Hơn 13 năm vẫn… "đắp chiếu"
Một ngày đầu tháng 3/2025, chúng tôi ghi nhận thực tế tại khu vực xây dựng Trung tâm Triển lãm Quy hoạch TP.HCM (TP.Thủ Đức, TP.HCM). Công trình được xây dựng sừng sững trước mắt bởi hai khối thép to lớn ngã vào nhau. Những cột thép có màu gỉ sét, xung quanh tường rào bằng tôn vây kín. Một số thùng container được đặt xung quanh dãy tường rào. Bên ngoài, cỏ mọc xanh um tùm. Một số dấu hiệu cho thấy, công trình tuy chưa hoàn thành nhưng đã có dấu hiệu bắt đầu hư hỏng.
Người dân làm việc tại các tòa nhà lân cận lắc đầu ngao ngán khi nhắc đến dự án phơi nắng, phơi sương. Chị Nguyễn Thị Thanh, nhân viên của một công ty gần đây chia sẻ: “Hồi mới khởi công, ai cũng kỳ vọng nơi đây sẽ thành một kiến trúc hiện đại, đẹp mắt. Từ bên kia bờ sông Sài Gòn, phóng tầm mắt về Thủ Thiêm sẽ thấy một khối kiến trúc kỳ vỹ. Vậy mà, giờ nhìn nó thế này khiến cảnh quan thành phố trở nên xấu xí. Tiền thuế của dân mà để vậy thì xót lắm!”.
Không chỉ làm xấu đi bộ mặt của Khu đô thị mới Thủ Thiêm, công trình còn gây ra những hệ lụy kinh tế nghiêm trọng. Theo ước tính, chi phí từ việc dự án đang “đắp chiếu” không chỉ dừng ở con số đã đầu tư ban đầu, mà còn bao gồm chi phí bảo trì, cơ hội bị bỏ lỡ khi TP.HCM đang thiếu không gian triển lãm chuyên nghiệp.
Dự án Trung tâm Triển lãm Quy hoạch TP.HCM được đầu tư hơn 800 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước là nguồn lực xã hội, là kỳ vọng của người dân về một TP.HCM năng động, phát triển bền vững. Trong bối cảnh nội đô thành phố đang đối mặt với hạ tầng giao thông chật hẹp, các phương tiện lưu thông trên đường chỉ “nhúc nhích”, thiếu không gian công cộng và áp lực phát triển hạ tầng, việc để một dự án trọng điểm phải “bất động” hơn 10 năm là điều rất lãng phí.
 |
Cận cảnh kiến trúc của dự án. |
Công trình có quy mô 5 tầng, diện tích sàn lên đến 18.000m2, nằm ngay trung tâm Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Theo kế hoạch ban đầu, dự án sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng từ năm 2015, trở thành một phần quan trọng trong hệ thống hạ tầng quy hoạch của thành phố.
Chủ đầu tư ban đầu của dự án là Ban Quản lý xây dựng Trung tâm Triển lãm, thuộc Sở Quy hoạch – Kiến trúc TP.HCM. Quá trình triển khai, dự án “đột ngột” gặp trục trặc. Đến năm 2022, dự án được chuyển giao cho Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng Các công trình dân dụng và công nghiệp TP.HCM với hy vọng đẩy nhanh tiến độ. Thế nhưng, mọi thứ vẫn không khả quan hơn.
Công trình chưa xong đã có dấu hiệu xuống cấp
Nhiều nguyên nhân được đưa ra mổ xẻ nhưng vẫn chưa có hồi kết. Trong đó, một số yếu tố chậm trễ của công trình được xác định là do mâu thuẫn giữa chủ đầu tư và nhà thầu trong việc thực hiện gói thầu số 6 – gói thầu bao che công trình bằng vật liệu nhôm và kính. Sự bất đồng về tiêu chuẩn kỹ thuật, giá cả và tiến độ đã khiến gói thầu này bị đình trệ hoàn toàn, kéo theo sự “đóng băng” của toàn bộ dự án.
Những dự tính về Khu đô thị mới Thủ Thiêm được nâng tầm là trung tâm tài chính của Việt Nam cũng như trong khu vực như có “vết đen” bởi những công trình ngủ quên, lười nhác không chịu thức giấc. Dự án Trung tâm Triển lãm Quy hoạch TP.HCM được khởi công từ năm 2013, từng được giới thiệu sẽ là “điểm nhấn” về kiến trúc đặc sắc và sẽ là nơi trưng bày các đồ án quy hoạch, tổ chức hội thảo và triển lãm chuyên ngành. Thế nhưng, hơn một thập kỷ qua, dự án dang dở đã rơi vào cảnh hoang phế, trở thành nỗi nhức nhối khi nhắc đến vấn đề đầu tư công.
 |
Bên trong dự án có dấu hiệu bị gỉ sét. |
Kết quả, nhà nước đã tiêu tốn hàng trăm tỷ đồng và nhập khẩu nhiều thiết bị nhưng công trình vẫn chỉ dừng lại ở phần khung thép và bê tông thô. Các hạng mục còn lại, từ hoàn thiện nội thất đến lắp đặt hệ thống kỹ thuật, đều không thể triển khai. Trong khi đó, công trình đang dần rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng để lại một khối thép sừng sững giữa lòng Thủ Thiêm.
Gần đây nhất, tháng 7/2023, UBND TP.HCM đã chỉ đạo khởi động lại dự án Trung tâm Triển lãm Quy hoạch TP.HCM. Kế hoạch mới bao gồm việc đấu thầu lại gói thầu số 6, với mục tiêu hoàn thành toàn bộ công trình vào năm 2025. Dẫu vậy, người dân vẫn nghi ngờ về tính khả thi của kế hoạch này.
Câu chuyện về Trung tâm Triển lãm Quy hoạch TP.HCM không chỉ là vấn đề của riêng một dự án. Nó phản ánh những lỗ hổng trong quản lý đầu tư công, từ khâu lập kế hoạch, đấu thầu đến giám sát thực hiện. Hơn 800 tỷ đồng không thể mãi nằm im trong những khối bê tông lạnh lẽo, trong khi nhu cầu phát triển đô thị và văn hóa của thành phố ngày càng trở nên cấp thiết. Lần khởi động này liệu có mang lại kết quả khả quan, hay chỉ là một vòng luẩn quẩn khác của sự chậm trễ và lãng phí?
Trung tâm Triển lãm Quy hoạch TP.HCM là bài học đắt giá về trách nhiệm sử dụng ngân sách nhà nước. Hơn một thập kỷ vẫn chưa xác định được ngày hoàn thành, công trình này không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn làm giảm niềm tin của người dân vào hiệu quả quản lý nhà nước. Đã đến lúc TP.HCM cần hành động quyết liệt, không chỉ để “cứu” dự án này mà còn để tránh lặp lại những dự án tương tự trong tương lai. Một thành phố “đầu tàu” của cả nước không thể tồn tại những công trình "đắp chiếu" bằng nguồn vốn từ ngân sách của nhà nước.
(Còn tiếp)
