Những câu chuyện ít biết về các nguyên tố hóa học

Hóa học là một bộ môn khá khô khan, nhưng xoay quanh việc tìm ra các nguyên tố trong bảng tuần hoàn lại có nhiều câu chuyện kỳ lạ.
Những câu chuyện ít biết về các nguyên tố hóa học

Ytecbi, ytri, tebi, eribi, gadoleni, honmi, luteti, scandi, tantan, tuli là tất cả nguyên tố hóa học được phát hiện từ một quặng đá thạch anh ở Ytterby, Thụy Điển. Mỏ quặng này hình thành do hoạt động của sông băng trong kỷ băng hà cuối cùng và lúc đầu được mở ra để khai thác felspat, một khoáng chất đóng vai trò chính trong việc tạo ra gốm sứ.

Những câu chuyện ít biết về các nguyên tố hóa học - anh 1

Bari được mệnh danh là đá phù thủy

Bari là một nguyên tố hóa học phổ biến được sử dụng để tạo ra chất tẩy trắng giấy, làm sáng tranh và một loại thuốc nhuộm màu để chặn các tia X và khiến các vấn đề thuộc hệ thống tiêu hóa trở nên dễ thấy hơn trên máy quét. Ở thời Trung Cổ, bari được nhiều người biết đến vì một lý do khác. Những viên đá trơn nhẵn, tập trung nhiều ở Bologna, Italy, rất quen thuộc với các phù thủy và giả kim thuật bởi đặc tính phát sáng trong bóng tối sau khi tiếp xúc với một nguồn sáng trong thời gian ngắn.

Những câu chuyện ít biết về các nguyên tố hóa học - anh 2

Sự trùng hợp trong việc tìm ra heli

Vào năm Pierre Jules Cesar Janssen quan sát hiện tượng nhật thực ở Ấn Độ và tìm ra một loại ánh sáng màu vàng chưa ai phát hiện trước đó. Pierre đã dựng một chiếc kính quang phổ mặt trời để quan sát quá trình phát xạ của Mặt Trời trong ngày. Joseph Norman Lockyer, một nhà thiên văn học người Anh ở cách nửa vòng Trái Đất cũng cùng lúc tiến hành công việc tương tự. Cả hai ghi lại phát hiện của mình và gửi đến Viện khoa học Pháp cùng ngày. Sau khi phát hiện được công nhận, họ đồng thời trở thành người tìm ra nguyên tố heli.

Những câu chuyện ít biết về các nguyên tố hóa học - anh 3

Nguyên tố gây tranh cãi lớn về tên gọi

Nhiều nguyên tố hóa học có tên gọi và ký hiệu không khớp nhau, chủ yếu vì ký hiệu lấy từ phiên âm trong tiếng Latinh. Trường hợp ngoại lệ duy nhất là tungsten, có ký hiệu là "W." Nguyên nhân dẫn tới sự khác biệt là do nguyên tố này gắn với hai tên gọi trong một thời gian dài. Các nước nói tiếng Anh gọi nó là "tungsten" trong khi các nước khác gọi "vonfam" bởi lý do tungsten lần đầu được tách ra từ quặng khoáng volfamit và tên gọi cũ này còn duy trì đến năm 2005. Tuy nhiên, ký hiệu của tungsten trên bảng tuần hoàn hóa học vẫn là "W."

Những câu chuyện ít biết về các nguyên tố hóa học - anh 4

Đèn neon tồn tại trước khi phát hiện nguyên tố neon

Neon là khí hiếm và một trong 6 nguyên tố có tính trơ, không màu, không mùi và gần như không phản ứng. Năm 1898, hai nhà hóa học Morris Travers và William Ramsay làm thí nghiệm về sự bốc hơi của khí hóa lỏng và phát hiện ra neon cùng với các khí hiếm agon và krypton. Tuy nhiên, bóng đèn neon đã ra đời từ những năm 1850 khi Johann Heinrich Wilhelm Geissler dùng ống chân không, bơm chân không và phương pháp lắp các điện cực bên trong ống kính để tạo ra bóng đèn.

Những câu chuyện ít biết về các nguyên tố hóa học - anh 5

Nhôm quý hơn vàng

Trước năm 1880, các nhà khoa học mới chỉ tìm ra phương pháp để tách những mẩu nhôm cực nhỏ, do đó nhôm có giá rất cao. Napoleon III, tổng thống đầu tiên của nền cộng hòa Pháp, chỉ cho bày biện đồ dùng bàn ăn bằng nhôm khi tiếp đãi những vị khách cao quý nhất. Những khách mời bình thường sẽ được mời dùng dao nĩa bằng vàng hoặc bạc. Vua Đan Mạch đội vương miện làm bằng nhôm và các quý bà ở Paris (Pháp) thường đeo trang sức cũng như sử dụng ống nhòm bằng nhôm để thể hiện sự giàu có.

Những câu chuyện ít biết về các nguyên tố hóa học - anh 6

Những tai nạn chết người trước khi tìm ra flo

Trong nỗ lực tìm ra flo, các nhà khoa học đã gặp nhiều tai nạn chết người. Nhà hóa học Humphry Davy bị những tổn thương vĩnh viễn ở mắt và ngón tay. Hai nhà hóa học người Ireland là Thomas và George Knox từng cố gắng tách flo khỏi mẫu vật, một người không may tử vong trong khi người kia nằm liệt giường nhiều năm. Flo cũng là nguyên nhân gây ra cái chết cho hai nhà khoa học khác đến từ Bỉ và Pháp. Chỉ khi Ferdinand Frederic Henri Moissann nghĩ ra cách hạ thấp nhiệt độ mẫu vật xuống –23 độ C, ông mới thành công khi tách được flo ở dạng chất lỏng dễ bay hơi. Bản thân Moissan cũng buộc phải dừng nghiên cứu 4 lần vì bị nhiễm độc flo.

Những câu chuyện ít biết về các nguyên tố hóa học - anh 7

Xem thêm:

- Lại phát hiện ra hành tinh giống Trái Đất chỉ cách 21 năm ánh sáng

- Nếu nước ngọt chảy ra biển, vậy tại sao nước biển vẫn mặn?

Theo VNE

Tổng Bí thư Tô Lâm tham quan không gian trưng bày sách tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác Tuyên giáo và Dân vận năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026, sáng 19/12/2025, tại Hà Nội. Hội nghị được triển khai bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 35 điểm cầu các tỉnh ủy, thành ủy với hơn 3000 đại biểu tham dự.
Niềm tin - Nền tảng của đồng thuận xã hội
(Ngày Nay) - Công tác tuyên giáo đang đứng trước yêu cầu mới là không chỉ truyền đạt chủ trương, định hướng tư tưởng mà phải chủ động quản trị niềm tin xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển.
Không ngừng đổi mới để đồng hành cùng đất nước
Không ngừng đổi mới để đồng hành cùng đất nước
(Ngày Nay) - Mỗi bước phát triển của đất nước đều gắn với những yêu cầu mới về tư tưởng, niềm tin và sự đồng thuận xã hội. Từ những ngày đầu truyền bá lý tưởng cách mạng, khơi dậy khát vọng độc lập, tự do đến công cuộc đổi mới, hội nhập và hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững, công tác tuyên giáo luôn đồng hành cùng những chặng đường phát triển của dân tộc.
Khu vực Bắc Bộ có mưa rào và dông rải rác, có nơi mưa to đến rất to.
Thời tiết ngày 1/8: Mưa lớn kéo dài ở Bắc Bộ, vùng ven biển có nơi trên 100 mm
(Ngày Nay) - Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 1/8, Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An tiếp tục có mưa rào và dông rải rác, cục bộ xuất hiện mưa to đến rất to. Đáng chú ý, vùng ven biển Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình và Thanh Hóa có nơi ghi nhận lượng mưa trên 100 mm, tiềm ẩn nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất.
UBND tỉnh Quảng Trị, UBND thành phố Huế và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam ký kết bản ghi nhớ hợp tác về phát triển sản phẩm du lịch đường sắt “Cố đô Huế – Phong Nha: Hành trình kỳ quan – Di sản thế giới”.
Thúc đẩy liên kết du lịch miền Trung qua sản phẩm đường sắt di sản giữa Quảng Trị và Huế
(Ngày Nay) -  Chiều 31/7, tại Quảng Trị, UBND tỉnh Quảng Trị phối hợp với UBND thành phố Huế và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam tổ chức Hội thảo phát triển sản phẩm du lịch đường sắt "Cố đô Huế - Phong Nha: Hành trình kỳ quan – Di sản thế giới", đồng thời ký kết Bản ghi nhớ hợp tác phát triển sản phẩm du lịch đường sắt giai đoạn 2026 – 2030.