Hội thảo không chỉ tổng kết hành trình 40 năm phát triển mạnh mẽ của điện ảnh Việt Nam kể từ công cuộc Đổi mới năm 1986 mà còn mở ra diễn đàn trao đổi sâu sắc về cơ hội, thách thức và định hướng phát triển trong bối cảnh hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và cách mạng công nghiệp 4.0.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam, Giám đốc Liên hoan châu Á Đà Nẵng, khẳng định: “Hành trình 40 năm Đổi mới của Việt Nam có thể được kể bằng nhiều cách. Nhưng điện ảnh là một trong những cách kể sinh động nhất".
Theo TS. Ngô Phương Lan, trong mỗi giai đoạn phát triển của đất nước, điện ảnh luôn lưu giữ những dấu ấn rõ nét của thời đại như những đổi thay trong đời sống xã hội, sự chuyển biến trong tư duy, những khát vọng của con người và dân tộc. Vì vậy, nhìn lại điện ảnh thời Đổi mới cũng chính là nhìn lại một phần hành trình phát triển của đất nước.
 |
TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam, Giám đốc Liên hoan châu Á Đà Nẵng |
Bà nhấn mạnh tinh thần “nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh đúng sự thật” đã trở thành động lực quan trọng giúp văn nghệ sĩ mạnh dạn khám phá sâu hơn đời sống, đối diện với những vấn đề xã hội đang vận động. Nhiều tác phẩm tiêu biểu ra đời trong giai đoạn này như Bao giờ cho đến tháng Mười, Thị trấn yên tĩnh, Cô gái trên sông, Thằng Bờm, Gánh xiếc rong, Tướng về hưu, Hãy tha thứ cho em, Thung lũng hoang vắng… đã để lại dấu ấn mạnh mẽ, không chỉ bởi giá trị nghệ thuật mà còn bởi khả năng phản ánh chân thực những biến chuyển trong tâm thức con người Việt Nam thời kỳ Đổi mới.
TS. Ngô Phương Lan cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn khi điện ảnh chuyển từ cơ chế bao cấp sang tự chủ, tự hạch toán. Tuy nhiên, chính trong quá trình vận động ấy, điện ảnh Việt Nam đã khẳng định sức sống bền bỉ, từng bước đổi mới ngôn ngữ nghệ thuật, đa dạng hóa thể loại và hội nhập quốc tế.
Từ góc độ quản lý nhà nước, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông nhận định sau 40 năm Đổi mới, điện ảnh Việt Nam đã có những bước phát triển đáng ghi nhận. Từ môi trường sáng tạo tương đối khép kín, điện ảnh đã chuyển sang hội nhập quốc tế sâu rộng, với sự xuất hiện của các hãng phim tư nhân và những thành công ngày càng rõ nét tại các liên hoan phim quốc tế.
 |
Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông |
Thứ trưởng Tạ Quang Đông cho biết: “Điện ảnh cần được nhìn nhận như lĩnh vực hội tụ giữa văn hóa, công nghệ và công nghiệp sáng tạo”. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo môi trường thuận lợi cho sáng tạo, thúc đẩy hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và giới nghệ sĩ, đồng thời hỗ trợ điện ảnh Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị điện ảnh toàn cầu.
Bà Trương Thị Hồng Hạnh – Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Đà Nẵng – khẳng định điện ảnh có sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới. Bà bày tỏ kỳ vọng hội thảo sẽ mang đến những gợi mở chính sách, giúp Đà Nẵng tăng cường kết nối với các nhà làm phim, thúc đẩy hợp tác sản xuất, đào tạo nhân lực và phát triển bối cảnh quay phim tại địa phương.
Đa dạng thể loại và những thách thức hiện tại
Các tham luận tại hội thảo thống nhất rằng, dấu ấn quan trọng nhất của điện ảnh Việt Nam sau Đổi mới không chỉ nằm ở sự thay đổi về cơ chế quản lý mà còn ở bước chuyển trong tư duy sáng tạo.
Nếu trước đây điện ảnh chủ yếu mang âm hưởng sử thi, hướng tới hình tượng tập thể, thì thời kỳ Đổi mới đã mở ra không gian rộng hơn cho những bi kịch đời thường, số phận cá nhân và các vấn đề xã hội đương đại. Cùng với đó, diện mạo điện ảnh Việt cũng trở nên đa dạng hơn với sự phát triển của nhiều dòng phim như hành động, kinh dị, hài, phim thương mại, phim tác giả và điện ảnh độc lập.
 |
Ddaaaij biểu tham dự tọa đàm là những đạo diễn, nhà sản xuất tên tuổi góp phần xây dựng nền điện ảnh Việt Nam qua các thời kỳ |
Từ những thành tựu ấy, các đại biểu cho rằng điện ảnh Việt Nam đang bước sang một giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít yêu cầu. Bên cạnh việc nâng cao chất lượng tác phẩm, ngành điện ảnh cần tiếp tục phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện cơ chế, chính sách, mở rộng thị trường và thu hút các nguồn lực đầu tư.
Theo kinh nghiệm, đạo diễn Bùi Thạc Chuyên đề xuất ye kiến về cơ chế quản lý cần tiếp tục được hoàn thiện để theo kịp sự vận động của thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện thu hút nhiều hơn các nguồn lực xã hội cho điện ảnh. Từ thực tế sáng tạo, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp chia sẻ hành trình thực hiện bộ phim thứ hai sau thành công của Đập cánh giữa không trung, qua đó cho thấy sự cần thiết của việc xây dựng một hệ sinh thái đủ mạnh để hỗ trợ các nhà làm phim độc lập.
 |
Những ý kiến phần nào gợi mở phương hướng phát triển của điện ảnh Việt nam trong tương lai |
Trong khi đó, nhà báo Đoàn Minh Tuấn lưu ý rằng sự phát triển của điện ảnh không nên chỉ được đo bằng doanh thu phòng vé. Theo ông, cần tạo không gian phát triển hài hòa cho cả dòng phim thương mại lẫn những tác phẩm mang chiều sâu văn hóa và giá trị nghệ thuật. Ở chiều ngược lại, đạo diễn Lê Hoàng dẫn chứng sự tăng trưởng về số lượng phòng chiếu, doanh thu và lượng khán giả để khẳng định điện ảnh Việt Nam đã có những nền tảng thuận lợi cho mục tiêu trở thành một ngành công nghiệp hiện đại.
Từ nhiều góc nhìn khác nhau, các đại biểu đều gặp nhau ở nhận định rằng giai đoạn phát triển tiếp theo của điện ảnh Việt Nam cần tập trung vào ba yêu cầu trọng tâm, gồm hoàn thiện thể chế theo hướng linh hoạt, khuyến khích sáng tạo và hợp tác công tư; xây dựng hệ sinh thái điện ảnh khép kín từ sản xuất, phát hành đến quảng bá và tái đầu tư; đồng thời đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, kết hợp năng lực làm chủ công nghệ mới với tư duy nghệ thuật và bản sắc văn hóa Việt Nam.
