Thực hiện theo khuyến nghị của UNESCO và được sự cho phép của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cuộc khai quật thăm dò diễn ra trên diện tích 500m² với bốn hố khai quật, nhằm làm rõ cấu trúc không gian của Chính điện Kính Thiên – trung tâm quyền lực thời Lê sơ, Lê Trung hưng và Nguyễn.
Hố khai quật thứ nhất, nằm ở khu vực tây nam Hậu Lâu, tức tây bắc Chính điện Kính Thiên, là nơi thiết triều của hoàng đế từ thời Lê sơ trở về sau. Tại đây, các nhà khảo cổ phát hiện nhiều dấu tích kiến trúc quan trọng, bao gồm móng cột hành lang thời Lê sơ, giúp xác định rõ hơn ranh giới không gian Chính điện Kính Thiên. Hố thứ hai được mở ngay trên nền điện Kính Thiên, nơi lộ ra các bó nền thời Nguyễn chạy theo hướng đông – tây, cùng các dấu tích móng cột thời Lê Trung hưng với kích thước lên đến 1,9m x 1,4m. Phát hiện này bổ sung thêm dữ liệu so với các cuộc khai quật năm 2011 và 2023, làm sáng tỏ hơn cấu trúc nền móng Chính điện Kính Thiên thời Lê Trung hưng.
 |
Buổi công bố những kết quả nổi bật từ cuộc khai quật khảo cổ học năm 2024. Ảnh: Ngày Nay |
Hố khai quật thứ ba nằm ở khoảng giữa không gian từ điện Kính Thiên đến Đoan Môn, chếch về phía tây, đã xuất lộ ba dấu tích kiến trúc thời Lê Trung hưng. Những dấu tích này tiếp nối kiến trúc hành lang và tường bao từng phát hiện vào các năm 2014 – 2015, củng cố giả thuyết rằng khu vực thiết triều thời Lê có hai hành lang đối xứng phía đông và tây, nối từ cổng Đoan Môn đến Chính điện Kính Thiên. Trong khi đó, hố thứ tư nằm ngay phía sau cổng Đoan Môn, cách vị trí khai quật trước đó một quãng ngắn, đã lộ ra nhiều dấu tích sân Đan Trì, Ngự đạo và hệ thống cống thoát nước ngầm quy mô lớn. Hệ thống cống này, cao 53cm và lòng rộng 37cm, vẫn còn nguyên vẹn qua nhiều thế kỷ, đóng vai trò tiêu thoát nước cho toàn bộ khu vực sân thiết triều, góp phần tái hiện không gian chính trị quan trọng của Hoàng Thành Thăng Long.
 |
Hố khai quật nằm ở khu vực tây nam Hậu Lâu. Ảnh: Ngày Nay. |
Theo PGS.TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam, cuộc khai quật năm nay dù chỉ tiến hành trên diện tích nhỏ nhưng đã đem lại nhiều nhận thức mới, tiến thêm một bước quan trọng trong việc nhận diện cấu trúc Chính điện Kính Thiên và không gian thiết triều qua các thời kỳ. Những phát hiện này không chỉ góp phần làm rõ các giá trị kiến trúc, vật liệu, mặt bằng tổng thể và kỹ thuật xây dựng mà còn tạo nền tảng cho việc nghiên cứu khôi phục không gian Chính điện Kính Thiên trong tương lai.
Ngoài ra, kết quả khai quật cũng làm nổi bật giá trị nổi bật toàn cầu của di sản Hoàng Thành Thăng Long, đáp ứng các khuyến nghị từ ICOMOS và UNESCO theo Quyết định số 46 COM 7B.43 thông qua tháng 7/2024. Để tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị di sản, các chuyên gia nhấn mạnh sự cần thiết của một chiến lược khai quật tổng thể, đồng thời khuyến nghị việc hạ giải một số công trình hiện tại để làm rõ hơn nhận thức về cấu trúc di sản. Cuộc khai quật năm 2024 không chỉ mang lại những thành tựu khoa học quan trọng mà còn khẳng định vai trò của Hoàng Thành Thăng Long như một biểu tượng văn hóa, lịch sử vô giá của dân tộc Việt Nam và nhân loại.
