 |
Trong vô số những phản hồi trên khắp các nền tảng mạng xã hội về những cuộc trò chuyện của khán giả sau khi MV phát hành, một trong những phản hồi đáng chú ý là việc văn hóa Khmer Nam Bộ được tìm hiểu bởi nhiều khán giả trẻ. Hơn thế, các địa điểm xuất hiện trong MV còn là chủ đề được thảo luận sôi nổi.
Trên các nền tảng mạng xã hội, một số khán giả trẻ cho biết sau khi xem MV đã muốn tìm hiểu thêm về văn hóa Khmer Nam Bộ; thậm chí có người còn nhắc đến mong muốn đến Vĩnh Long (Trà Vinh cũ), tìm hiểu những địa điểm văn hóa và trải nghiệm các lễ hội truyền thống của cộng đồng Khmer Nam bộ như “Oóc Om Bóc” hay “Chol Chnam Thmay”. Họ sẵn sàng và cởi mở để trò chuyện trên không gian mạng về ngày giờ diễn ra sự kiện, về những điều thú vị của những sự kiện trên, và kéo theo vô số những tò mò nhất định về điều chỉ có riêng người dân Khmer ở vùng đất Nam bộ đang gìn giữ và lưu truyền.
Một khán giả trẻ còn tự hào chia sẻ rằng: “Có thể nói là nhờ Chi mà mình muốn tìm hiểu thêm nhiều về văn hóa Khmer”. Người này đồng thời cho biết những điệu múa, âm thanh, nhạc cụ và màu sắc văn hóa xuất hiện trong MV khiến họ cảm thấy “vừa lạ vừa cuốn”, từ đó rất mong muốn biết thêm câu chuyện phía sau.Những phản hồi này cho thấy một chuyển động đầy thú vị khi một sản phẩm âm nhạc có thể trở thành "điểm khởi đầu" cho nhu cầu khám phá một vùng đất và nền văn hóa mà khán giả mọi miền chưa có nhiều cơ hội tiếp xúc.
Ở góc độ truyền thông văn hóa, đây cũng là điểm khác biệt của “Thiên Đường Với Người Thương”. MV không chỉ sử dụng văn hóa Khmer ở vùng đất Nam bộ cổ kính, như bổ sung một lớp thẩm mỹ cho câu chuyện tình yêu, mà đưa những yếu tố văn hóa - được nghiên cứu một cách nghiêm túc thông qua các Cố vấn Văn hóa Chuyên môn - từ đó đặt vào chính mạch diễn biến của câu chuyện.
Khi khán giả nhìn thấy một nghi lễ, một điệu múa hay một bộ trang phục, họ đồng thời họ cũng phần nào thấy được đó chính là những điều vẫn đang hiện diện nơi bên cạnh những con người Khmer chân chất tại vùng đất Nam bộ từ xưa đến nay. Từ đó, hành trình của khán giả có thể bắt đầu từ một ca khúc nhưng không nhất thiết kết thúc ở việc nghe nhạc mà bắt đầu đi dần sang trạng thái tò mò - tìm hiểu - muốn trải nghiệm.
Đây cũng là một trong những tiềm năng của âm nhạc đại chúng trong thời gian gần đây về việc tạo ra những ‘điểm chạm’ mới cho du lịch văn hóa - không quảng bá một điểm đến bằng những thông điệp trực tiếp, mà khiến công chúng nảy sinh mong muốn được tận mắt nhìn thấy, tận mình trải nghiệm những gì họ vừa bắt gặp trên màn ảnh.
Sự tò mò của khán giả chỉ là tác động mang tính một chiều, điều đáng chú ý hơn nằm ở việc chính những hình ảnh văn hóa Khmer Nam Bộ trong MV đã tạo ra mong muốn tìm hiểu cụ thể hơn thay vì chỉ dừng lại ở mặt nghe - nhìn. Khán giả bắt đầu hỏi về các nghi lễ trong đám cưới truyền thống của người dân Khmer Nam bộ như ý nghĩa của việc trao vòng hoa nhài, nghi lễ buộc chỉ tay, những điệu múa như Rom Vong, Robam được trình diễn trong ngày vui đó, hay những loại hình nhạc cụ xuất hiện trong không gian văn hóa Khmer Nam Bộ của MV.
Một thành viên trực tiếp tham gia phần múa trong MV, cũng là người đồng bào Khmer đã giải thích trong một bình luận trên mạng xã hội rằng: “Các nghi lễ trong đám cưới Khmer đều mang những ý nghĩa riêng, việc cô dâu, chú rể trao vòng hoa nhài thể hiện sự gắn kết vợ chồng; nghi lễ cột tay là sự công nhận đôi trai gái trở thành vợ chồng cùng lời chúc phúc của gia đình và họ hàng. Sau những nghi lễ đó, mọi người cùng vui chơi, múa hát với những bài nhạc truyền thống.”
Những chia sẻ như vậy giúp khán giả nhìn nhận văn hóa không chỉ bằng hình ảnh mà còn qua câu chuyện một cách thực tế. Đó cũng là điều mà ê-kíp Phương Mỹ Chi và VMAS hướng đến khi thực hiện dự án rằng mỗi yếu tố văn hóa xuất hiện trong MV đều cần được đặt trong đúng ngữ cảnh, có ý nghĩa và có người am hiểu, tường tận về văn hóa đồng hành cùng. Vì thế, khi nhiều khán giả nói rằng họ muốn đến Trà Vinh, muốn tìm hiểu thêm về những nghi thức, những buổi lễ của người Khmer Nam bộ, hay mong muốn một ngày được tham dự một đám cưới truyền thống, đó không hẳn chỉ là một phản ứng dành cho MV mà đó còn là dấu hiệu cho thấy rõ nét rằng âm nhạc văn hóa đã mở ra một cánh cửa ở thực tế để công chúng từng tìm hiểu, và yêu mến văn hóa Việt Nam ở xung quanh mình hơn.
 |
Phương Mỹ Chi tạo không gian để người dân Khmer Nam Bộ bày tỏ sự tự hào
Nếu với một bộ phận khán giả trẻ, “Thiên Đường Với Người Thương” là điểm bắt đầu của hành trình tìm hiểu văn hóa, thì với những người dân Khmer Nam Bộ tham gia dự án, MV lại là cơ hội để họ kể về chính nơi văn hoá mà mình gắn bó. Các thành viên đến từ cộng đồng Khmer Nam bộ không chỉ tham gia biểu diễn mà còn góp phần củng cố những câu chuyện trong MV về những nghi lễ, điệu múa, phong tục, tập quán được tái hiện. Một khán giả khác, có nguồn gốc Kinh – Hoa – Khmer đã bình luận trên nền tảng Youtube của MV, cho biết: “Khi xem MV và lắng nghe giai điệu, tôi cảm nhận được sự giao thoa của nhiều lớp văn hóa cùng tồn tại trên mảnh đất Việt Nam”. Theo khán giả này, điều thú vị nằm ở cách những giá trị truyền thống được đưa vào không gian âm nhạc hiện đại mà không trở nên xa lạ.
Trước đó, khi công bố Teaser chính thức có liên quan đến văn hóa Khmer Nam bộ, cũng có một vài bộ phận khán giả bản địa cho biết rằng họ vui và tự hào.
Những phản hồi ấy cho thấy văn hóa Khmer Nam Bộ đang được tiếp cận từ cả hai phía: người chưa hiểu thì bắt đầu muốn hiểu, còn người thuộc về nền văn hóa ấy có thêm một cơ hội để kể về sự tự hào khi mình được sinh ra và lớn lên ở chính mảnh đất Nam bộ đó. Trong bức tranh văn hóa đa dạng của Việt Nam với 54 dân tộc anh em, văn hóa Khmer Nam Bộ là một sắc màu riêng biệt, giàu bản sắc và không thể thiếu. Việc đưa những giá trị ấy đến gần hơn với công chúng không chỉ giúp người trẻ biết thêm về một nền văn hóa, mà còn góp phần mở rộng cách họ nhìn về sự đa dạng văn hóa đang cùng tồn tại trên đất nước mình.
 |
Phương Mỹ Chi trở về với thế mạnh của mình – dân ca Nam Bộ
Từ lâu Phương Mỹ Chi đã được biết đến với biệt danh “cô bé dân ca” và xuyên suốt hành trình nghệ thuật hơn 13 năm của mình, Phương Mỹ Chi vẫn luôn kiên định với con đường đó. Cô còn thể hiện sự đa dạng của mình khi thể hiện nhiều loại hình dân ca cả 3 miền Tổ quốc. Lần trở lại này, việc lựa chọn văn hóa Khmer Nam Bộ cho “Thiên Đường Với Người Thương” cũng là một bước trở về với "mạch nguồn âm nhạc" đã tạo nên bản sắc của cô.
Từ khi được công chúng biết đến nữ ca sĩ sinh năm 2003 qua dân ca Nam Bộ, Phương Mỹ Chi nhiều lần cho khán giả thấy mong muốn đưa những chất liệu truyền thống bước vào không gian âm nhạc đương đại và “Vũ trụ Cò Bay” chính là câu trả lời đầu tiên. Nếu dự án trước cho thấy tình yêu của Phương Mỹ Chi dành cho văn hóa Việt Nam, thì với “Thiên Đường Với Người Thương”, cô và ê-kíp lựa chọn đi sâu vào một văn hóa cụ thể: văn hóa Khmer Nam Bộ – một phần quan trọng của vùng đất Nam Bộ và cũng là một trong những mạch nguồn làm nên sự đa dạng của văn hóa Việt Nam.
Khi một bài hát có thể khiến người nghe muốn biết thêm về một vùng đất; khi một MV có thể khiến khán giả muốn bước ra khỏi màn hình để trải nghiệm văn hóa đó; và khi chính những người thuộc về nền văn hóa ấy cảm thấy tự hào để kể thêm câu chuyện của mình thì âm nhạc đang tạo ra một cuộc đối thoại liên văn hóa.
