu vực Đông Nam Á đang không ngừng nâng cao năng lực sản xuất của mình. Mặc dù cạnh tranh lẫn nhau, nhưng các nước trong ASEAN vẫn cần tiếp tục đẩy mạnh hợp tác nhằm đảm bảo khu vực duy trì được sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Theo nhận định từ đơn vị tư vấn hàng đầu thế giới McKinsey, năng lực sản xuất trong toàn bộ chuỗi giá trị chip và khả năng kết nối với các thị trường khác trên toàn cầu chính là điểm sáng khiến khu vực Đông Nam Á trở thành điểm đến lý tưởng của các nhà đầu tư chip.
