Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 17/2026/TT-BKHCN quy định Điều lệ mẫu về tổ chức và hoạt động của Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nhằm hoàn thiện khung pháp lý và tạo sự thống nhất trong tổ chức, vận hành các quỹ tại bộ, ngành và địa phương. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 16/4/2026.
Nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực đầu tư
Thông tư 17 được xây dựng trên cơ sở Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 cùng các nghị định hướng dẫn thi hành liên quan đến tài chính, nhiệm vụ khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia, việc ban hành Thông tư là cần thiết trong bối cảnh Thông tư số 03/2015/TT-BKHCN đã hết hiệu lực; hệ thống pháp luật mới đã có nhiều thay đổi, đòi hỏi phải có một khuôn khổ pháp lý đồng bộ, phù hợp hơn với thực tiễn.
Thực tế cho thấy, trong quá trình triển khai trước đây, hoạt động của các quỹ tại bộ, ngành và địa phương còn nhiều hạn chế.
Mặc dù điều lệ cho phép thực hiện nhiều hình thức hỗ trợ như tài trợ, cho vay, bảo lãnh vốn vay hay nâng cao năng lực khoa học và công nghệ, song phần lớn các quỹ mới chỉ triển khai hoạt động cho vay, trong khi các hoạt động tài trợ, hỗ trợ chưa được thực hiện đầy đủ và thống nhất.
Bên cạnh đó, cơ chế cho vay thông qua ngân hàng thương mại gặp khó khăn do mức lãi suất ưu đãi thấp, chưa đủ hấp dẫn; trong khi nếu quỹ trực tiếp cho vay thì lại thiếu nhân lực chuyên môn về tín dụng, làm gia tăng rủi ro và hạn chế khả năng triển khai.
Về tổ chức, nhiều quỹ có bộ máy mỏng, nhân sự chủ yếu kiêm nhiệm; cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý chuyên môn và cơ quan quản lý kinh phí chưa rõ ràng, dẫn đến lúng túng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Trên cơ sở đó, Điều lệ mẫu được ban hành nhằm tạo căn cứ pháp lý thống nhất để các bộ, ngành, địa phương rà soát, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện Điều lệ của Quỹ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Gắn hoạt động tài trợ, đặt hàng với nhu cầu của thị trường
Một trong những điểm cốt lõi của Điều lệ mẫu là chuyển mạnh sang cơ chế quản lý theo kết quả đầu ra. Theo đó, việc cấp kinh phí được thực hiện theo các mốc đánh giá gắn với tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ, thay vì cấp phát dàn trải, đồng thời cho phép điều chỉnh, tiếp tục hoặc chấm dứt nhiệm vụ trên cơ sở kết quả đánh giá.
Điều lệ cũng xác định rõ định hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, gắn hoạt động tài trợ, đặt hàng với nhu cầu của thị trường, ưu tiên giải quyết các bài toán thực tiễn của ngành, lĩnh vực và địa phương.
Việc lựa chọn tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ được thực hiện theo nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch. Cơ chế đồng tài trợ được bổ sung nhằm huy động nguồn lực xã hội cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo đó, đối với các nhiệm vụ có khả năng ứng dụng hoặc thương mại hóa, doanh nghiệp tham gia phải có trách nhiệm đóng góp kinh phí, với tỷ lệ đồng tài trợ tăng dần theo mức độ phát triển công nghệ.
Cùng với đó, Điều lệ mẫu quy định rõ cơ chế quản trị rủi ro, cho phép chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.
Việc đánh giá rủi ro được thực hiện thông qua hội đồng khoa học hoặc chuyên gia độc lập, làm căn cứ để quyết định tiếp tục, điều chỉnh hoặc chấm dứt nhiệm vụ.
Thông tư cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phân cấp, phân quyền cho các bộ, ngành và địa phương trong việc tổ chức và vận hành quỹ, không quy định mô hình cứng nhắc, tạo điều kiện để các đơn vị chủ động lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện thực tế.
Theo quy định, các cơ quan quản lý căn cứ Điều lệ mẫu để ban hành Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ thuộc phạm vi quản lý và gửi Bộ Khoa học và Công nghệ trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày ký ban hành.
Các quỹ đã thành lập trước đó phải rà soát, sửa đổi, bổ sung Điều lệ trong vòng 30 ngày kể từ khi Thông tư có hiệu lực.
Việc ban hành Điều lệ mẫu được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn kết giữa Nhà nước – viện/trường – doanh nghiệp, qua đó đóng góp vào mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
